ژیان لە گەڕەک و ناوچە کەم خزمەتگوزاری و هەژارنشینەکان دەکرێت پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە لاوازبوونی تەندروستیی مێشکەوە هەبێت؛ توێژەران لە دانیشتووانی ئەو ناوچەیانەدا تەمەنی مێشکی کەمتر، قەبارەی گشتیی مێشکی زیاتر و نیشانەی زیاتری زیانگەیشتن بە بۆرییەکانی خوێنیان دۆزیوەتەوە.
چوارچێوە و میتۆدی توێژینەوەکە:
ئەم توێژینەوەیە لە گۆڤاری «کۆمەڵەی ڕادیۆلۆجیی ئەمریکای باکوور» بڵاوکراوەتەوە و ئاماژە بەوە دەکات کە شوێنی ژیانی مرۆڤەکان کاریگەریی دیار و پێوراو لەسەر مێشکیان بەجێدەهێڵێت.
توێژەران بەراوردیان لە نێوان نێزیکەی ۳،۰۰۰ وێنەی ئێم ئاڕ ئای (MRI) مێشکی نەخۆشانی تەمەن ۱۸ تا ۹٦ ساڵ و «پێوەری هەژاریی ناوچەیی» (ADI) کردووە؛ کە پێوەرێکە لەسەر ئاستی گەڕەک کە لێکۆڵینەوە لە ئاستی ئابووری و کۆمەڵایەتی لەسەر بنەمای داهات، ئاستی خوێندەواری، هەلی کار و ئاستی نیشتەجێبوون دەکات.
دەستکەوتە سەرەکییەکان و کاریگەری لەسەر مێشک:
ئەنجامەکان دەریانخستووە ئەو کەسانەی لە بێبەشترین گەڕەکەکاندا دەژین، بە بەراورد لەگەڵ دانیشتووانی ناوچە دەوڵەمەندەکان، «تەمەنی مێشک»یان بەرزترە و کۆی قەبارەی مێشکیان کەمترە.
جان پۆڵ جەی. یو، یەکێک لە توێژەرانی توێژینەوەکە ئاماژەی بەوە کردووە: «ژینگەی ژیانی هەر کەسێک ئاسەواری روون و پێوراو لەسەر تەمەنی مێشک و بە هەمان شێوە لەسەر تەندروستیی مێشک بەجێدەهێڵێت.»
نیشانەکانی زیانی بۆرییەکانی خوێن و مەترسییەکان:
لە مێشکی دانیشتووانی ناوچە هەژارنشینەکاندا بڕی زیاتری «خاڵە ڕووناکەکانی ماددەی سپی» (White Matter Hyperintensities) بینراوە؛ کە ڕەنگدانەوەی زیانگەیشتنە بە بۆرییە بچووکەکانی خوێن لە مێشکدا.
ئەم زیانانە بەهۆی فاکتەرەکانی وەک بەرزەپەستانی خوێن، خەوی ناڕێک و ستڕێسی درێژخایەنەوە دروست دەبن کە کاریگەری لەسەر ڕەوتی سووڕانی خوێن لە مێشکدا دادەنێن.
زۆربوونی ئەم خاڵانە دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی مەترسیی لەدەستدانی بیرگە، تێکچوونی درککردن و تووشبوون بە نەخۆشیی ئ
زەهایمەر و لەبیرچوونەوە (Dementia).
پێشنیار بۆ سیاسەتە گشتییەکان:
توێژەران جەختیان کردووەتەوە کە پێویستە پرسی «هەژاریی گەڕەکەکان» بخرێتە ناو بەرنامەکانی ئاگاداریی تەندروستی و سیاسەتە گشتییەکانەوە، چونکە نادادپەروەرییە پێکهاتەییە کەڵەکەبووەکان ڕەنگدەداتەوە کە فرەتر لە هەڵسوکەوتە تاکەکەسییەکان کاریگەرییان لەسەر ڕەوشی تەندروستیی گشتی هەیە.