ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی لە یەکێتیی ئەورووپا و وڵاتە ئەندامەکان داوای کرد هەوڵەکانیان بۆ گەڕاندنەوەی زۆرەملێی هاووڵاتیانی ئەفغانستان بوەستێنن و گفتوگۆ لەگەڵ دەسەڵاتدارانی تاڵیبان لەبارەی وەرگرتنەوەی ئەو کەسانە کۆتایی پێ بهێنن.
لە نامەیەکی کراوەدا بۆ کۆمیسیۆنی ئەورووپا و وەزیرانی ناوخۆی وڵاتە ئەندامەکان لە کۆتایی تەممووزی ٢٠٢٦ نێردراوە، لێبوردنی نێودەوڵەتی ئاگاداری دا ئەفغانستان لەژێر دەسەڵاتی تاڵیباندا شوێنێکی سەلامەت بۆ گەڕاندنەوەی زۆرەملێ نییە.
ئەم هەڵوێستە دوای دیداری نوێنەرانی تاڵیبان لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ لە بروکسل هات. لەو دیدارە داخراوەدا، نوێنەرانی کۆمیسیۆنی ئەورووپا و ١٥ وڵاتی ئەندام لەگەڵ شاندێکی تاڵیبان سەبارەت بە گەڕاندنەوە و وەرگرتنەوەی هاووڵاتیانی ئەفغانستان گفتوگۆیان کرد. یەکێتیی ئەورووپا و بەلجیکا جەختیان کردەوە ئەم پەیوەندییە بە مانای ناساندنی فەرمیی حکوومەتی تاڵیبان نییە.
لێبوردنی نێودەوڵەتی دەڵێت دوای گرتنەوەی دەسەڵات لەلایەن تاڵیبان لە ئابی ٢٠٢١، زۆرێک لە یاسا و چوارچێوە پارێزگارییەکانی مافی هاووڵاتیان هەڵوەشێنراونەتەوە. بەپێی ئەم ڕێکخراوە، مافەکانی ژنان، کچان و کەمینە ئایینی و نەتەوەییەکان بە فەرمان و سیاسەتی جیاکارانە بە توندی سنووردار کراون.
ڕێکخراوەکە هەروەها ئاماژە بە سزا جەستەییەکان، لێدان بە قامچی، دەستگیرکردنی خۆسەرانە، ونکردنی زۆرەملێ، ئەشکەنجە و چەندین شێوەی دیکەی پێشێلکردنی مافی مرۆڤ دەکات. ئەو کەسانەی پێشتر لە حکوومەتی کۆماری، هێزە ئەمنییەکان، ڕاگەیاندن، دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان یان بزووتنەوە مەدەنییەکاندا کاریان کردووە، لە گرووپە زیاتر مەترسیلەسەرەکان دادەنرێن.
بنەمای «قەدەغەی گەڕاندنەوەی زۆرەملێ» ڕێگری لە وڵاتان دەکات مرۆڤێک بۆ شوێنێک بگەڕێننەوە لەوێ ڕووبەڕووی مەترسیی ئەشکەنجە، سزای نادادپەروەرانە یان پێشێلکردنی توندی مافەکانی دەبێتەوە. لێبوردنی نێودەوڵەتی دەڵێت هەر ڕێککەوتنێک لەگەڵ تاڵیبان بۆ خێراکردنی دوورخستنەوەی ئەفغانەکان بێت، دەکرێت لەگەڵ پابەندییە نێودەوڵەتییەکانی ئەورووپا ناکۆک بێت.
تاڵیبان دەڵێت گەڕاوەکان بە «شێوەیەکی شایستە» وەردەگیرێنەوە. بەڵام ڕێکخراوە مافپارێزەکان داوا دەکەن پێش هەر بڕیارێک، دۆسیەی هەر کەس بە تاکەکەسی هەڵبسەنگێندرێت و دۆخی مافی مرۆڤ و قەیرانی مرۆییی ئەفغانستان لەبەرچاو بگیرێت.
