چارەسەری بە کەڵەشاخ (Medical treatment with cupping) وەک یەکێک لە شێوازە پزیشکییە جێگرەوەکان، سودی هەیە لە چارەسەرکردنی کێشەکانی پەیوەست بە سییەکان و هەوکردنی بۆرییەکانی هەناسە، بەتایبەت بۆ نەخۆشییە درێژخایەنەکان.
کەڵەشاخ و سودە سەرەکییەکانی بۆ کۆئەندامی هەناسە:
کەڵەشاخ کاریگەریی ئەرێنیی هەیە لەسەر چارەسەر و کەمکردنەوەی نیشانەکانی ئەم نەخۆشییانە:
– هەوکردنی سییەکان و بۆرییەکانی هەناسە (Bronchitis).
– تەنگەنەفسی (کورت بونەوەی هەناسە).
– کۆکە و بەڵغەمی زۆر.
– حەساسیەت (ئەڵرژی)ی هەناسە.
کاریگەریی لەسەر کەسانی جگەرەکێش و بەکارهێنەرانی ڤەیپ:
ئەنجامدانی کەڵەشاخ کاریگەریەکی باشی هەیە بۆ نەهێشتن و هەوکردنی درێژخایەنی بۆرییەکانی هەناسە (Chronic Bronchitis) کە بەهۆی جگەرە، نێرگلە، یان ڤەیپەوە دروست دەبێت. ئەم حاڵەتە لەگەڵیدا ئەو کەسانە توشی تەنگەنەفسی، کۆکە، بەڵغەم، و ئازاری سنگ (ژان) بەدیاردەکەوێت. هەوکردنی ناوپۆشی بۆرییەکانی هەناسە لە قوڕگەوە تا دەگاتە سییەکان دروست دەکات، کە دەکرێت تیژ (Acute) یان درێژخایەن (Chronic) بێت.
ڕونکردنەوەی جیاوازیی هەوکردن:
هەوکردنی تیژ: زۆربەی کات دوای توشبون بە هەڵامەت یان ئەنفلۆنزا ڕودەدات و ڤایرۆس هۆکارە سەرەکییەکەیەتی و ماوەی چەند هەفتەیەک دەخایەنێت.
هەوکردنی درێژخایەن: زیاتر ئەو کەسانە توشی دەبن کە بەردەوام جگەرە و نێرگلە و ڤەیپ بەکاردەهێنن، هەروەها ئەو کەسانەی لە ژینگەی پڕ لە تۆز، بۆن، یان هەڵمی ماددە کیمیاییەکان وەک: ئەمۆنیا، کلۆر، ترشە بەهێزەکان، سەلفایدی هایدرۆجین (\text{H}_2\text{S})، دوەم ئۆکسیدی سەلفەر (\text{SO}_2)، و برۆم کاردەکەن.
میکانیزم و کاریگەریی گشتیی کەڵەشاخ:
1. کەڵەشاخ بە شێوەیەکی سیستەمیک کاریگەریی ئەرێنی دروست دەکات کە یارمەتیدەرە بۆ پاککردنەوەی کۆئەندامی هەناسە.
2. چالاککردنی سووڕی خوێن: ئەمەش دەبێتە هۆی باشتربونی ئۆکسجین گەیاندن بە خانەکانی جەستە.
3. پاککردنەوەی جەستە لە ماددە ژەهراوییەکان.
ئەنجامدانی کەڵەشاخ کاریگەریی زۆر باشی هەیە لەسەر نەهێشتنی هەوکردنی درێژخایەنی بۆریی هەناسە، کەمکردنەوەی تەنگەنەفسی، کۆکە، بەڵغەم، هەستیاری، هەروەها ئازار و گرژیی ناوچەی سنگ بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەکاتەوە.