ئەمڕۆ دووشەممە، 13-4-2026، هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا، ڕایگەیاند کە هەریەکە لە واشنتن و تاران لە پێویستیی گەیشتن بە ئاگربەست تێدەگەن و لەو پرۆسەیەدا جددین. ئەم لێدوانەی فیدان لە کاتێکدایە کە گرژییە سەربازی و ئابوورییەکانی نێوان هەردوو وڵات پێی ناوەتە قۆناغێکی نوێوە.
پێشبینییەکان بۆ ئاگربەستێکی درێژخایە
وەزیری دەرەوەی تورکیا لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا هیواکانی بۆ ئەنجامدانی ئاگربەستێکی درێژخایەن سەبارەت بە شەڕی ئێران دەربڕی. هاوکات فیدان هۆشداریی دا لەوەی کە هەوڵەکانی ئیسرائیل بۆ ڕێگریکردن لە ئاگربەست و گەیشتنی پرسی پیتاندنی یۆرانیۆمی ئێران بە قۆناغی “هەموو یان هیچ”، دەبنە بەربەستی سەرەکی لەبەردەم سەرکەوتنی دانوستانەکان.
فشارە نوێیەکانی ئیدارەی ترەمپ
لەلایەکی دیکەوە، ڕۆژنامەی “وۆڵ ستریت جۆرناڵ” بڵاوی کردەوە کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، دوای شکستی دانوستانەکانی پاکستان، بیر لە بژاردەی سەربازیی سنووردار دەکاتەوە. بەپێی ڕاپۆرتەکە، ترەمپ دەیەوێت لە ڕێگەی “هێرشی ئاسمانیی سنووردار” و سەپاندنی گەمارۆ بەسەر گەرووی هورمزدا، فشار بخاتە سەر تاران بۆ شکاندنی بنبەستی دانوستانەکان. بەرپرسانی ئەمریکی ئاماژە بەوە دەکەن کە واشنتن نایەوێت پەنا بۆ “بۆردومانی گشتگیر” ببات، لەبەر مەترسیی تێکچوونی زیاتری سەقامگیریی ناوچەکە.
دەستپێکردنی گەمارۆی دەریایی (سێنتکۆم)
لەکاردانەوەیەکی مەیدانیدا، فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم) ڕایگەیاند، لە کاتژمێر ١٠:٠٠ی بەیانی ئەمڕۆوە بە کاتی ڕۆژهەڵات، گەمارۆدانی بەندەرەکانی ئێران دەستی پێکردووە. سێنتکۆم جەختی کردەوە کە گەمارۆکە “بێلایەنانە” هەموو ئەو کەشتییانە دەگرێتەوە کە ڕوو لە ئێران دەکەن یان لێیەوە دەردەچن. تەنیا ڕێگە بەو کەشتییانە دەدرێت لە گەرووی هورمز تێپەڕن کە لە نێوان بەندەرە نێودەوڵەتییەکانی دیکەی دەرەوەی ئێراندا هاتووچۆ دەکەن.
دۆخی هاتوچۆی دەریایی
سەرەڕای هەوڵەکان بۆ ئاگربەست، ئامارەکانی چاودێریی دەریایی نیشانی دەدەن کە هاتوچۆی کەشتیوانی لە گەرووی هورمز بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە. لە دوای ڕاگەیاندنی ئاگربەستە سەرەتاییەکەوە، تەنیا ٤٠ کەشتیی بازرگانی توانیویانە لەو گەرووە تێپەڕن، ئەمەش نیشانەی کاریگەریی قووڵی گرژییەکانە لەسەر کەرتی وزە و بازرگانیی جیهانی.