English | عربی | Kurdî دواهەواڵ
ڕاستەوخۆ  
 
قەڵای دمدم و کەرکووک دوو مێژوی تاڵی کورد
2017-11-08 [12:30 PM]

نووسینی: شوکریا کوردستانی


وتارێکی (شوکریا) نەوەی خانی لەپ زێڕینی قەڵای دمدم.
بەراوردێک و لێکچوونێکی خێرا، لە نێوانی قەڵای دمدم و شاری کەرکووک.

قەڵای دمدم و کەرکووک دوو مێژوی تاڵی کورد 
لە منداڵی باپیرم باسی قارەمانێتی و بەرگرییەکانی باپیری گەورەمی (خانی لەپزێرین) و قەڵای دمدمی زۆر دەکرد و دەیگوت هیچ کاتێک لە بیرتان نەچێت، ئێوە میراتگری ئەم خاکەن و دەبێت فارس و عەجەم روژێک لە م خاکە، وە دەرنرێن. بەدەم باس کردن، لە چاونەترسی و قارەمانییەتی خانی، دڵمان خۆش دەبوو،لێ هەر کاتێ دەگەیشتە کۆتایی چیرۆکەکە، روخساری دەگۆڕا و دەتگوت خەمی هەموو دونیا لە دڵی ئەم پێرەمێردە دایە . چونکێ کۆتایی داستانەکە وەسفی  شکستی کورد بوو  بە دەستی (کورد) خۆی.
 ئاخر کوڕی بنەماڵەیەک بوو،  دوای داستانی (دمدم ) لە لایەن سەربازانی ئەرمەنی لە تۆڵەی مەشمول لە کورد و سمکۆ، تەواوی ئەندامانی بنەماڵەکەی شەهید بوون و بە تەنیا باوکی ما بوویەوە.
باپیرم باسی دەکرد کە شا عەباسی سەفەوی چەندین پەیک و نامەی دەنارد بۆ( خان)، تاخۆی رادەست کات و قەڵا تەسلیمی ئێمپراتۆری فارس بکات، پرسی سەربەخۆیی کورد و دەوڵەتی کوردستان لەهزری خۆیدا نهێڵێت و دەستبەرداری بێت.
 لێ خان کۆڵی نەدا ، هەزاران سەربازی شا، هێرشیان بۆ سەر قەڵا لە پەناوە دەهێناو چەندین مانگ لە دەوری  بوون و سەنگەریان گرت، لەهەر هێرشێکیاندا، شکستیان دەهێناو لەناو دەچوون ، تا ئەودەمەی یەکێک لە نێوەخۆی قەڵا (مەحمود) ناوبوو، چاوی بڕیبووە دەسەڵات و  بەنهێنی لە (خان ) هەڵگەڕایەوەو پەیوەندی بە فەرماندەی سەربازانی شا کردو پێی راگەیاندن، کە دەتوانێت شکست بە هەوڵ و بەرگرییەکانی خان، بهێنێت و قەڵا داگیربکەن. لە بەرامبەریشدا مەحمودۆک ببێتە بەرپرسی ئەم بەشەی وڵات لە ژێر فەرمانڕەوایی سەفەوییەکان.
 ئیدی  مەحمودۆک سەرچاوەی ئاوی قەڵای پێشانی دوژمن داو ئەمانیش هەزاران سەر ئەسپ و گوێدرێژیان دەنێو ئاوی قەڵا مردار کردوەو قەڵا کەوتەژێر ئابڵو قەی ئاو و چەندین کەسی نێو (دمدم)  لە تێنوێتی دا مردن، ئیدی  (خان)، ناچار بوو دەرگای قەڵا بکاتەوە و بە هەزاران سەربازی دوژمن هاتنە  پێش و لەم شەڕەدا خان و کوڕەکانی شەهید بوون و ژن و بووک و کچەکانی خۆیان کوشت.
 بەشێک لەکوڕو ئەندامانی خان، بۆهوکاری و پشتیوانی رووەو باکووری کوردستان  هەنگاویان نابوو، بۆ لای میرەکانی بۆتان، لە کەوتنی (دمدم )دا لە وێ نەبوون، لە ژیان مانەوە، ئیدی نەتوانرا قەڵای دمدم کە ئاسەواری لە بەرزایییەکانی چیاکانی شاری ورمێیە ئاوەدان بکرێتەوە و تا ئێستێ لە ژێر دەستی سەربازی فارس و عەجەم دایە. مەمحمودۆکیش هەر لە لایەن فەرماندەی سەفەوی لە دوای ڕووخانی( دمدم ) کوژراو تا هەنووکەش خەڵکی ئەم ناوچەیە ئەم گووتەیان هەر لە سەر زارە " مەحمودوکێ لێتانی کولەک سەرێ ئەزمانی بو باعەسی مالا خانی".
ئێستا ورمێ لە ژێر دەستەلاتی فارس و ئازەری دایەو خەڵکێکی زۆری  (ئاذەری)،  لە ناوچەکانی میاندو اب  و تەبرێز و عەجەم شیر وهتد ....  بۆ  ئەم شارە هاوردە کردوە کە ئامانج لێی گۆڕینی  دیموگرافی شارەکە بوو.
 .ئێستا هێزی سەربازی و ئیداری و رمێ سەدا ۹۹ یی ئازەریی یە.
ناوی کوردی قەدەغەیە، کووچەوکۆڵان و دوکانەکانیش،  بە تەنها ناوی عەجەمی تێدایە.
 هەلبژاردن دەکرێت، تەنها خۆیان کاندید  و دەنگەکان دەست نیشان دکەن. 
 هەڵکردنی ئالای کوردستان و هێما کوردییەکان تا ئێستا بوون بە هۆی لە سێدارەدان و زیندان و شکەنجە دان و دەر کردنی گەنجەکان لە زانکۆ و ناوەندەکانی خوێندن و ئاوارە بوونی هەزاران کەس لە ورمێ...

ڕووداوەکانی کەرکووک رێک بەسەرهاتی دمدمی بە بیر هێنامەوە،  بەڵام هیوادارم کەرکووک دووبارە بگەرێتەوە بۆ سەر خاکی کوردستان و مەحمودۆکەکان سزا بدرێن .
ورمێ و کەرکوک بە عەرەب و عەجەم کردن(تعریب و تعجیم) مێژویی، کورد بوونی لە دەست نادەن و نەژی خەباتی خەڵکی یان بو ئازادی و رزگاری رادوەستێت...

 

 

شوکریا کوردستانی 
نەوەی دوازدەمی خانی دم دم
قوتابی دکتۆرا لەسیاسەت
ئامریکا





ئەم هەواڵە 730جار خوێندراوەتەوە
 
 
ڤیدیۆ گەلەری
خەونی ھەمو ئافرەتێک , کەسێکی ئاوای ھەبێت
ھەڵوێستێکی جوانی محەمەد سەڵاح
خاڵ بەدەستھێنان ئاوا دەبێت
زۆر خراپ دەکەوێتە خوارەوە
لە قافا گیرا
 
 

پێناسە | گەلەری | ئەرشیف | پەیوەندی

پێبژاردنی پۆلیسی هاتووچۆ هەولێر | دهۆک | سلێمانی

هەموو مافەکان پارێزراون بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس

Developed By: Omed Sherzad