English | عربی | Kurdî دواهەواڵ
ڕاستەوخۆ  
 
سیاسەتی وەبەرهێنانی نەوت و رووداوی 16ی ئۆکتۆبەر
2018-03-10 [11:12 AM]

نووسینی: شاخەوان برایم عەبدوڵڵا


پێش ئەوەی رەخنە لە پرۆسەی وەبەرهێنانی نەوتی هەرێم بگریت، ئەوە راستە بەرهەمهێنانی نەوت وەک پێویست نەیتوانی بۆشایی پێداویستییەکانی خەڵکی کوردستان لەڕووی ماددی و رۆحی پڕبکاتەوە، لێرەدا ئەمە مانای ئەوە نییە دەرهێنان و دواتر بە بازاڕکردنی نەوت، کارێکی خراپ بووبێت، بەپێچەوانەوە یەکێک لە هەنگاوە هەرە ستراتیژیی و بوێرەکانی حکوومەتی هەرێم بوو، سەرباری کۆمەڵێک گۆشار و هەڕەشە سەرئەنجام نەوتی کوردستان دەچێتە بازاڕە جیهانییەکان و ئەمەش زیاتر بەغدا و نەیارە ناوخۆییەکان تەنگەتاو دەکات، بەڵام راستە کاتێک باسی لایەنی ماددی خەڵک دەکەین، نەوت بە تەنیا نەیتوانی مووچە و کۆی خەرجییەکانی حکوومەت دابینبکات، لەبەر ئەوەی تاکە سەرچاوەی سەرەکی داهاتی حکوومەتی هەرێم بووە و هاوکات لە چانسی کوردیش نرخی نەوت بۆ خوار سی دۆلار دابەزی، دەی ئەمەش جۆرێک نیگەرانی لای خەڵک دروستکرد، واتە داهاتی نەوت نەیتوانی پێداویستی رۆحی خەڵک دابینبکات، بەو مانایەی خەڵکی ئومێدێکی زۆریان بە نەوت هەبوو کە ژیانیان باشتر بکات، لێرەدا خەڵک حەقی خۆیەتی چاوەڕوانی زۆری بۆ باشتربوونی ژیانی هەبێت، چونکە وەبەرهێنی نەوتین، بەڵام کۆمەڵێک خاڵ هەن پێویستە لەبەرچاومان بێت، چەندە دۆستی وەبەرهێنانی نەوت هەبووە، دە هێندەش دژی هەبووە، چ ناوخۆیی، چ عێراقی، لێرەدا لایەنی عێراقی و ناوخۆیی یەک ئامانجییان لەو دژایەتییە هەبووە، هەردوولایان ترسیان لە بەهێزبوونی حکوومەتی هەرێمدا هەبووە، چونکە ئابووری سەربەخۆ و بەهێز، بۆ هەرێم ئامانجی گەورەی بەدوا دادێت، کەوایە دژایەتییەکانی عێراق و نەیارەکانی حکوومەتی هەرێم، ئیشیان لەسەر ئەوە کرد متمانەی خەڵک بۆ نەوتی هەرێم لاواز بکەن و لە پێشچاوی خەڵک نەوت وەک پرۆسەی بە تاڵانبردنی سامانی خەڵک لێکدانەوەی بۆ بکەن، دەنگی وا هەیە، دەڵێت یەک دینار لە داهاتی نەوتی هەرێم بۆ خەڵک خەرج ناکرێت! ئەمە جێگەی سەرسووڕمانە، هێشتا خەڵکانێک و لایەنی سیاسی هەبن، پێیانوابێت خەڵک لە راستییەکان ناگات، من ناڵێم پرۆسەی نەوت تەواو شەفافە، چونکە لەڕووی ئاسایشی نەتەوەیشەوە ناکرێ هەموو شتێکی خۆت ئاشکرا بکەیت، بەڵام یەک پرسیار پێویستە ئاڕاستەی ئەو جۆرە دەنگانە بکرێت، ئەویش دابینکردنی مووچە و خەرجی وەزارەت و قوتابخانە و نەخۆشخانە و رێگەوبان و کۆی سێکتەرەکانی دیکە، ئەگەر لە داهاتی نەوت دابین ناکرێت، ئەی لە کوێوە دێن؟

هەڵبەت ئەمە بەو مانایە نییە بڵێین کێشەی مووچە و خزمەتگوزاری نییە، بەپێچەوانەوە کێشەی جیدی هەن و پێویستە حکوومەتی هەرێمیش بەخێرایی چارەسەریان بکات، لەبەر ئەوەی ژیانی خەڵک خەریکە بەرەو ئاڕاستەیەکی خراپ دەچێت و دواتر چارەسەرکردنی، یان هێنانەوەی بۆ سەر رێگە ئاساییەکە زەحمەت دەبێت، کاتێکیش دەگوترێت پارەی نەوت هیچی دیار نییە، ئەمە بێویژدانییە، چونکە چەندین ساڵە دینارێک لە بەغداوە نایەت، ئەی ئەو میللەتە بە چی ژیاوە؟ ژیانێک ئەگەر بە هەژاری و پاشەکەوتی مووچە و کەمبوونەوەی مووچەش بووبێت، بەڵام ژیاوە، هێشتا ئومێدەکان هەمووی بەتاڵ نەبوونەتەوە، دەکرێ متمانە بە حکوومەتی هەولێر بدرێتەوە.

