مللەت عسمەت
“بیرئینانا دلۆپەک ژ دەریایەکی”
پارتی دیموکراتی کوردستانێ: مێژوویەکا خەباتێ و بەرخۆدانێ
دەستپێک:
دیسان دێ ل هزرا خۆ ئینین پارتی دیموکراتی کوردستان نە بتنێ حزبەکا سیاسییە، بەلکو مێژوویەکا درێژا خەباتێ و قوربانیدانێیە. ئەڤ پارتە ل هەموو قۆناغێن مێژوویا رزگاریخوازیا نەتەوەیی یا کوردان و راستربێژین مێژوویا بزاڤا رزگاریخوازا گەلێ کوردستانێدا، رۆلەکێ سەرەکی یێ بەرخۆدانێ و پاراستنا مافێن نەتەوەیی و پێکهاتەیان هەبوویە. ژ شۆرەشێن بارزان و هەتا دگەهیتە درێژترین شورەشا دیرۆکی یا ئەیلۆلێ ب رێبەریا جەنەرال مستەفا بارزانی، ئەڤ بەکگراوندا بنەمالا سەروەران یا بارزان هێڤنێ دامەزراندنا پارتی دیموکراتی کوردستانە و هەتا دەستکەفتێن ئەڤرۆ، ئەڤ مێژوویە یا پڕە ژ سەربڵندی و شەهادەتێ.
– دامەزراندنا ڕێیا خەباتێ:
ل سالێن چل و پێنجیان ژ سەدێ بوری، “مستەفا بارزانی” یێ جەنەرال و رابەر رێیا خەباتا مێژوویی و ژ بەکگراوندا لسەری مە بەحسکری دەستپێکر. کو بوو ئەفسانە ل مێژوویا کوردان و گەلێ کوردستانێدا. ئەڤ ڕێیە نە بتنێ بەرخۆدانەکا چەکداری بوو، بەلکی هزرکرنەکا نوی بوو ل سەر مافێن نەتەوەیی و نشتیمانی. پێشمەرگەیێن بارزانی ب دڵسۆزییەکا بێ وێنە گەلێ خۆ ب جیهانێ دا نیاسین و رێپیڤانا دیرۆکێ ژمهاباتا خۆیناوی هەتا سووڤیەتا جاران بەلگەیەکێ دیرۆکی و ژهەژی خواندنەکا ئەکادیمییە بۆ گەلێ کوردستانێ هەر وەکی ل زانستێن لەشکەریێ یێن گەلەک ولاتاندا دهێتە خواندن، بارزانی و هەڤالێن خۆ ل چیایێن کوردستانێدا، ئەڤ ئەفسانەیا بەرخۆدانێ نڤیسی و نیشانا دا کو گەلێ کوردستانێ هەرگیز ژناڤناچیت.
ل ڤان سالاندا، ئاستێ خەباتا چەکداری گەهشتە گوپیتکا خۆ. پێشمەرگە بوویە هێمایەکێ بەرخۆدانا نەتەوەیی، هێمایەکێ سەرفەرازیێ کو دگەل خۆ دا ئومێدا ئازادبوونێ دئینا.
– شۆرەشا ئەیلولێ: قۆناغەکا نوی یا بەرخۆدانێ ل سالا ١٩٦١ێدا، شۆرەشا ئەیلول دەستپێکر کو بوویە ئێک ژ گرنگترین قۆناغێن خەباتا کوردان. ئەڤ شۆرەشە ب ڕابەرییا “بارزانیێ نەمر”، وەکی هەڤکاریەکا گشتی یا گەلێ کوردستانێ سەرهلدا. ددەمەکێ درێژدا، پێشمەرگە ب دڵێرییەکا بێ وێنە بەردەوام بوون ل خەباتا خۆ، دژی هێزێن چەند بەرامبەر زۆرتر و چەکێن پێشکەفتیتر.
شۆرشا ئەیلول ژبلی کو خەباتەکا نیزامی بوو، دەرئەنجەمەکێ قانونی و دیرۆکی هەبوو ئەوژی ڕێککەفتنا یازدەی ئاداری؛ دەستکەفتەکێ سیاسی و یاسایی:
ل سالا ١٩٧٠ێ دا، ڕێککەفتنا یازدەی ئادارێ هاتە ئیمزاکرن، کو ژ بۆ یەکەم جار مافێن نەتەوەیی یێن کوردان ل عێراقێ دا ب شێوەیەکی فەرمی هاتنە نیاسین. هەرچەندە ئەڤ ڕێککەفتنە ژلایێ رژێما بەعسیان ڤە ب تمامی نەهاتە بجهئینان ئەڤێ ڕێککەفتنێ نیشاندا دا کو پارتی دیموکراتی کوردستانێ ژبلی سەکردایەتیا شورەشەکا چەکداری، بەلکو لایەنەکێ سیاسی یێ ئاگەهدار ژی یە.
