ئەندامێکی کۆمیسیۆنی هاوبەشی تاوتوێکردنی “پڕۆژەیاسای ڕێکخراوی نیشتمانیی کۆچبەران” لە پەرلەمانی شوورای ئیسلامی ڕای گەیاند، بە “پێشبینیکردنی ئەتڵەسی پیشەکان” لەم پڕۆژەیاسایەدا، هاووڵاتییە بیانییەکان چیتر ناتوانن لە هەر پیشەیەکدا کار بکەن و “هاووڵاتییە نایاسایییەکان و ئەوانەی زیاترن لە پێویستیش” دەبێت لە ئێران بچنە دەرەوە.
عەلی ئەسغەر نەخعیڕاد، نوێنەری مەشەدی پەرلەمانی شوورای ئیسلامی، ئەمڕۆ دووشەممە ٢٤ی تشرینی دووەم گوتی: “پێشبینی کراوە هاووڵاتییە بیانییەکان بۆ کارکردن لە وڵاتدا تەنیا لەسەر بنەمای داواکاری وەزارەتی کار بتوانن مۆڵەتی کار وەرگرن. ئێمە “ئەتڵەسی پیشەکان”مان لەم یاسایەدا پێشبینی کردووە کە بەپێی ئەوە، هاووڵاتییە بیانییەکان ناتوانن لە هەر پیشەیەکدا کار بکەن. هاووڵاتییە نایاسایییەکان و ئەوانەی زیادەن لە پێویستیی وڵات، دەبێت وڵات جێ بهێڵن.”
هەروەها ئەم نوێنەرەی پەرلەمان زیاتر گوتی: “ئەوەی ئەمڕۆ بوونی هاووڵاتییە بیانییەکان لە هەندێک حاڵەتدا بووەتە کێشە و تەنانەت هەڕەشە، بەهۆی نەبوونی پلاندانانی ورد و نەبوونی ڕێکخراوێکی لەو شێوەیە بووە.”
بە گوتەی نەخعیڕاد: “فشارە ئابوورییەکان لە وڵاتی دراوسێ و ناسەقامگیرییەکانی دروستکراو لەوێدا وای کردووە کە هاووڵاتییانی بیانی زیاتر لە پێویستیی وڵات هاتوونەتە ناو وڵات و ساڵانێکە لە ئێران ماونەتەوە، بێ ئەوەی میکانیزمێکی دیاریکراو و ڕێکخراو بۆ نیشتەجێبوون و کارکردنیان هەبێت.”
سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی سەبارەت بە کۆچبەران و پەنابەران، بە تایبەتی ئەفغانستانییەکان، لە ساڵانی ڕابردوودا توندوتیژتر بووە؛ ئەم ڕێچکەیە بە توندتربوونەوەی فشارە ئابوورییەکان، زیادبوونی مامەڵەکردن لەگەڵیان و ڕاپۆرتە زۆرەکان لەسەر دەستبەسەرکردن، دەرکردنی بەربڵاو و ڕەفتارە سووکایەتیپێکردنەکانەوە هاوڕا بووە.
بەپێی ئامارە فەرمییەکان و هەڵسەنگاندنەکانی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، ئێران یەکێکە لە گەورەترین کۆمەڵگەی کۆچبەرانی ئەفغانستانی لە خۆیدا جێ کردووەتەوە، بەڵام نەبوونی سیستەمێکی گشتگیری نیشتەجێبوون و کارکردن، هەمیشە بووەتە هۆی ڕەفتاری دەسەڵاتدارێتی و ئەمنییەتی.
لە مانگەکانی ڕابردوودا، هاوکات لەگەڵ پلانە وەرزییە ناسراوەکان بە “ڕێکخستنی هاووڵاتییان”، ڕاپۆرتە زۆرەکان لە ڕێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ، میدیا نێودەوڵەتییەکان و تەنانەت هەندێک دەزگای ناوخۆیی، ئاماژەیان بە زیادبوونی حاڵەتەکانی دەستبەسەرکردنی کاتی، دەرکردنی خێرا، وێرانکردنی شوێنەکانی نیشتەجێبوون و سنووردارکردنی بەردەوام لە دەستڕاگەیشتنی کۆچبەران بە خزمەتگوزارییە سەرەتایییەکان دەکرد.
ئەم گۆڕانکارییانە لە بارودۆخێکدا ڕوو دەدەن کە بەپێی هەڵسەنگاندنی کۆمیساریای باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان، ژمارەیەکی زۆر لە ئەفغانستانییەکانی دانیشتووی ئێران بەهۆی دۆخی سیاسی و ئەمنیی وڵاتەکەیانەوە، توانای گەڕانەوەی سەلامەتیان بۆ ئەفغانستان نییە. لەم دۆخەدا، پڕۆژەیاسا نوێیەکەی “ڕێکخراوی نیشتمانیی کۆچبەران” و سنووردارکردنی پیشەکان لە ڕێگەی “ئەتڵەسی پیشەکان”ەوە، دەتوانێت درێژەی هەمان پرۆسەی کۆنتڕۆڵکەر بێت و نیگەرانییەکان سەبارەت بە توندتربوونەوەی لابردنی کار، نکۆڵیکردن لە دۆخی پەنابەری و زیادبوونی فشار لەسەر کۆچبەرانی لاواز زیاتر بکات.