دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، دوای کۆبوونەوەیەکی “زۆر باش” لەگەڵ ڤلۆدیمێر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا، ڕایگەیاند کە پێویستە ڕووسیا هەنگاو بەرەو ئاشتی بنێت. ئەم لێدوانانە شەپۆلێکی گەشبینی لای سەرکردەکانی وڵاتانی گرووپی حەوت (G7) دروست کردووە کە ئەگەری گەیشتن بە ڕێککەوتنێک بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ لە ئارادایە.
ئەم کەشوهەوا ئەرێنییە لە لووتکەی ساڵانەی گرووپی حەوت لە هاوینەهەواری “ئێڤیان لێ با” لە فەڕەنسا، لە کاتێکدایە کە شەڕی ئۆکرانیا پێنجەمین ساڵی تێدەپەڕێنێت. ئەمە گۆڕانکارییەکی گەورەیە لە هەڵوێستی ترەمپ، کە ساڵی ڕابردوو بە زێلێنسکی ڕاگەیاندبوو هیچ کارتێکی فشاری نییە بۆ دانوستان لەگەڵ مۆسکۆ.
هەوڵەکانی ئۆکرانیا بۆ قەناعەتپێکردنی ترەمپ
زێلێنسکی و هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی هەوڵیان دا ترەمپ تێبگەیەنن کە پێگەی ئۆکرانیا لە مەیدانی جەنگدا، بەهۆی هێرشە درۆنییەکان بۆ ناو قوڵایی خاکی ڕووسیا، بەهێزتر بووە. ترەمپ بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند: “پێویستە ڕووسیا ڕێککەوتن بکات. گەنجێکی زۆر لە هەردوولا دەکوژرێن، منیش ئەوەی لە توانامدا بێت دەیکەم بۆ کۆتاییهێنان بەم دۆخە.”
فریدریش مێرز، ڕاوێژکاری ئەڵمانیا، خۆشحاڵی خۆی بە هەڵوێستەکەی ترەمپ دەربڕی و وتی: “بە وردی گوێی دەگرت و ئامادەی هاوکاری بوو، ئەمەش گەشبینمان دەکات کە وەک ئەوروپی و ئەمریکی پێکەوە کار بکەین بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ.”
سزا و فشاری زیاتر
زێلێنسکی دوای کۆبوونەوەکە ڕایگەیاند کە سەرکردەکانی گرووپی حەوت هاوڕان لەسەر ئەوەی ڕووسیا سەرکەوتووی جەنگەکە نییە. هەروەها باسیان لە توندکردنی سزاکان کردووە لەسەر کەرتی نەوت، بانک و پیشەسازی سەربازی ڕووسیا بۆ ئەوەی ناچاری دانوستان بکرێت.
دیپلۆماتکاران ئاماژەیان بەوە کرد کە زێلێنسکی وێنەی شوێنەوارە وێرانبووەکانی کیێڤی نیشانی ترەمپ داوە، کە کاریگەری دەروونی هەبووە و ترەمپ ناڕەزایەتی بەرامبەر هێرشەکانی ڕووسیا دەربڕیوە. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، ترەمپ هێشتا بەڵێنی ڕوونی نەداوە بۆ سەپاندنی سزای نوێ بەسەر مۆسکۆدا.
دۆسیەی ئێران و گەرووی هورمز
جگە لە پرسی ئۆکرانیا، گرووپی حەوت باسیان لە ڕێککەوتنێکی بەرایی نێوان ئەمریکا و ئێران کرد. ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد کە گەرووی هورمز، کە لە مانگی شوباتەوە لەلایەن ئێرانەوە داخرابوو، تا ڕۆژی هەینی بە تەواوی دەکرێتەوە.
سەرکردە ئەوروپییەکان، بەتایبەت ئیمانوێل ماکرۆن، هۆشدارییان دا کە هەر ڕێککەوتنێک لەگەڵ تاران دەبێت “توند و جیدی” بێت و ڕێگری بکات لە پەرەپێدانی چەکی ئەتۆمی و بەرنامەی موشەکی ئێران، چونکە نیگەرانن لەوەی ڕێککەوتنێکی لاواز تەنیا کات بۆ تاران بگەڕێنێتەوە.
رۆیتهرز