– شۆرەشا گۆلانێ: شۆرەشا مان و نەمانێ:
پشتی شۆرەشا ئەیلولا مەزن، شۆرەشا گۆلانێ ل سالا ١٩٧٦ێ دا دەستپێکر. ل ڤی قۆناغێدا، پێشمەرگەی دووبارە بەرخۆدانا خۆ نوێکر دژی رژێما بەعسیێن عێراقێ. ئەڤ شۆرەشە ل دەمێن زۆر دژوار دا بەردەوام بوو، دەمێن کو حکومەتا بەعسیان شالاوێن ئەنفالان و کیمیاباران ل ڤی قۆناغێدا ئەنجامددان، پارتی دیموکراتی کوردستان ب هەمی هێز و ئیرادە گەلێ کوردستانێ گەهاندنا قۆناغا بەرەیی کوردستانی و سەرهلدانا بوهارا سالا ١٩٩١ێ.
– دەستپێکا قۆناغەکا نوی:
ل سالا ١٩٩١ێ دا، پارتی دیموکراتی کوردستانێ وەکی رۆلگێرەکا سەرەکی یا بەرەی کوردستانی، ڕۆڵەکێ گرنگ گێرا ل دیارکرن و ڕێبەریکرنا ڤێ ڕاپەڕینێدا. ئەڤ ڕاپەڕینە بوویە دەستپێکا قۆناغەکا نوێ ژ بۆ کوردستانێ و ژ دەرئەنجامێن سەرهلدانێ:
– دەڤەرا دژە فڕینێ: پاراستنەکا نێڤدەولەتی و دامەزراندنا هەرێما کوردستانا عیراقێ:
پارتی دیموکراتی کوردستانێ دگەل لایەنێن کوردی یێن دی، دەست ب دامەزراندنا سازیێن مەدەنی و ئیداریکر. ئەڤ بووە یەکەم جار ل مێژوویا کوردستانا عێراقێ دا کو گەلێ کوردستانێ ب شێوەیەکی کاریگەر دەستپێکر ژ ڕێڤەبرنا کارێن خۆ.
– پەرلەمان و دیموکراسی: ئەزموونەکا نوی
ل سالا ١٩٩٢ێ دا، ئێکەم هەڵبژارتنێن پەرلەمانی ل کوردستانا عێراقێدا هاتنە ئەنجامدان. ئەڤ هەڵبژاردنە بوونە دەستپێکا ئەزموونەکا دیموکراسی ل دەڤەرێ ب گشتی، پارتی دیموکراتا کوردستانێ بەژدار بوو ل دامەزراندنا ڤی پەرلەمانی و ل دروستکرنا حکومەتەکا هەرێمێ کو بەرهەمێ خۆینا شەهیدانە.
– پاراستنا دەستکەفتێن سەرهلدانێ و ڕۆڵێ سەرۆک بارزانی:
ل هەمی قۆناغاندا، سەرۆک “مەسعود بارزانی” وەکی ڕابەرەکێ دووربین و کووربین، کارکری یە بۆ پاراستنا دەستکەفتێن سەرهلدانا ١٩٩١ێ و پێشڤەبرنا پرۆژەیێ نەتەوەیی و نشتیمانی. جەنابێ وان ژ بابێ خۆ “بارزانیێ نەمر” ئەڤ میراتێ خەباتێ وەرگرتیە و ب هوشیاریەکا زۆر بەردەوام بوویە ل خزمەتکرنا گەلێ خۆ.
جەنابێ “سەرۆک بارزانی” کارکری یە بۆ ئێکلاکرنا مافێن کوردان و پێکهاتەیان، ل دروستکرنا سازیێن بهێز، ل پاراستنا مافێن نەتەوەیی یێن کوردان ل ئاستێ نیڤدەوڵەتیدا. ڕۆڵێ وان ل پرۆسەیا سیاسی یا عێراقێ و ل پاراستنا هەرێما کوردستانێ دژی گەفێن دەرەکی، بێ وێنە یە.
قۆناغێن خەباتا رزگارکرنا عیراقێ و چەسپاندنا دەستووری و رۆلێ پارتی دیموکراتی کوردستان و جەنابێ سەرۆکی هەتا ریفراندۆما سەربەخۆییا کوردستانێ قۆناغێن خەباتا سەردەمن و ئەم یێن دناڤدا دژین.
ب گشتی:
ئەڤرۆ، بەرهەمێ خوینا شەهیدان
هەموو دەستکەفتێن ئەڤرۆ، ژ پەرلەمان و حکومەتا هەرێمی ئەڤە ژی هەتا سازیێن مەدەنی و ئازادیێن دیموکراسی، بەرهەمێ خوینا شەهیدانە. هەر ئازادیەکا کو ئەڤڕۆ ل کوردستانێ دا هەی، ب قوربانیا قارەمانێن بێ هژمار هاتیە بدەستڤەئینان.
لەوما ژی دێ دەنگ پارتی دیموکراتی کوردستان دەین دا بەردەوام بیت ل خەباتا خۆ، نەبتنێ ژبۆ پاراستنا دەستکەفتان، بەلێ ژ بۆ دروستکرنا داهاتوویەکا گەشتر و ئازادتر ژ بۆ هەموو کوردستانیان.
مێژوویا ڤێ پارتێ مێژوویا خەباتا گەلەکێ حەق و تەمام و راستە، مێژوویەکە کو دشێێ سەرێ خۆ پێ بلند بکەی تا ئارمانجا دوماهیێ.