لە دوای راپەڕینەوە دۆزینەوە و بە بازاڕکردنی نەوت، بڕیارێکی بوێرانەی سیاسی و ئابووری حکوومەتی هەرێم بووە بە ئامانجی دروستکردنی ئابوورییەکی سەربەخۆی کوردی، ئەمەش دواتر کاریگەری لەسەر بڕیارە سیاسییەکان هەبوو، وەک نموونەی ریفراندۆم، بەوپێیەی کورد نەوتی هەبوو، بۆیە بڕیاری جیابوونەوەیدا لە بەغدا، لێرەدا ئامانجی 16ی ئۆکتۆبەریش دەکرێ بە سیاسەتی دژایەتی نەوت و سیاسەتی هەرێم لە قەڵەمبدرێت، ئەو ناوچانەی کەوتنە ناو رووداوەکانی 16ی ئۆکتۆبەرەوە، ناوچەگەلی نەوتی بوون و هەرێم سەرپەرشتی دەکردن، بەتایبەتی کەرکووک،  هەر بۆیەش لایەنی عێراقی بیری لە رووداوێکی وەک ئۆکتۆبەر کردەوە تا دەستبگرێت بەسەر ناوچەکەدا بەو ئامانجەی داهاتی کوردستان لاواز بکات، بەداخەوە عێراق ئەو ئامانجەی لە قۆناغی ئێستادا هێنایەدی، دیقەت بدەن، ئەگەر ئۆکتۆبەر رووی نەدایە، ئێستا داهاتی کوردستان بەجۆرێکی دیکە دەبوو، نرخی نەوت بە پێچەوانەی پێش ئۆکتۆبەرەوە ئێستا بەردەوام لە بەرزبوونەوەدایە، لە کاتێکدا نیوەی ئەو کێڵگە نەوتییانەی هەرێم سەرپەرشتی دەکردن، ئێستا حەشد نەوتەکەیان بە تاڵاندەبات، کەوایە روونە ئامانجی ئۆکتۆبەر هەم لاوازکردنی ئابووری کوردستان بوو، هەمیش لەڕووی سیاسییەوە کێشەی بۆ پێگەی کورد دروستکرد.

ئێستا ئێمە قسە لەسەر پرسێکی گرنگ دەکەین، ئەویش سیاسەتی نەوتی هەرێمە، راستە رەخنە زۆرە، بەڵام بیرمان نەچێت ئێستاش حکوومەتی هەرێم خاوەنی نەوتە، ئەو پارەیەی عەبادیش لە بوودجەدا دیاریکردووە، هەمان پارەی کورد خۆیەتی و کەچی دەشیکات بە منەت بەسەر حکوومەتی هەولێرەوە، ئەمە سەرباری ئەوەی بە پاڵپشتی ناوخۆیی، بەغدا هەموو کارێک دەکات ئاستی نەوت و پێگەی هەرێم لاواز بکات بۆ ئەوەی کورد هەتا هەتاییە بیر لە جیابوونەوە نەکاتەوە، سەرباری هەموو ئەوانە هێشتا ئومێد زۆرن حکوومەتی هەولێر بتوانێت دووبارە وەبەرهێنانی نەوتی لە سنووری هەرێمدا زیاد بکات و لێرەوە شەڕی ئابووری بباتە قۆناغێکی دیکەوە کە پێویستی بە بەغدا نەبێت، راستە لە قۆناغی ئێستادا هەولێر پێویستی بە بەغدا هەیە، وەک گوتمان گوشارەکانی بەغدا زۆرن و نیوەی داهاتی نەوتیش لە دەست کورد نەماوە، بەڵام هیچ یەکێک لەوانە بەو مانایە نین دەرهێنانی نەوت سیاسەتێکی خراپ بووبێت، بەپێچەوانەوە زۆر دروست و پێویست بوو، بەڵام کاتێک ئۆکتۆبەر لە قۆناغی ئێستادا کێشە دەخاتە بەردەم ئەو سیاسەتە لەڕووی گەشەسەندنەوە، ئەوە شتێکی دیکەیە، لێرەدا گرنگە حکوومەتی هەولێر بە پڕۆژە ئیش لەسەر گەڕاندنەوەی متمانەی خەڵک بۆ گرنگی نەوت بکات، ئاخر نەوت لەڕووی ئابووریی و سیاسییەوە فاکتەری بەهێزە بۆ بونیادنانی بناغەی دەوڵەت و هەڵسانەوەی کورد لە قۆناغێکدا کە رەنگە هێندە دوور نەبێت.





ئەم هەواڵە 3115جار خوێندراوەتەوە
 
 
ڤیدیۆ گەلەری
مارێک ئافرەتێک قووت دەدات , تکایە سەرووی ١٨ ساڵ
یەکەم جارە ماسی لەم شێوەیە ببیندرێت
خۆی فڕێدەداتە بەردەم بارھەڵگرێک، بزانە چی لێدێت
پێکدادانی دوو فرۆکە
بوونەوەرێکی نامۆ لە فلپین دەردەکەوێت
 
 

پێناسە | گەلەری | ئەرشیف | پەیوەندی

پێبژاردنی پۆلیسی هاتووچۆ هەولێر | دهۆک | سلێمانی

هەموو مافەکان پارێزراون بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس

Developed By: Omed Sherzad