زانایانی هۆڵەندی لە زانکۆکانی ئۆترێخت و گرۆنینگن جۆرێکی نوێی پیسکەری هەوای مەترسیداریان دۆزیوەتەوە کە بە “میتیل سیلۆکسان” ناسراوە، کە پێدەچێت کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستی مرۆڤ و کەشوهەوا هەبێت.
زانایان ئاماژەیان بەوەشکردووە، میتیل سیلۆکسان پێکهاتەیەکی سلیکۆنە کە لە ڕۆنی ماتۆڕ و جوانکاری و چەورکەر و پاککەرەوەی ماڵەکاندا بەکاردێت.
توێژینەوەکە دەریخستووە کە چڕیی ئەم پێکهاتانە لە هەوادا زۆر زیاترە لەوەی چاوەڕوان دەکرا، بەو پێیەی شوێنەواری ئەوان نەک تەنها لە شارە گەورەکان، بەڵکو لە ناوچە گوندنشینەکان و دارستانەکان و ناوچە کەنارییەکانیش دۆزرایەوە.
ئەنجامەکان دەریانخستووە کە پێکهاتەکان لە کاتی کارکردنی بزوێنەردا بڕێکی بەرچاو لە میتیل سیلۆکسان بەرهەم دەهێنن، چونکە بڕێکی کەم لە ڕۆنی بزوێنەر دزە دەکاتە ژووری سووتانەوە، بەهۆی سەقامگیری گەرمی بەرزیانەوە، ئەم پێکهاتانە بە تەواوی شی نابنەوە بەڵکو لە ڕێگەی گازی دەرچوونەوە دەردرێنە هەوا.
ڕۆبێرت هۆڵزینگەر، مامۆستای یاریدەدەر لە زانکۆی ئۆترێخت، دەڵێت: ئەنجامەکان دەریانخستووە کە چڕیی میتیل سیلۆکسان لە بەرگەهەوادا زۆر زیاترە لەوەی چاوەڕوان دەکرا.
توێژەران پێوانەکانیان لە هۆڵەندا و لیتوانیا و بەرازیل ئەنجامداوە و زۆرترین چڕیی ئەو مادەیە لە ناوچەی گەورەی ساوپاولۆی بەرازیل تۆمارکراوە و گەیشتووەتە ٩٨ نانۆگرام لە هەر مەتر سێجایەکدا. تەنانەت لە ناوچە دارستانییەکانی لیتوانیاش ئاستی بەرزی ئەو مادەیە دۆزراوەتەوە.
بەگوێرەی لێکۆڵینەوەکە، میتیل سیلۆکسان لە نێوان 2 بۆ 4.3%ی بارستەی ئایرۆسۆلی ئۆرگانیک لە بەرگەهەواوە پێکدەهێنێت، ئەمەش وایکردووە ببێتە یەکێک لە بەربڵاوترین پیسکەرە دەستکردەکانی هەوا.
زانایان دەڵێن، مرۆڤ ڕەنگە ڕۆژانە میتیل سیلۆکسانی زیاتر هەڵبمژێت لە چاو پیسکەرەکانی دیکەی ناسراو، وەک PFAS یان مایکرۆپلاستیک. لە کاتێکدا هێشتا کاریگەرییە تەندروستییەکانی ئەم پێکهاتانە بە تەواوی تێنەگەیشتوون، بەڵام ڕەنگە کاریگەرییان لەسەر سیستەمی هەناسەدان هەبێت و بەشداربن لە گۆڕانی کەشوهەوا و کەشوهەوا.