ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان پڕۆژە پێشنیارکراوەکەی ئەمریکای بۆ غەززە پەسەند کرد

ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان بە زۆرینەی دەنگ پڕۆژە پێشنیارکراوەکەی دۆناڵد ترەمپی بۆ غەززە پەسەند کرد، کە بریتییە لە جێگیرکردنی هێزێکی نێودەوڵەتی و دروستکردنی ڕێگایەک بەرەو پێکهێنانی دەوڵەتێکی سەربەخۆی فەلەستین لە داهاتوودا.
سێزدە وڵات دەنگی ئەرێنییان بەم بڕیارنامەیە دا، لە کاتێکدا تەنیا ڕووسیا و چین دەنگی بێلایەنییان دا و هیچ وڵاتێک مافی ڤیتۆی بەکار نەهێنا. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕایگەیاند کە ئەم پڕۆژەیە “ئاشتیی زیاتر بۆ هەموو جیهان” دەهێنێت.
دۆناڵد ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی خۆی، “ترووس سۆشیاڵ”، نووسیویە: “ئەم دەنگدانە کە دەستەی ئاشتی، کە خۆم سەرۆکایەتیی دەکەم، بە فەرمی ناساند و پشتڕاستی کردەوە، وەک یەکێک لە گەورەترین پشتڕاستکردنەوەکان لە مێژووی نەتەوە یەکگرتووەکاندا تۆمار دەکرێت و دەبێتە هۆی ئاشتیی زیاتر لە سەرتاسەری جیهاندا.”
مایک واڵتز، باڵیۆزی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان، دوای دەنگدانەکە گوتی: “بڕیارنامەی ئەمڕۆ هەنگاوێکی گرنگی دیکەیە کە ڕێگە بە غەززە دەدات گەشە بکات و ژینگەیەک دروست دەکات کە ئیسرائیل تێیدا بە سەلامەتی بژی.”
لە بەرامبەردا، گرووپی توندڕەوی حەماس، کە بەپێی ئەم بڕیارنامەیە لە هەر ڕۆڵێکی حکوومڕانیی لە غەززەدا بێبەش کراوە، ڕایگەیاند کە ئەم بڕیارنامەیە “داواکارییەکان و مافە سیاسی و مرۆییەکانی فەلەستینییەکان” ناڕەزایەت دەکات. حەماس لەلایەن ئەمریکا و یەکێتیی ئەورووپاوە وەک ڕێکخراوێکی تیرۆریستی ناسێنراوە.
بەپێی ئاژانسی هەواڵیی ڕۆیتەرز، حەماس گوتی ئەم پڕۆژەیە، ماف و داواکارییەکانی فەلەستینییەکان “ناڕەزایەت دەکات و دەیەوێت سەرپەرشتییەکی نێودەوڵەتیی بەسەر کەرتی غەززەدا بسەپێنێت کە فەلەستینییەکان و گرووپەکانی بەرگری دژی ئەوەن.”
لە کاتێکدا، دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریی فەلەستین بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک، پێشوازیی لە بڕیارنامەی ئەنجوومەنی ئاسایش کرد بۆ پشتگیریکردن لە پڕۆژەی سەرۆکی ئەمریکا بۆ ئاشتیی لە غەززە و ڕایگەیاند کە ئامادەیە بەشداری لە جێبەجێکردنیدا بکات.
دەقە پەسەندکراوەکە لە ئەنجوومەنی ئاسایش، کە دوای دانوستانەکانی پڕ لە گرژی چەندین جار نووسینەوەی بۆ کراوە، پڕۆژەی سەرۆکی ئەمریکا “پشتڕاست” دەکاتەوە؛ پڕۆژەیەک کە لە ١٠ی تشرینی یەکەمەوە ئاگربەستێکی ناسەقامگیریی لە نێوان ئیسرائیل و حەماس لە ناوچەی جەنگزەدەی غەززەدا دامەزراندووە.
کەرتی غەززە دوای دوو ساڵ شەڕ، کە بە هێرشی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ دەستی پێکرد، نزیکەی بووەتە گۆڕەپانێکی وێران.
