English | عربی | Kurdî دواهەواڵ
ڕاستەوخۆ  
 
عێراق لە بەردەم تەحەدایەكی‮ ‬سیاسی‮ ‬نێوخۆیی‮ ‬و دەرەكی‮ ‬گەورەدایە
2019-05-29 [12:12 PM]

نووسینی: دکتۆر ناسر هەرکی


دوای‮ ‬هەڵبژارنەكانی‮ ‬خولی‮ ‬چوارەم عێراق لەبەردەم گۆڕانكاری‮ ‬و ڕاگوزەری‮ ‬سیاسی‮ ‬مەزندایە،‮ ‬كاریگەری‮ ‬حكومەتەكانی‮ ‬پێشتر هێشتان لەسەر كابینەی‮ ‬نوێدا هەر ماون بەشێوەیەك هێشتان دەیانەوێ لەسەر حسابی‮ ‬كورد كێشە بۆ كابینەی‮ ‬نوێی‮ ‬سەرۆك وەزیران دروست بكەن ئەمەش لە كاتێكدایە ئێستا لە هەموو دۆخەكانی‮ ‬پێشووتر‮ ‬ڕەوشی‮ ‬سیاسی‮ ‬و پەیوەندی‮ ‬هەولێر و بەغدا زۆر بەرەو پێش چووە‮.‬
‮ ‬هەرچەندە هێشتان كابینەی‮ ‬بەرێز عادل عەبدولمەهدی‮ ‬ملی‮ ‬نەداوە بۆ ئەو فشارانە،‮ ‬بەڵام كۆمەڵێك گرووپ كە بەرژەوەندییان لە كێشە و گرفتدایە دەیانەوێ لەسەر چەند ئەجیندایەك كار بكەن لەوانە دروستكردنی‮ ‬كێشەوگرفتی‮ ‬سیاسی‮ ‬لە نێوان هەولێر و بەغدا لە رێگەی‮ ‬ئەو گرووپانەی‮ ‬كەسەر بە وڵاتانی‮ ‬ئیقلیمین‮ ‬بەم دواییانەش لە ناوچە كوردستانییەكانی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬ئیدارەی‮ ‬هەرێم دەیانەوێت ئەو كەلێنە دروست بكەن بە بەكارهێنانی‮ ‬ڕەوشێكی‮ ‬ئەمنی‮ ‬و عەسكەری‮ ‬كە هەوڵ دەدەن پێكدانانی‮ ‬سەربازیش‮ ‬ڕووبدات،‮ ‬بێگومان ئەو ئەجیندایانە دیارن و دەزانین كام گرووپ و هێزی‮ ‬ئیقلیمی‮ ‬لە پشتیانە،‮ ‬بەڵام دەبێت عێراق بە تایبەتی‮ ‬سەرۆك وەزیران بە توندی‮ ‬رێگری‮ ‬لەو هەوڵانە بكات‮. ‬لە ئێستادا كە پاڵپشتی‮ ‬سیاسی‮ ‬و میللی‮ ‬هەیە و كوردستانیش بە هەموو هێزیەوە پاڵپشتی‮ ‬دەكات،‮ ‬هەنگاوەكانی‮ ‬ئاساییكردنەوەی‮ ‬دۆخی‮ ‬سیاسی‮ ‬لە نێوان هەرێمی‮ ‬كوردستان و عێراق هێندە ئاسان نەبوو بە تایبەتی‮ ‬دوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬پێكدانانی‮ ‬سەربازی‮ ‬ڕویدا،‮ ‬بەڵام خۆشبەختانە‮ ‬ڕەوشێكی‮ ‬سیاسی‮ ‬نوێ هاتووەتە ئاراوە كە جێگەی‮ ‬ڕەزامەندیی‮ ‬عێراقییەكان و دۆستەكانیەتی،‮ ‬بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دۆخی‮ ‬مەترسیدار لە هەندێ ناوچەی‮ ‬عێراقدا هەن گەر لۆژیكیانە مامەڵەی‮ ‬لەگەڵ نەكرێت بەرەو خراپتری‮ ‬دەبەن وەكو كەركووك و خانەقین و ناوچەكانی‮ ‬سونە بە گشتی،‮ ‬ئەمەش بە هۆی‮ ‬مامەڵەی‮ ‬خراپی‮ ‬بەشێك لە هێزەكانی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬سیستەمی‮ ‬بەرگری‮ ‬نیشتمانی‮ ‬كە هێشتان دەسەڵاتی‮ ‬سەربازی‮ ‬نیشتمانی‮ ‬عێراقی‮ ‬ناتوانێ كۆنترۆڵیان بكات و لە چەندەها گرووپ پێكدێن كە بێگومان هەركاتێك بەرژەوەندی‮ ‬ئەو هێزانە كەوتە بەر مەترسی‮ ‬ئەوان تاكە شتێك كە پەنای‮ ‬بۆ دەبەن نائارامییە،‮ ‬وەكو ئەوەی‮ ‬كە ئێستا دەبینین كە سەرەكیترین هەوڵیان نانەوەی‮ ‬فیتنەی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و مەزهەبی‮ ‬و نەژادیە لە نێوان پێكهاتەكانی‮ ‬عێراقدا‮.‬
لەسەر ئاستی‮ ‬نێودەوڵەتیش مەترسییەكانی‮ ‬سەر عێراق كەم نین بە تایبەتی‮ ‬گرژییەكانی‮ ‬رۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاست و كێشەی‮ ‬نێوان ئەمریكا و ئێران كە من وای‮ ‬بۆ دەچم كێشەی‮ ‬نێوان هەردوو وڵات تەنها كێشەی‮ ‬چەكی‮ ‬ناوەكی‮ ‬نییە بەڵكو ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی‮ ‬هەژموونی‮ ‬ئێران بە مەترسی‮ ‬لەسەر بەرژەوەندییەكانیان دەزانن لە رۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاست بە دیاریكراوی‮ ‬لە عێراقدا،‮ ‬لە‮ ‬ڕاستیدا ئێرانیش قوڵایەكی‮ ‬ستراتیژی‮ ‬جەماوەری‮ ‬و سیاسی‮ ‬و عەسكەری‮ ‬لە عێراقدا هەیە كە تاوەكو ئێستا ئەمریكا نەیتوانیوە رێگری‮ ‬لێ بكات و زۆریش ئەستەم دەبێت لە‮ ‬ڕۆلی‮ ‬ئەو وڵاتە كەم كاتەوە بەم شێوەیەی‮ ‬ئێستا،‮ ‬ئەو هەنگاوانەی‮ ‬كە ئیدارەی‮ ‬ترامپ هاوێشتی‮ ‬ناساندنی‮ ‬بەشێك لە هێزی‮ ‬وڵاتانی‮ ‬ئیقلیمی‮ ‬بەتیرۆر و دواتریش هەموو ئەو گرووپانەی‮ ‬كە لە رێگەی‮ ‬ئەوانەوە تەمویل دەكرێن ئەگەر ئەو هەوڵانە سەر بگرن بێگومان كێشەی‮ ‬زیاتر لە عێراق‮ ‬ڕوودەدەن كە پێكدانانی‮ ‬سەربازی‮ ‬بە دوور نازانرێت ئەم ئەگەرە مەترسی‮ ‬زیاتر دەخاتە سەر عێراق و هەرێمی‮ ‬كوردستان بۆیە پێویستە سەرۆك وەزیران و سەركردە سیاسییەكانی‮ ‬عێراق ژیرانە مامەڵە لەگەڵ ئەو بارودۆخە بكەن و چیتر گەلانی‮ ‬عێراق نەخەنە بەردەم ئایندەیەكی‮ ‬نادیار كە ئێستا زۆر ماندووبوونە و دوای‮ ‬شەڕی‮ ‬داعش و كابینەی‮ ‬نوێ خەریكە كەمێك دەحەسێنەوە‮.‬
