English | عربی | Kurdî دواهەواڵ
ڕاستەوخۆ  
 
دیندار زێباری: هەرێمی کوردستان پیشەنگە لە پاراستنی پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەکان
2019-04-22 [08:09 AM]

ZNA - هه‌ولێر


 

لە دوای هێرشی تیرۆریستان داعش بۆ سەر موسڵ و ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی سنووری هەرێم، بە سەدان هەزار خەڵکی ئەو ناوچانە کە لە پێکهاتە ئایینی و مەزهەبی و نەتەوەییە جیاوازەکان بوون لەسەر زێدی و روویان لە هەرێم کرد و بە باشترین شوێن و پەناگەیان زانی بۆ پاراستنی گیان و ماڵی خۆیان و ئێستاش ژمارەیەکی زۆریان لە کەمپەکانی هەرێمدا دەژین.

لەم بارەوە د.دیندار زێباری رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: لە دوای ئازادکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، هەرێمی کوردستان تاکە شوێنە کە تیایدا هەموو پێکهاتە ئایینی و نەتەوەیی و مەزهەبییەکان هەست بە ئاسوودەیى دەکەن تێیدا و لە هەرێمى کوردستاندا هیچ کەسێک لەسەر جیاوازى نەتەوەیى رووبەڕووى کێشە نەبووەتەوە. بەپێچەوانەوە حکومەتی هەرێم بەردەوام پشتگیری لە پێکەوەژیانی ئایینی و نەتەوەیی دەکات بەبێ رەچاوکردنی جیاوازی ئایینی، مەزهەبی و نەتەوەیی، دوای هێرشەکان داعشیش بۆ سەر موسڵ بە سەدان هەزار کەس لە دانیشتوانی ئەم شارە و دەوروبەری روویان لە هەرێمی کوردستان کرد کە بەشی هەرەزۆریان لە پێکهاتە ئایینیەکان بوون بەتایبەتی کریستیان و ئێزیدی و و حکومەتی هەرێمی کوردستانیش سەرەڕای سەختی و نالەباری بارودۆخەکە پێشوازیی لێکردن و بەپێی خزمەتگوزارییەکان پێشکەش کردن.

رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان ئاشکرای کرد بۆ پاراستنی تایبەتمەندیی پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەکانی کوردستان هەرێمی کوردستان چەندین هەنگاوی ناوە و وتی: لە ساڵی 2017 حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاریدا ناوی وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئیسلامی بگۆڕێت بۆ وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی، بۆ ئەوەی پێکهاتەکانی هەرێم هەست بە بوون و ئینتیمای خۆیان بکەن و وەزارەتی ناوبراو تایبەتمەند نەبێت تەنیا بە پێڕەوانی ئایینی ئیسلامییەوە، هەروەها پێکهاتە ئایینیەکانی دیکە نوێنەرایەتییان هەیە لە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی، لە کاتێکدا پێشتر تەنیا ئایینەکانی ئیسلام و کریستیان و ئێزیدی بەڕێوبەرایەتی گشتییان هەبوو.

لە بارەی بەشداریی سیاسیی پێکهاتە ئایینیەکان لە پرۆسەی سیاسی لە هەرێمی کوردستان زێباری وتی: دوای ئەنجامدانی هەڵبژاردنەکانی ساڵی 1992 و پێکهێنانی پەرلەمانی کوردستان کە لە (١٠٠) کورسی پێکهاتبوو و (٥) کورسی کۆتا بۆ کریستیانەکان، بەڵام لە ساڵی 2005 ژمارەی کورسی کۆتای پێکهاتەکان زیادکرا بۆ (١١) کورسی بەم شێوەیە: ( ٥) کورسی بۆ تورکمان و (٥) کورسی بۆ کلدان، ئاشوری و سریان و (١) کورسیش بۆ پێکهاتەی ئەرمەن، ئەمەش نیشانەی پاراستن و گرنگیدانی هەرێمی کوردستانە بە گشت پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەکان کە لە هەرێمی کوردستان دەژین. هەروەها لە ساڵی 2003  لە هەرێم هەوڵدرا زیاتر لە 40 گوند بۆ كریستیانەكان ئاوەدان بكرێتەوە و چەندین مەزاری دێرین نۆژەن بكرێتەوە. ئاوەدانكردنەوەی ئەم گوندانە پێش شاڵاوی ئەم دواییەی تیرۆریستانی داعش بۆ سەر موسڵ و دەشتی نەینەوا، بووە هۆكاری ئەوەی بەشێكی زۆر لە كریستیانەكان روو لە هەندەران نەكەن.

زێباری تیشکی خستە سەر ئەو خزمەتگوزاریانەی لە رووی پەروەردە و خوێندنەوە پێشکەش بە پێکهاتەکان دەکرێت بەتایبەت کریستیانەکان و لەم رووەوە وتی: له‌ هه‌رێمى كوردستان (56) قوتابخانه‌ خوێندنیان به‌ زمانى سریانییه‌ به‌تایبه‌تى له‌و شوێنانه‌ى كه‌ کریستیانی زۆره‌ وه‌ك (هه‌ولێر/ عەنكاوه‌، شه‌قڵاوه‌، كۆیه‌، دیانا، هاودیان و هه‌رمۆته‌ له‌كۆیه‌ هه‌روه‌ها له‌ ناوچه‌كانى ده‌ره‌وه‌ى ئیداره‌ى هه‌رێم وه‌ك حه‌مدانییه‌، به‌رته‌له‌، تلكێف، قەرەقۆش، كرملیس، ئه‌لقۆش)، هەروەها به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى گشتى تایبه‌ت به‌ خوێندنى سریانى له‌ وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌ هه‌یه‌. لە بارەی خوێندنی باڵاشەوە زانکۆی کاسۆلیکی بە فەرمانی راستەوخۆی بەڕێز سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانەوە دامەزراوە کە تێیدا قوتابییەکان فەلسەفەی لاهوت دەخوێنن و راستەوخۆ بەستراوەتەوە بە زانکۆی ئۆربانی لە رۆما، لەلایەکی دیکە لە ساڵی 2006ەوە پەیمانگای شەمعون صەفا گواستراوەتە هەولێر و ئێستاش بەردەوامە، بیرۆکئەو پەیمانگایە لە ساڵی (١٩٥٨) لە بەغدا دامەزراوە.

