مەزهەر محەمەد ساڵح، راوێژکاری دارایی سوودانی شەش رێکاری سەرەکی بۆ رێکخستنی بازاڕی زێڕ دیاری کرد و ئاماژەی بەوە کرد کە پڕۆژەی “شاری زێڕ” پڕۆژەیەکی ستراتیژییە بۆ پاراستنی یەکێک لە گەورەترین سامانە نیشتمانییەکان.
ساڵح راگەیاند: “بەرزبوونەوەی جیهانیی نرخی زێڕ نەبووەتە هۆی کەمبوونەوەی خواست لەسەری لە بازاڕە ناوخۆییەکاندا، بەڵکو یارمەتیدەر بووە لە گۆڕینی ئەرکی زێڕ لە ‘کاڵایەکی جوانکاری’یەوە بۆ ‘ئامرازێکی پاشەکەوت و پاراستنی بەها’.” جەختیشی کردەوە لەسەر “پێویستی پەیڕەوکردنی مۆرێکی نیشتمانیی یەکگرتوو و ناچارکردنی پشکنینی تەکنیکی سەردەمیانە بۆ پاراستنی پاشەکەوتی خێزانەکان.”
ئەو راوێژکارە ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەم گۆڕانکارییەی زێڕ، کۆنترۆڵی جۆری و چاودێری حکومەت دەکاتە پێویستییەکی ئابووری و کۆمەڵایەتی بەپەلە، چونکە سامانی خێزانەکان دەپارێزێت و متمانە بە بازاڕ زیاد دەکات.
مەزهەر ساڵح گرنگترین رێکارە پێشنیازکراوەکانی بەمجۆره دەخاتەڕوو:
١- مۆری نیشتمانیی یەکگرتوو: پەیڕەوکردنی مۆرێکی فەرمی و ئیلزامی کە (عیار، لایەنی پشکێنەر و ساڵی مۆرکردن) لەخۆ بگرێت. ٢- پشکنینی مەیدانیی سەردەمیانە: بەکارهێنانی تەکنیکی (XRF) کە بەبێ زیانگەیاندن بە زێڕەکە، راستییەکەی دەردەخات. ٣- قەدەغەکردنی زێڕی بێ مۆر: مامەڵەکردن بەو زێڕانەی مۆری فەرمییان نییە قەدەغە بکرێت. ٤- رێکخستنی کارگه و هاوردەکردن: مۆڵەتدان بە کارگەکانی توانەوەی زێڕ و توندکردنەوەی پشکنینە سنوورییەکان. ٥- تۆماری نیشتمانی و پسوولە: دروستکردنی تۆمارێکی نیشتمانی بۆ بازرگانانی زێڕ و پەیڕەوکردنی پسوڵەی فەرمی یەکگرتوو. ٦-هۆشیارکردنەوەی بەکاربەر: دەستپێکردنی هەڵمەتی هۆشیاری بۆ ئەوەی هاووڵاتیان بزانن چۆن مافەکانیان بپارێزن و سکاڵا تۆمار بکەن.
ساڵح لە کۆتایی قسەکانیدا وتی: “تەواوکردنی پڕۆژەی (شاری زێڕ) لەڕووی دامەزراوەییەوە بووەتە پێویستییەکی حەتمی، چونکە وەک ناوەندێکی فەرمی بۆ پاراستنی ئەم سامانە نیشتمانییە گەورەیە و دابینکردنی بەرزترین پێوەرە یاسایی و پیشەییەکان کار دەکات.”