سەرکردەکانی وڵاتانی کۆمەڵەی حەوت (G7) لە کۆبوونەوەی لوتکەی خۆیاندا لە فەرەنسا، پشتگیری خۆیان بۆ ڕەشنووسی ڕێککەوتنێکی نوێ لە نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران دەربڕی. ڕێککەوتنەکە کە بڕیارە ڕۆژی هەینی واژوو بکرێت، ئامانجی کۆتاییهێنان بە گرژییە سەربازییەکان و کردنەوەی دەروازە ئابوورییەکانه.
وردەکارییەکان و مەرجەکانی ڕێککەوتنەکە
بەپێی ڕەشنووسی ڕێککەوتنەکە کە دەست تۆڕی (CNN) کەوتووە، چەند خاڵێکی سەرەکی لەخۆدەگرێت:
١. ئاگربەست: ڕاگەیاندنی ئاگربەستێکی گشتگیر لە هەموو بەرەکان، بە لوبنانیشەوە.
٢. دۆسیەی ئەتۆمی: ئێران پابەند دەبێت بەوەی “هەرگیز” چەکی ئەتۆمی بەرهەم نەهێنێت.
٣. نەوت و بازرگانی: تاران ڕێگەی پێدەدرێت دەستبەجێ دوای واژووکردنی ڕێککەوتنەکە هەناردەکردنی نەوت دەستپێبکاتەوە.
٤. گەرووی هورمز: کردنەوەی گەرووی هورمز بۆ هاتوچۆی نێودەوڵەتی.
٥. قۆناغی دووەم: دوای واژووکردنی ڕەشنووسەکە، ماوەی ٦٠ ڕۆژ دیاری کراوە بۆ دانوستان لەسەر مەرجە تەکنیکییەکانی ڕێککەوتنێکی هەمیشەیی.
هۆشدارییەکانی ترەمپ
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە پەراوێزی کۆبوونەوەی لەگەڵ عەبدولفەتاح سیسی، سەرۆکی میسر، ڕایگەیاند کە ئەم ڕێککەوتنە “کۆتایی نییە” و تەنها یاداشتێکی لێکتێگەیشتنە. ترەمپ بە زمانێکی توند هۆشداریی دایە تاران و وتی: “ئەگەر بەدڵم نەبێت و ئەگەر ئێران بە باشی ڕەفتار نەکات، دەگەڕێینەوە بۆ بۆردومانکردنی ڕاستەوخۆی ناوەندەکانیان.”
سندوقی ئاوەدانکردنەوە و وەبەرهێنان
لەبارەی ئەو دەنگۆیانەی باس لە دروستکردنی سندوقێکی ٣٠٠ ملیار دۆلاری بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئێران دەکەن، ترەمپ ڕەتیکردەوە ئەمریکا هیچ بڕە پارەیەک بۆ ئەو مەبەستە تەرخان بکات. وتیشی: “ئێمە وەبەرهێنان ناکەین و تەنانەت ١٠ سەنتیش نادەین. وڵاتانی تر دەتوانن وەبەرهێنان بکەن ئەگەر بییانەوێت، بەڵام ئەوە پەیوەندی بە ڕەفتاری ئێرانەوە هەیە لە داهاتوودا.”
ئەمە لەکاتێکدایە لە ڕەشنووسی ڕێککەوتنەکەدا هاتووە کە ئەمریکا لەگەڵ هاوبەشە هەرێمییەکانی کاردەکات بۆ داڕشتنی پلانێکی گشتگیر بۆ گەشەپێدانی ئابووری ئێران بە بڕی لانیکەم ٣٠٠ ملیار دۆلار، بەڵام وا دیارە ترەمپ دەیەوێت باری دارایی ئەم پلانە لەسەر شانی ئەمریکا نەبێت.
کۆتاییهێنان بە شەڕی لوبنان
یەکێک لە خاڵە گرنگەکانی ڕێککەوتنەکە کۆتاییهێنانە بە شەڕی ئیسرائیل و حزبوڵای لوبنان. ترەمپ لەم بارەیەوە ئاماژەی بەوە کرد کە ئیسرائیل ماوەیەکی زۆرە لەو بەرەیەدا دەجەنگێت و کاتی ئەوە هاتووە کۆتایی بە کوشتنی خەڵک بهێنرێت.
بڕیارە دواتر لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە کۆتایی لووتکەی G7، سەرۆکی ئەمریکا زانیاری زیاتر و وردەکاری نوێ دەربارەی ئەم ڕێککەوتنە مێژووییە بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکات.
CNN