English | عربی | Kurdî دواهەواڵ
ڕاستەوخۆ
 
تورکمان و سه‌ربه‌خۆی
2016-09-11 [02:48 AM]

ZNA- هه‌ولێر


عبدل سلام عبدل مجید

 

ماوه‌یه‌که‌ بارگرژی نێوان هه‌رێمی كوردستان و به‌غدا به‌ روونی به‌ده‌ر ده‌که‌وێت ، به‌ تايبه‌ت مه‌سه‌له‌ی گه‌رم و گوری گرێبه‌سته‌ نه‌وتیه‌کانی هه‌رێم  و هه‌ره‌شه‌کانی حکومه‌تی عێراق و بڕینی مووچه‌ و بری بودجه‌ی دياریکراوی هه‌رێمی كوردستان و درێژه‌دان به‌ سياسه‌تی تاكڕه‌وانه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی ولات  ، كاریگه‌ریان هه‌بووه‌ له‌سه‌ر گۆرانکاری گشتی له‌سه‌ر سياسه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌ره‌و ئاقارێکی پێشکه‌وتوو تر.
هه‌رچه‌نده‌ له‌م ماوه‌یه‌دا هه‌رێمی كوردستان  هه‌موو هه‌وله‌کانی خستبوه‌گه‌ر بۆ دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌ چاره‌ی دانوستان بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌کان ، به‌لام رۆژ به‌ رۆژ پشێویه‌کان و ئالۆزیه‌کان ته‌شه‌نه‌ ده‌كات و كاریگه‌ری خستۆته‌ سه‌ر ميزاج و بژێوی دانشتوانی هه‌رێمی كوردستان.
مه‌سه‌له‌ی گه‌رموو و گوری شانۆی سياسی  هه‌رێمی كوردستان ، فرۆشتنی نه‌وت و دابين كردنی سه‌ربه‌خۆی ئابووری هه‌رێمی كوردستان ، ئه‌وه‌ش هه‌نگاوێکی سه‌ره‌کیه‌ به‌ره‌و دابين كردنی سه‌ربه‌خۆی سياسی ، چونکه‌ به‌ گوێره‌ی ده‌ستوری هه‌میشه‌ی عێراق  هه‌رێمی كوردستان چۆن ئاره‌زووی هه‌لبژاردنی عێراقی فیدرالی كردووه‌ ، ده‌توانن له‌ چه‌ند حاله‌تێکدا ئه‌و ئاره‌زوومه‌ندییه‌ وه‌لاوه‌ بنێن ئه‌وه‌ش له‌ رێگه‌ی ڕاپرسیدا .
لێره‌دا گه‌ر راپرسیه‌ک له‌ نێوان پێکهاته‌کانی هه‌رێمی کوردستان ئه‌نجام بدرێت ، هه‌لوێستی تورکمانه‌کان چۆن دبێت ، بۆ وه‌لامدانه‌وی ئه‌م پرسه‌ ده‌بێ بگه‌رێینه‌وه‌ مێژووی په‌یوه‌ندییه‌کانی     نێوان نه‌ته‌وه‌ی کورد و تورکومان ، که‌وا بێگومان خالی هاوبه‌ش و مێژووی ئه‌رێنی زاله‌ به‌سه‌ریدا ، گه‌لی توركمان له‌ گشت شۆرشه‌کانی رزگاریخوازی كورد به‌ شێوه‌یه‌ گشتی يان به‌ به‌شداری يان پشتگیری و هاوسۆزی له‌گه‌ل نه‌ته‌وه‌ی كورددا بووه‌ ، له‌ یه‌ک سه‌نگه‌ردا بوون . بۆ نمونه‌ له‌ كاتی رووداوه‌ خوێناویه‌که‌ی ته‌موزی 1959ی شاری که‌رکوک ، دوای رووداوه‌که‌ راسته‌وخۆ بارزانی نه‌مر له‌گه‌ل نوێنه‌روو پیاو ماقولانی گه‌لی توركمان دانيشت ودووپاتی كرده‌وه‌ گه‌لی كورد له‌و کارانه‌ بێ به‌ریه‌ و ده‌ستی دوژمنانی له‌ پشته‌وه‌یه‌ .
له ‌رێکه‌وتنامه‌ێ ئازاری1970 دا بارزانی نه‌مر سوور بوو له‌سه‌ر مافی توركمانه‌کان ، هه‌روه‌ها له‌ گوته‌یه‌کدا ده‌لێن هه‌ولێریه‌کان ( توركمانه‌کان ) پالپشتی منن . ئه‌وه‌ش هانده‌رێک بووه‌ هه‌میشه‌ توركمانه‌کان له‌ سه‌نگی داكۆکی كردنبوونه‌ له‌ مافی نه‌ته‌وه‌ی و نيشتمانی هه‌رێمی كوردستاندا .
