گرژی و پێکدادانەکانی نێوان گرووپی ئەنساروڵڵا (حوسییەکان) و هێزەکانی حکومەتی یەمەن گەیشتووەتە ئاستێکی بێپێشینە، ئەمەش دوای ئەوەی بەپێی سەرچاوە هەواڵییەکان، حوسییەکان دەستیان بەسەر شاری کەناراوەیی “مەخا”دا گرتووە کە دەڕوانێتە سەر گەرووی ستراتیژیی بابولمەندەب. لە بەرامبەر ئەم پەرەسەندنە مەترسیدارەدا، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لەسەر داوای بەحرەین و بەریتانیا کۆبوونەوەیەکی بەپەلە ئەنجام دەدات.
کەوتنی مەخا و مەترسی لەسەر کەشتیوانیی نێودەوڵەتی
ئاژانسی هەواڵی “ڕۆیتەرز” لە زاری سێ سەرچاوەی حکومەتی یەمەنەوە کۆنترۆڵکردنی شاری مەخای لەلایەن حوسییەکانەوە پشتڕاست کردووەتەوە. هاوکات ئاژانسی “فرانس پرێس” لە زاری بەرپرسێکی سەربازییەوە بڵاوی کردەوە کە حوسییەکان پاش کۆنترۆڵکردنی مەخا، بەرەو گەرووی بابولمەندەب پێشڕەوی دەکەن و بە وتنەوەی دروشمەکانیان چوونەتە ناو شارەکەوە.
شاری مەخا بایەخێکی ستراتیژیی ئێجگار گەورەی هەیە؛ دەکەوێتە کەناراوەکانی دەریای سوور و تەنیا ٦٥ بۆ ٧٥ کیلۆمەتر لە باکووری گەرووی بابولمەندەب و نزیکەی ١٠٠ کیلۆمەتر لە رۆژئاوای شاری تەعیزەوە دوورە. بەپێی وەزارەتی گواستنەوەی یەمەن، بەندەری شارەکە تەنیا شەش کیلۆمەتر لە هێڵی کەشتیوانیی نێودەوڵەتییەوە دوورە کە زەریای هیندی و دەریای عەرەب بە دەریای سوور و کەناڵی سوێسەوە دەبەستێتەوە. کۆنترۆڵکردن یان داخستنی ئەم ڕێڕەوە مەترسیی دابڕانی هەناردەی نەوتی وڵاتانی کەنداو، بەتایبەت عەرەبستانی سعوودیە، بۆ بازاڕەکانی جیهان دروست دەکات.
تەشەنەسەندنی شەڕ لە بەرەکانی دیکە
هاوکات لەگەڵ پێشڕەوییەکانی مەخا، شەڕ و پێکدادانی توند لە چەندین بەرەی تر روویانداوە:
-
بەرەی تەعیز: حوسییەکان دەستیان بەسەر ناوچەگەلێک لە سنووری قەزای “وازعیە”دا گرتووە و پێکدادان لە دەوروبەری سەربازگەی خالید، کەتیدە، میقبەنە و چەندین میحوەری تر بەردەوامە.
-
بەرەی ڕۆژهەڵات: هێزەکانی سوپای حکومەت لە باکووری پارێزگای مەئریب هێرشیان کردووەتە سەر پێگەکانی حوسییەکان بە ئاراستەی سەربازگەی “ماس” و چەند ناوچەیەکیان کۆنترۆڵ کردووەتەوە، هاوکات لە پارێزگای جەوفیش پێکدادان بەردەوامە.
-
سەرچاوە سەربازییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە ماوەی حەوت رۆژی ڕابردوودا بە سەدان کەس لە هەردوولا کوژراو و بریندار بوون و دەیان چەکداری حوسیش بە دیل گیراون. شەڕەکە بۆ پارێزگاکانی بەیAlliance و باکووری زالیعیش پەلی کێشاوە.
پەیامی توندی سعوودیە بۆ ئێران و کاراکردنی “پەیمانی مەککە”
لەلایەکی دیکەوە، حوسییەکان ڕایانگەیاندووە کە فڕۆکە جەنگییەکانی هاوپەیمانان بە سەرۆکایەتیی سعوودیە هێرشیان کردووەتە سەر پارێزگاکانی جەوف، مەئریب، سەعدە، تەعیز و حودەیدە. لە ناوخۆی سعوودیەش سیستەمی هۆشداریی پێشوەختە لە پارێزگای خەمیس موشەیت بۆ چوارەم جار لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا زەنگی ئاگادارکردنەوەی مەترسیی لێداوە.
بەپێی زانیارییەکانی “ڕۆیتەرز”، پاکستان پەیامێکی هۆشداریی توندی سعوودیەی گەیاندووەتە تاران کە تێیدا هاتووە: “یان پێویستە پێش بە هێرشەکانی هاوپەیمانەکانتان (حوسییەکان) بگرن، یانیش بەرپرسیارێتیی گۆڕانی ئەم شەڕە بەوەکالەتە بۆ قەیرانێکی گەورەی ئەمنیی هەرێمی بگرنە ئەستۆ”. لە بەرامبەردا بەرپرسێکی باڵای ئێران وەڵامی داوەتەوە کە “ئەوان کۆنترۆڵی حوسییەکانیان بەدەستەوە نییە”.
چاودێران پێیان وایە هۆشدارییەکەی پاکستان کاریگەریی گەورەی هەیە، بەتایبەت بەهۆی بوونی رێککەوتننامەی بەرگریی هاوبەشی نێوان پاکستان، سعوودیە و تورکیا کە بە “پەیمانی مەککە” ناسراوە. لەو بارەیەوە خواجە ئاسف، وەزیری بەرگریی پاکستان ڕایگەیاند: “هەر دەستدرێژییەک بۆ سەر هەر یەکێک لەم سێ وڵاتە، وەک دەستدرێژی بۆ سەر هەرسێکیان هەژمار دەکرێت، و هەر هێرشێکی حوسییەکان بۆ سەر خاکی سعوودیە، راستەوخۆ دەبێتە هۆی کاراکردنی ئەم پەیماننامە سەربازییە هاوبەشە”.