لە کاتێکدا جیهان چاوی بڕیوەتە دیداری نێوان دۆناڵد ترامپ و شی جینپینگ لە پەکین، پرسی “کانزا دەگمەنەکان” وەک گرنگترین و هەستیارترین دۆسیەی سەر مێزی گفتوگۆکان دەردەکەوێت. ئەم کانزایانە کە لە ١٧ توخمی سەرەکی پێکدێن، تەنها کەرەستەی خاو نین، بەڵکو بڕبڕەی پشتی تەکنەلۆژیای سەردەم و پیشەسازییە سەربازییەکانی جیهانن.
چین لە ئێستادا کۆنتڕۆڵی ڕەهای بازاڕی ئەم کانزایانەی لەدەستدایە. گرنگیی ئەم بابەتە لەوەدایە کە بەرهەمە هەرە پێشکەوتووەکانی ئەمریکا، لە مۆبایلی زیرەکەوە تاوەکو فڕۆکەی جەنگیی F-35، بەبێ ئەو کانزایانە پەکیان دهكهوێت. بۆ نموونە، تەنها یەک فڕۆکەی F-35 پێویستی بە ٤٠٠ کیلۆگرام لەم ماددە دەگمەنانە هەیە، ئەمەش واشنتۆنی خستووەتە دۆخێکی دڵەڕاوکێی بەردەوامەوە.
ئاشتییەکی لەرزۆک یان ڕێککەوتنێکی مێژوویی؟
سەرۆک شی جینپینگ لە وتاری دەستپێکدا پەیامێکی نەرمی ئاڕاستەی ترامپ کرد و وتی: “پێویستە وەک دوو هاوبەش کار بکەین نەک ڕکابەر”. بەڵام لە پشت پەردەی ئەم لێدوانە دیپلۆماسییانە، چین “کارتی کانزا دەگمەنەکان” وەک چەکێکی کاریگەر بەکاردەهێنێت.
گرنگترین خاڵەکانی ئەم ململانێیە بریتین لە:
- فشاری ئابووری: کۆمپانیا گەورەکانی ئەمریکا داوای گەرەنتی دەکەن بۆ گەیشتن بەو کانزایانە بێ هیچ سنووردارکردنێک.
- ئاسایشی نەتەوەیی: واشنتۆن دەیەوێت پشتبەستنی بە پەکین کەم بکاتەوە، بەڵام بۆ ئێستا هیچ جێگرەوەیەکی خێرای لەبەردەست نییە.
- ئەگەری ڕێککەوتن: چاودێران پێشبینی دەکەن هەردوولا لەسەر جۆرە “ئاگربەستێکی بازرگانی” ڕێکبکەون کە تێیدا چین هەناردەکردنی کانزاکان ئاسان بکات لە بەرامبەر کەمکردنەوەی هەندێک سزای تەکنەلۆژی لەلایەن ئەمریکاوە.
دەرەنجام
ئەم لووتکەیە تەنها دیدارێکی سیاسی نییە، بەڵکو دیاریکردنی چارەنووسی پیشەسازیی جیهانییە. ئەگەر ترامپ و شی نەگەنە ڕێککەوتن، جیهان ڕووبەڕووی قەیرانێکی گەورەی تەکنەلۆژی دەبێتەوە کە کاریگەرییەکەی لە مۆبایلەکەی دەستتەوە تاوەکو سیستەمی بەرگریی وڵاتان دەگرێتەوە.
ئاژانسهكان