گه‌لی توركمان به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی داهاتووی سياسی خۆی به‌ هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ به‌ستووه‌ ، چونکه‌ جياوازی هه‌یه‌ له‌ نێوان گه‌لی توركمان و هه‌لوێستی جياجيای لایه‌نه‌ سياسیه‌کان توركمان به‌لام له‌ کۆتایدا من پێم وایه‌ هه‌ر راپرسیه‌ک بكرێت بۆ سه‌ربه‌خۆی هه‌رێمی  كوردستان نه‌ته‌وه‌ی توركمان پشتگیری ده‌كات .
هه‌ر چه‌نده‌ سه‌رهه‌لدانی پارت و رێخراوه‌ سياسیه‌کانی توركمانی له‌ گۆره‌پانی سياسی هه‌رێمی كوردستان ده‌گه‌رێته‌وه‌ دوای راپه‌رینی به‌هاری 1991 به‌ بیرو ڕای من هێزه‌ سياسیه‌کانیش دواجار هه‌ماهه‌نگن و رێک ده‌که‌ون له‌سه‌ر لایه‌نگیری بۆ سه‌ربه‌خۆی هه‌رێمی كوردستان ، ئه‌گه‌ر مه‌رجی پێشوه‌خته‌ و هه‌ندێ داخوازی خۆمان هه‌بێ ، به‌لام داخوازییه‌کان له‌و چوارچێوه‌ ده‌بێ كه‌وا زياتر به‌شداریی كارا و مافيان پارێزراو بێت له‌ ناو ده‌سهه‌لاتی نوێیه‌ی هه‌رێمدا .
بێگومان به‌ ده‌ستهێنانی ئه‌و مافانه‌ش كاریگه‌ری ئيجابی ده‌بێت له‌سه‌ر گه‌لی توركمان له‌ ناوچه‌ دابراوه‌کان ، چونکه‌ ده‌بێته‌ هانده‌رێکی تر بۆ پێکه‌وه‌ ژیان له‌گه‌ل برا كورده‌کان و له‌ راپرسیدا هاوهه‌لوێست بن له‌گه‌ل كورده‌کان له‌ داهاتوودا .
به‌رای من چه‌ندی بارودۆخی توركمان له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌ره‌و باشتر بروات ، ئه‌وه‌نده‌ زياتر كاريگه‌ریان له‌سه‌ر توركمانه‌کانی ناوچه‌ دابراوه‌کان ده‌بێت و له‌ داهاتوودا ده‌بێته‌ خالێکی هانده‌ر بۆ ئه‌وه‌ی خودی توركمانه‌کان داوای راپرسی بكه‌ن بۆ گه‌رانه‌وه‌یان بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان ، له‌و حاله‌ته‌شدا هه‌نگاوێکی تر بۆ گه‌رانه‌وه‌ی ناوچه‌ دابراوه‌کان بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان .

 

 

 

ئا: گۆران هه‌رکی
 





ئەم هەواڵە 7711جار خوێندراوەتەوە
 
 
ڤیدیۆ گەلەری
دوای ئه‌و هێرشه‌ چی روویدا
ستونی كاره‌با زۆر به‌ توندی به‌سه‌ر ئۆتۆمبێلێك ده‌كه‌وێت و شوفێره‌كه‌ی رزگاری ده‌بێت
له‌ ئاسمانه‌وه‌ قه‌باره‌ی ئه‌و زیانه‌ی به‌ر موسڵی كۆن كه‌وتووه‌، ببینه‌
له‌ ئاسمانه‌وه‌ وێنه‌ی وێرانه‌ی مزگه‌وتی نوری و مناره‌ی حه‌دبا ببینه‌
مۆبایل سەری لە قوڕێ نا
 
 

پێناسە | گەلەری | ئەرشیف | پەیوەندی

پێبژاردنی پۆلیسی هاتووچۆ هەولێر | دهۆک | سلێمانی

هەموو مافەکان پارێزراون بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس

Developed By: Omed Sherzad