English | عربی | Kurdî دواهەواڵ
ڕاستەوخۆ  
 
هەرێمی كوردستان لە نێو "عێراقێكى نا سه‌قامگیردا ..
2019-11-29 [01:29 AM]

نۆسینی : رێبوار حه‌مه‌لاو شوانى


خۆپیشاندان ، نائارٍامییەبەردەوامەكان و داخوازرییەكان ئاماژەیەكی روونن بە گۆرانكاری لە سیستەمی حكومكرانی و شڵەژانی زیاتر بارودۆخەكە ، بۆیە، دەبێ‌ گەلی كورد زۆر ژیرانە مامەڵە بكات لەئێستادا و لەم بارودۆخە شێواوەی عیراقدا جارێكیتر مەسەلەی هەمواركردنەوەی دەستوور لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقەوە بڕیاری لەسەر درایەوە، بێگومان بەگوێرەی مادەی124یەكەم لە ماوەی چوار مانگدا لیژنەی راسپێرداو بە هەمواركردنەوەی دەستوور، كارەكانی تەواو دەكات‌و دەیخاتە بەردەم ئەنجومەنی نوێنەران و دەخرێتە دەنگدانەوەو بە دەنگی زۆرینەی رەها بڕیاری لەسەر دەدرێت. ئینجا ئەنجومەنی نوێنەران دەیخاتە بەردەم گەل بۆ ئەنجامدانی پرۆسەی راپرسی، ئەگەر زۆرینەی دەنگەكانی بەدەسهێنا ئەوا هەمواركردنەوەكە سەركەوتوو دەبێت، بەڵام لەحاڵەتێكدا سێ‌ لە سەر دوویی ی دەنگدەرانی 3 پارێزگا ڕەتیبكەنەوە ئەوا هەمواركردنەوەكە هەڵدەوەشێتەوە.بە گشتی ئایندەی عیراق هیوای باشی لێناكرێ و هەرێمی كوردستانیش بە ئامانجگیراوە سەبارەت بە لەقاڵبدانی ماف‌و دەسەڵاتەكانی. پێویستە لەسەر هێزە سیاسییەكان‌و پەرلەمان‌و حكومەت‌و جەماوەری گەلەكەمان یەكهەڵوێست بین و بە ئاگاوە مامەڵە لەگەڵ ئەو بارودۆخە هەستیارەدا بكەین.خۆپیشاندانه‌ توندوتیژه‌كانی عیراق له‌ خۆپیشاندانی دژ به‌ گه‌نده‌ڵی و كه‌میی خزمه‌تگوزاریی گشتی و بێكارییه‌وه‌ بوونه‌ خۆپیشاندان دژی ستراكچه‌ری یاسایی – ده‌ستووریی رژێمی عیراق و داواكردنی گۆڕینی سیستمی حوكمڕانی بۆ سه‌رۆكایه‌تی و هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌ستوور. ئه‌م پرسانه‌ش پرسی زۆر هه‌ستیارن و پشت ئه‌ستوورن به‌و گرێبه‌سته‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی كه‌ له‌ ساڵانی 2004 و 2005 دا له‌سه‌ر بنه‌ماكانی فیدراڵیزم و سیستمی په‌رله‌مانی و مافی كه‌مینه‌كان و مافی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری و پێكهێنانی هه‌رێمه‌كان هاتۆته‌ كایه‌وه‌. بۆیه‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌م مافانه‌ به‌مانای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گرێبه‌ستی كۆمه‌ڵایه‌تی دێت. وروژاندنی مه‌سه‌له‌ی گۆڕینی سیستمی فه‌رمانڕه‌وایی له‌ په‌رله‌مانییه‌وه‌ بۆ سه‌رۆكایه‌تی له‌ وڵاتێكی وه‌ك عیراقدا، خۆی له‌خۆیدا كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌، چونكه‌ هه‌موو ته‌نگژه‌كانی عیراق له‌ساڵی 1958 به‌دواوه‌ ده‌رهاوێشه‌ی سیستمی سه‌رۆكایه‌تین. به‌ وردبوونه‌وه‌ له‌ مێژووی هاوچه‌رخی عیراق، ده‌رده‌كه‌وێ كه‌ عیراق دوو ئه‌زموونی دیموكراسیی به‌خۆیه‌وه‌ دیوه‌. یه‌كێكیان 37 ساڵی خایاندووه‌ و كه‌وتۆته‌ ماوه‌ی 1921 – 1958 و ئه‌وه‌ی ئه‌زموونی پاش رووخانی رژێمی پێشووه‌ و تا ئه‌مڕۆ به‌رده‌وامه‌. هه‌ردوو ئه‌زموون پشت ئه‌ستوورن به‌ سیستمی په‌رله‌مانی و له‌نێوان ئه‌م دوو ئه‌زموونه‌دا ئه‌زمونی 46 ساڵه‌ی دیكتاتۆریای سیستمه‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌ یه‌ك له‌ دوای یه‌كه‌كان دێ كه‌ عیراقیان وێران كرد و ته‌نگژه‌یه‌كی زۆریان بۆ ناوچه‌كه‌ دروستكرد. بۆیه‌، هیچ شتێك گه‌ره‌نتیی ئه‌وه‌ ناكات كه‌ سیستمی سه‌رۆكایه‌تی، عیراق له‌ دیكتاتۆریای تاك دوور ناخاته‌وه‌.