پڕۆژەی ئاشتی، ڕێگە بە دروستکردنی “هێزێکی جێگیرکەری نێودەوڵەتی” (ISF) دەدات کە بە هاوکاریی لەگەڵ ئیسرائیل، میسر و پۆلیسی تازە ڕاهێنراوی فەلەستینی، ئاسایشی ناوچە سنوورییەکان دابین بکات و حەماس چەکداماڵێت. ئەم هێزە ئەرکی “چەکداماڵینی هەمیشەیی گرووپە چەکدارە نا-حکوومەتییەکان”، پاراستنی هاووڵاتییانی سڤیل و دابینکردنی ڕێڕەوەکانی یارمەتیی مرۆیی لە ئەستۆ دەبێت.
بڕیارنامەکە هەروەها ڕێگە بە پێکهێنانی “دەستەی ئاشتی” دەدات وەک دەزگایەکی کاتیی حوکمڕانیی بەسەر غەززەدا، کە لانیکەم لەسەر کاغەز، ترەمپ سەرۆکایەتیی دەکات، تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٧.
بڕیارنامەکە بە زمانێکی ئاڵۆز ئاماژە بە ئەگەری پێکهێنانی دەوڵەتی فەلەستین لە داهاتوودا دەکات: دوای ئەنجامدانی چاکسازییە داواکراوەکان لەلایەن دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریی فەلەستین و دەستپێکردنی ئاوەدانکردنەوەی غەززە، “لەوانەیە دواجار بارودۆخ بۆ ڕێڕەوێکی باوەڕپێکراوی خۆبەڕێوەبەریی و پێکهێنانی دەوڵەتی فەلەستین فەراهەم بێت.” ئەگەرێک کە بە دڵنیاییەوە لەلایەن ئیسرائیلەوە ڕەت کراوەتەوە.
بڕیارنامەکە داوای دەستپێکردنەوەی بەرفراوانی یارمەتیی مرۆیی لە ڕێگەی نەتەوە یەکگرتووەکان، کۆمیتەی نێودەوڵەتیی خاچی سوور و مانگی سووریشەوە دەکات.
دانی دانۆن، باڵیۆزی ئیسرائیل لە نەتەوە یەکگرتووەکان، پێش دەنگدانەکە گوتی: “ئەم بڕیارنامەیە دڵنیا دەبێتەوە کە حەماس چیتر هەڕەشە بۆ سەر ئیسرائیل نەبێت.”
ڕووسیا، کە مافی ڤیتۆی هەیە، لە ڕۆژانی ڕابردوودا پڕۆژە نووسراوێکی هاوشێوەی لە ئەنجوومەنی ئاسایشدا بڵاو کردبووەوە و دەیگوت بەڵگەنامەکەی ئەمریکا بە ئەندازەی پێویست پشتگیری لە چارەسەریی دوو دەوڵەتی ناکات. دەقەکەی مۆسکۆ کە ئاژانسی هەواڵیی فڕانس پرێس بینیویەتی، داوای لە ئەنجوومەنی ئاسایش دەکرد “پابەندبوونی نەگۆڕ”ی خۆی بە چارەسەریی دوو دەوڵەتی ڕابگەیەنێت، بەڵام ڕێگەی بە پێکهێنانی دەستەی ئاشتی یان ناردنی دەستبەجێی هێزێکی نێودەوڵەتی نەدەدا و تەنیا داوای لە سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکرد “بژاردەکانێک” لەم بوارەدا پێشکەش بکات.
ڤاسیلی نێبنزیا، باڵیۆزی ڕووسیا گوتی: “لە کردەوەدا بە ئەندامانی ئەنجوومەنی ئاسایش دەرفەتی پێویست بۆ کارکردنی ڕاستگۆیانە نەدرا. بەڵگەنامەکەی ئەمریکا لە ڕاستیدا پاکەتێکی فریودەرانەی دیکەیە. ئەنجوومەن بە کردەوە لەسەر بنەمای بەڵێنەکانی واشنتن و بە پێدانی کۆنترۆڵی تەواوی کەرتی غەززە بە دەستەی ئاشتی، ڕێگە بە دەستپێشخەریی ئەمریکا دەدات.”
لەگەڵ ئەوەشدا، ئەمریکا توانی پشتگیریی چەندین وڵاتی عەرەبی و موسڵمان لەم بوارەدا بەدەست بهێنێت. قەتەر، میسر، ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی، سعودیە، ئیندۆنیزیا، پاکستان، ئوردن و تورکیا بەیاننامەیەکی هاوبەشیان بۆ پشتگیریکردن لەم بڕیارنامەیە واژۆ کرد.