سەبارەت بە بواری کەلتوری رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان وتی: حکومەتی هەرێم درێغی نەکردووە لە پێشکەش کردنی پاڵپشتی ماددی بۆ چەندین سەنتەری رۆشنبیری و هونەری کلدان و ئاشوور و گرنگیدان بە دابونەریت و کلتوریان و دامەزراندنی مۆزەخانەی سریانی و چاپکردنی کتێب و نامیلکە و بڵاوکراوەکان بە زمانی سریانی و تورکمانی و عەرەبی بەو پەڕی ئازادی، لە لایەکی دیکەوە رۆژانی جەژن و بۆنە ئایینییەکانی کریستیانەکان بە پشووی فەرمی دادەنرێت وەک جەژنی لەدایکبوونی حەزرەتی

مەسیح کە پشووی فەرمییە لە گشت دامەدەزگاکانی حکومەتی هەرێم، جەژنی گەورە کە سێ رۆژە و پشووە بۆ گشت فەرمانبەرانی کریستیان ، جەژنی (الصعود) کە یەک رۆژە، سەری ساڵی ئاشووری، جەژنی دیل و جەژنی شەهیدی ئاشووری.

رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان هەروەها وتی:  مایەی شانازییە  کە رۆژی 27/9/2015 لە کڵێسای مار یوحەنای چوارەم لە هەولێری پایتەخت و لە رێورەسمێکی ئایینی گەورەدا بە ئامادەبوونی نوێنەری ڤاتیکان مەراسیمی گواستنەوەی کورسیی مەرجەعی ئاشوورییەکانی جیهان و ناوەندی کڵێسای رۆژهەڵات لە ئەمریکاوە بۆ هەولێر ئەنجامدرا، ئەمەش ئەو راستییە دەردەخات کە هەرێمی کوردستان لانکەی ئازادی و دیموکراسی و ئاشتی و  پێکەوەژیانی سەرجەم ئایین و نەتەوەکانە لە هەمان کاتدا بوونی ئەو ناوەندە ئایینییە لە هەرێمی کوردستان پێگەی هەرێم لە ئاستی جیهانی زیاتر بەرز دەکاتەوە وەک پایتەختی زۆرێک لە کریستیانیەکانی جیهان هەروەها کاریگەری  دەبێت لەسەر ئەوەی کە دڵگەرمی بە کریستیانیەکان ببەخشێت وڵاتی خۆیان خۆش بوێت و واز لە کۆچ بێنن.

د.دیندار زێباری  هەروەها وتی: لە هەرێم چەند یاسا کاریان پێدەکرێت کە بۆ خزمەتکردنی پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەکان دەرچوون و نیشانەی پەرۆشیی حکومەتی هەرێمن بە پاراستنی مافی گشت پێکهاتەکان وەک یاسای ژمارە (٥)ی ساڵی 2015 کە بە یاسای پاراستنی مافی پێکهاتەکان لە هەرێم ناسراوە و یاسای ژمارە (٦)ی ساڵی 2014 کە بە یاسای زمانە رەسمییەکانی هەرێم ناسراوە و تێیدا هاتووە لە هەر شوێنێک کە ژمارەی دانیشتوانی لە پێکهاتەیەک بن، ئەوا زمانی ئەو پێکهاتەیە فەرمی دەبێت لە پاڵ زمانی کوردی لە خوێندن و کاروباری ئیداری.

لەلایەکی دیکەوە رۆژی 9/7/2017 بەڕێوەبەرایەتی (پێکەوەژیانی نێوان ئایینەکان) لە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی دامەزراوە بە ئامانجی پتەوکردنی پەیوەندیی نێوان گشت پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەکانی کوردستان لە چوارچێوەی سیاسەتی یەکسانی کە حکومەتی هەرێمی کوردستان پەیڕەوی دەکات.





ئەم هەواڵە 2737جار خوێندراوەتەوە
 
 
ڤیدیۆ گەلەری
بەدڵنایی دوو جار سەیری دەکەیەوە ، منداڵێکی زۆر قشە
چەند دیمەنێکی لافاوی شاری شیراز لە ئێران
لە رووداوێکی ھاتووچۆ ئۆتۆمبێلێک دەفڕێت
منداڵێک لە ناو ئۆتۆمبێلی دایکی دەکەوێتە خوارەوە
ڤیدیۆیی .... بە ئاگر و شمشێر قژی ئافرەتان رێکدەخات
 
 

پێناسە | گەلەری | ئەرشیف | پەیوەندی

پێبژاردنی پۆلیسی هاتووچۆ هەولێر | دهۆک | سلێمانی

هەموو مافەکان پارێزراون بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس

Developed By: Omed Sherzad