عەباس شاهسۆنی، ئەندامی دەستەی زانستیی زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی شەهید بەهەشتی لە تاران، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی هەواڵیی تەسنیم گوتوویەتی: “نزیکەی ٥٤ هەزار حاڵەتی مردن پەیوەست بە پیسبوونی هەوا تۆمار کراوە و پیسبوونی هەوا یەکێکە لە پێنج هۆکاری سەرەکیی مردن لە وڵاتدا”. شاهسۆنی ئەوەیشی ڕوون کردووەتەوە کە ٢٨ لە سەدی ئەو مردنانەی بە هۆی جەڵتەی مێشکەوە لە ئێران ڕوو دەدەن، بەهۆی پیسبوونی هەواوەن. هەروەها ٢٠ لە سەدی مردنەکانی پەیوەست بە نەخۆشیی شەکرە، ٣٠ لە سەدی مردنەکانی بەهۆی نەخۆشییەکانی دڵەوە (وەک جەڵتەی دڵ) و ٤٥ لە سەدی مردنەکانی بەهۆی نەخۆشییەکانی ڕیخۆڵەی درێژخایەنی هەناسەدانەوە، دەگەڕێنەوە بۆ پیسبوونی هەوا.
بە گوتەی ئەم مامۆستا زانکۆییە، ٢٤ لە سەدی مردنەکانی بەهۆی شێرپەنجەی سییەکانەوە دەگەڕێنەوە بۆ پیسبوونی هەوا و ٢٣ لە سەدی ئەو مردنانەی بە هۆی هەوکردنی کۆئەندامی هەناسەدانی خوارووە ڕوو دەدەن، ئەوانیش بەهۆی پیسبوونی هەواوەن. شاهسۆنی هۆکار و شوێنی مردنەکانی بەهۆی پیسبوونی هەواوە بەم شێوەیە ڕوون کردەوە: “لە کۆی ٥٤ هەزار مردنی پەیوەست بە پیسبوونی هەوا، ٨٠٢ مردن لە ماڵەکاندا، ٢٩٩٦ مردن بەهۆی پیسبوونی پیشەسازییەکانەوە، ٦١٥٢ مردن بەهۆی پیسبوونی بەرهەمهێنانی وزەوە (وەک وێستگە کارەباییەکان)، ٤٣٣٤ مردن بەهۆی تەنۆلکە و پیسبوونی سەرچاوە دەستکردەکانەوە و ٢٠٣٣ مردنیش بەهۆی پیسبوونی چالاکییەکانی کشتوکاڵەوە تۆمار کراون”.
ئەم ئەندامەی دەستەی زانستیی زانکۆی شەهید بەهەشتی ئەوەیشی ڕاگەیاندووە کە ژمارەی ڕۆژە ناتەندروستەکان بۆ هەموو گرووپەکان لەمساڵدا سێ بەرانبەر بە بەراورد لەگەڵ ساڵی ڕابردوودا زیادی کردووە. بە گوتەی ئەم بەرپرسە زانستییە، ژمارەی ڕۆژە ناتەندروستەکان بۆ گرووپە هەستیارەکان لە تاران نزیکەی ٤٠ لە سەد بە بەراورد لەگەڵ ساڵی پێشوودا زیادی کردووە. ئەو ئەوەیشی گوتووە کە لە ساڵی ڕابردوودا هیچ ڕۆژێک لە تاران وەک “مەترسیدار” یان “زۆر ناتەندروست” پۆلێن نەکرابوو، بەڵام ئەمساڵ هەردووکیان چەندین جار لە تاران تۆمار کراون.