هەروەها سیستمی سه‌رۆكایه‌تی به‌كه‌ڵكی وڵاته‌ فره‌ نه‌ته‌وه‌كان نایه‌ت، چونكه‌ له‌ سایه‌ی ئه‌م سیستمه‌دا نه‌ته‌وه‌ی گه‌وره‌ ده‌توانێ ده‌ست به‌سه‌ر جومگه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی ده‌سه‌ڵاتدا بگرێ و لێره‌دا به‌شداریی گروپه‌كانی تر له‌ به‌شدارییه‌كی رووكه‌ش به‌ولاوه‌ هیچی تر نابێ، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر به‌چاوی سۆزیشه‌وه‌ سه‌یری نه‌ته‌وه‌كانی تر بكرێ. له‌ زۆربه‌ی سیستمه‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌كاندا سه‌رۆك له‌ هه‌مان كاتدا سه‌رۆكی حكومه‌تیشه‌. ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌بێ، وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ هه‌ندێ سیستمی سه‌رۆكایه‌تیدا هه‌یه‌، ده‌سه‌ڵاته‌كانی زۆرتر ئیدارین و سه‌رۆك خۆی سه‌رۆكی حكومه‌ت و وه‌زیره‌كانی داده‌نێ.له‌ سیستمی سه‌رۆكایه‌تیدا سه‌رۆك بنچینه‌ی سیستم پێكدێنێ نه‌ك په‌رله‌مان، ئه‌مه‌ش به‌م واتایه‌ دێت كه‌ په‌رله‌مان له‌ سیستمه‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌كاندا رۆڵێكی سه‌ره‌كیی نابێ، وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ توركیای پاش هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سیستمی په‌رله‌مانی ده‌یبینین. له‌ دۆخێكی وادا په‌ره‌سه‌ندنی سیاسیی عیراق پاشه‌كشه‌یه‌كی گه‌وره‌ به‌خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ.
له‌و كه‌ش و هه‌وا ئاڵۆزه‌ی كه‌ تێیدا پێشنیاری هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌ستوور هاتۆته‌ ئاراوه‌، هه‌مواركردنه‌وه‌كه‌ هه‌ر به‌لای سه‌قامگیركردنی ده‌سه‌ڵاته‌ ناوه‌ندییه‌كاندا داده‌شكێنێ كه‌ ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری خراپی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی كوردستان و پارێزگاكان ده‌بێ، به‌تایبه‌تی سه‌باره‌ت به‌ كاروباری داهات، سه‌رچاوه‌كانی وزه‌ و په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ و به‌شداری له‌ ده‌سه‌ڵاتدا. ئەوەی لە قۆناغی ئێستای هەرێمی كوردستاندا گرنگە ، ئەوەیە، كە گشت هێزولایەنە سیاسییەكان وەك قەڵایەكی پۆڵایین رووبەرووی هەموو پیلان ونەخشەیەك ببەنەوە كە بەزیانی گەلی كورد ودەستكەوتەكانی بێ‌.





ئەم هەواڵە 3859جار خوێندراوەتەوە
 
 
ڤیدیۆ گەلەری
بەھرەیەکی سەرنج راکێشە
باران بارین و لافاوی شاری دوبەی
شێرەکانیش یاری تۆپی پێ دەکەن
رووداوێكی سەیر پڵنگێك راوی سەگێك لەبەردەم دەرگای ماڵێك دەكات
ئاسكێك ده‌چێته‌ ناو سه‌رتاشخانه‌یه‌ك، ترس دروست ده‌كات
 
 

پێناسە | گەلەری | ئەرشیف | پەیوەندی

پێبژاردنی پۆلیسی هاتووچۆ هەولێر | دهۆک | سلێمانی

هەموو مافەکان پارێزراون بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس

Developed By: Omed Sherzad