كێشەكانی‮ ‬عێراق هێندە ئاسان نین بتوانرێت بە ئاسانی‮ ‬چارەسەر بكرێن عێراق جگە لە كێشە ناوخۆییەكانی‮ ‬گیرۆدەی‮ ‬دەستێوەردانی‮ ‬نێودەوڵەتی‮ ‬بەردەوامە كە خەریكە زلهێزەكان گرەو لەسەر بردنەوەی‮ ‬عێراق دەكەن،‮ ‬جگە لە كێشە سیاسییەكانی‮ ‬ئەو وڵاتە كێشەی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و مەزهەبی‮ ‬و دیمۆگرافی‮ ‬هێندە زۆرن كە وەك بەرمیلی‮ ‬باروت وایە هەر كاتێك سیاسییەكان بیانەوێ قوڵتری‮ ‬دەكەنەوە،‮ ‬ئەوكاتەش رێگە بۆ دەستێوەردانی‮ ‬دەرەكی‮ ‬ئاسان دەبێت،‮ ‬كێشەكە تەنها سیاسەت نییە بەڵكو پەیوەندی‮ ‬بە هۆشیاری‮ ‬سیاسیی‮ ‬كۆمەڵگەی‮ ‬عێراقیشەوە هەیە،‮ ‬لە مێژووی‮ ‬عێراقدا كەم سیستەم و دەسەڵات و سەركردە هەبووە بەبێ خوێن رشتن گۆڕەپانی‮ ‬سیاسی‮ ‬چۆڵ كردبێ كە هەموو ئەمانەش دەگەرێتەوە بۆ عەقڵییەتی‮ ‬سەركردە و حزبی‮ ‬سیاسی‮ ‬و هۆشیاری‮ ‬گەلانی‮ ‬عێراق،‮ ‬هەر ئەمەش وای‮ ‬كردووە كە وڵاتانی‮ ‬دەرەكی‮ ‬و زلهێزەكان هەمیشە لەو كەناڵەوە هاتوونەتە نێو گەمەی‮ ‬سیاسیی‮ ‬عێراق وەكو كە ئێستا دەیبینین‮.‬
تێپەڕاندنی‮ ‬هەموو ئەو مەترسیانە و بە بەرەنگابوونەوەی‮ ‬ئەو ئەگەرانە و گەڕانەوەی‮ ‬عێراقییەكان و سەركردەكانیان بۆ بەرژەوەندی‮ ‬نیشتمانی‮ ‬دەتوانرێت هەموو ئەو هەوڵانە لەبار ببەن كە دەبنە هۆی‮ ‬لاوازكردنی‮ ‬عێراق و لێك هەڵوەشاندنەوەی‮ ‬پێكەوەژیان كە ئەمانەش بەردی‮ ‬بناغەی‮ ‬سەقامگیری‮ ‬سیاسین و هۆكاریشن كە ئەو وڵاتە خاوەن سەروەری‮ ‬خۆی‮ ‬بێت،‮ ‬دەبێت بۆ ئەو هەنگاوانە سەرۆك وەزیران رۆڵی‮ ‬سەرەكی‮ ‬خۆی‮ ‬بەهێزەوە بگێڕێ لەوانەیە لە پەرلەمان و ناوەندەكانی‮ ‬تر كێشەی‮ ‬بۆ دروست بكرێت،‮ ‬بەڵام بۆ هەر هەنگاوێكی‮ ‬نیشتمانی‮ ‬بە پێی‮ ‬دەستور دەتوانێت پاڵپشتی‮ ‬میللی‮ ‬و سیاسی‮ ‬بەدەست بێنێ بە تایبەت لە لایەن كورد و سوننەوە لە ئەگەری‮ ‬دوركەوتنەوە لە هەر بنەمایەكی‮ ‬نیشتمانی‮ ‬و پشتگوێخستنی‮ ‬دەستور پێم وایە دۆزەخێكی‮ ‬تر لە عێراق دكرێتەوە كە ئەمجارە ناوچەكە و رۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاست بە تەواوی‮ ‬دەسوتێنێ‮.‬





ئەم هەواڵە 2791جار خوێندراوەتەوە
 
 
ڤیدیۆ گەلەری
شێرەکانیش یاری تۆپی پێ دەکەن
رووداوێكی سەیر پڵنگێك راوی سەگێك لەبەردەم دەرگای ماڵێك دەكات
ئاسكێك ده‌چێته‌ ناو سه‌رتاشخانه‌یه‌ك، ترس دروست ده‌كات
پشیله‌یه‌ك چۆن رێگری له‌ مارێك ده‌كات هه‌ڵبێت
بە ڤیدیۆ.. كاره‌ سه‌خت و نایابه‌كانى چه‌ند كرێكارێك
 
 

پێناسە | گەلەری | ئەرشیف | پەیوەندی

پێبژاردنی پۆلیسی هاتووچۆ هەولێر | دهۆک | سلێمانی

هەموو مافەکان پارێزراون بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس

Developed By: Omed Sherzad