سێ سەرچاوەی ئاگادار ڕایانگەیاند کە ڕۆمان گۆفمان، سەرۆکی دەزگای مۆسادی ئیسرائیلی، هەفتەی ڕابردوو پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سووریا ئەنجامداوە. لەو پەیوەندییەدا باسیان لە هەبوونی سەربازیی تورکیا لە سووریا کردووە، ئەوەش تەنیا چەند ڕۆژێک پێش ئەوەی ئیسرائیل بنکەیەکی ئاسمانیی سووریا بۆردومان بکات.
سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە پەیوەندییەکە لە ١٤ی ئابدا لە نێوان گۆفمان و شەیبانی ڕوویداوە، ئەمەش بە یەکێک لە بەرزترین ئاستەکانی پەیوەندیی و هەماهەنگیی نێوان ئیسرائیل و ئیدارەی نوێی دیمەشق بە سەرۆکایەتی ئەحمەد شەراع دادەنرێت.
تا ئێستا نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و گوتەبێژی وەزیری دەرەوەی سووریا هیچ لێدوانێکی فەرمییان لەسەر ئەم هەواڵە نەداوە.
هۆشدارییەکانی نەتانیاهۆ و بۆردومانکردنی بنکەی “ئەبو زوھور“
دوای ئەوەی ئیسرائیل دوێنێ سێشەممە هێرشی کردە سەر بنکەی ئاسمانیی “ئەبو زوھور”، بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ڕایگەیاند کە دیمەشق لە لێواری ئەوەدا بووە ڕێگە بە جێگیرکردنی هێزە سەربازییەکانی تورکیا بدات لەو بنکەیەدا. نەتانیاهۆ جەختی کردەوە کە دیمەشق هۆشدارییە بەردەوامەکانی ئیسرائیلی پشتگوێ خستووە سەبارەت بەوەی کە ئەم جۆرە جێگیرکردنە هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئاسایشی ئیسرائیل.
بەپێی سەرچاوەکان، پرسی پشتیوانییە سەربازییەکانی تورکیا بۆ سووریا تەوەری سەرەکیی پەیوەندییەکەی گۆفمان و شەیبانی بووە. یەکێک لە سەرچاوەکان وتی: “ئیسرائیل پرسیاری کردووە دەربارەی زیادبوونی هەژموونی سەربازیی تورکیا، فرۆشتنی چەک، دابینکردنی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و چەند پرسێکی دیکە.”
پەیوەندییەکانی تورکیا و سووریا لە قۆناغی دوای ئەسەد
تورکیا لە دوای ڕووخانی ڕژێمەکەی بەشار ئەسەد لە ساڵی ٢٠٢٤دا، بووەتە هاوپەیمانێکی نزیکی ئیدارەی ئەحمەد شەراع. ئەمەش نیگەرانییەکی زۆری لای ئیسرائیل دروست کردووە کە نایەوێت نفووزی تورکیا لەسەر سنوورە باکوورییەکانی پەرەبسێنێت.
ئەحمەد شەراع، کە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ واشنتۆن هەیە، لە تەممووزی ڕابردوودا ڕایگەیاندبوو کە وڵاتەکەی هەوڵ دەدات بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی ئەمنی لەگەڵ ئیسرائیل و دەیەوێت کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بخاتە گەڕ بۆ ئەوەی ئیسرائیل سیاسەتێکی هاوسەنگتر بەرامبەر دیمەشق بگرێتەبەر.
لەلایەکی دیکەوە، نەتانیاهۆ لە گرتەیەکی ڤیدیۆییدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی “ئێکس” ڕایگەیاند: “ئیسرائیل ڕێگە نادات بە هەبوونی سەربازیی تورکیا لە سووریا کە ببێتە هەڕەشە. ئێمە پەیامەکەمان بە ڕوونی گەیاند، بەڵام پێدەچێت تێنەگەیشتبن، بۆیە دڵنیا بووینەوە کە بە شێوازێکی باشتر تێبگەن،” ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ هێرشە ئاسمانییەکان.
کاردانەوەی تورکیا و ئەمریکا
سەرۆکایەتی تورکیا ئەمڕۆ چوارشەممە تۆمەتەکانی ئیسرائیلی ڕەتکردەوە و بە “بانگەشەی بێ بنەما” وەسفی کردن، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئیسرائیل دەیەوێت شەرعیەت بدات بە هێرشە “نایاساییەکانی” بۆ سەر سەروەریی خاکی سووریا.
هاوکات، تۆم براک، باڵیۆزی ئەمریکا لە تورکیا و نێردەی تایبەت بۆ سووریا و عێراق، هێرشەکانی ئیسرائیلی بە “گرژییەکی بێ پاساو” ناوبرد و ڕایگەیاند واشنتۆن کار دەکات بۆ دروستکردنی میکانیزمێک بە مەبەستی ڕێگریکردن لە پێکدادان و گرژیی نێوان ئیسرائیل، تورکیا و سووریا.
رۆیتهرز