بەپێی ڕاپۆرتێکی نوێی ڕێکخراوە ژینگەیی و مەدەنییەکان، گەشەکردنی خێرای ژیریی دەستکرد بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی ۷۲٥٪ی دەردانی گازە زیانبەخشەکان لە زنجیرەی دابینکردنی کۆمپانیای ئەمریکیی «ئێنڤیدیا» (Nvidia) لە ساڵی ۲۰۲۰ەوە، کە ئاستی پیسییەکەی لەگەڵ سووتاندنی ئەو خەڵوزەدا بەراورد دەکرێت کە کۆمپانیای حکومیی ڕووسی «ڕاشەن کۆڵ» دەیفروشێت.
مەزەندەی دەردانی گازە زیانبەخشەکان:
لە ڕاپۆرتەکەدا خەمڵێنراوە کە بەکارهێنانی چیپەکانی ئێنڤیدیا کە لە ساڵی ۲۰۲۲ەوە فرۆشراون، دەکرێت لە ساڵی ۲۰۲٥دا بەپێی جۆری کارەبای بەکارهاتوو بووبێتە هۆی دەردانی نێوان ٤ بۆ ۲۱ ملیۆن تۆن لە دیۆکسیدی کاربۆن.
دەردانی گازەکان لە زنجیرەی دابینکردنی ئەم کۆمپانیا ئەمریکییە لە ساڵی ۲۰۲۰ەوە تا ئێستا ۹٫٤ ملیۆن تۆن زیادی کردووە.
گرینپیسی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا ڕایگەیاندووە کە ئەم بەرزبوونەوەیە بە شێوەیەکی سەرەکی بەهۆی پرۆسەکانی بەرهەمهێنان، کەرەستەی خاو و خزمەتگوزارییە دروستکراوەکانەوە بووە بۆ یەکەکانی ئێنڤیدیا و سیستەمەکانی ژیریی دەستکرد.
ناڕوونیی ئامارەکان و بەکارهێنانی سەرچاوەکان:
ئێنڤیدیا ئەم دەردانانە لە ژێر ناوی «Scope 3» ئاماژە پێدەدات کە دەردانی ناڕاستەوخۆ دەگرێتەوە؛ بەپێی ڕاپۆرتەکانی کۆمپانیاکە، ئەم بڕە لە ۱٫۳ ملیۆن تۆن دیۆکسیدی کاربۆن لە ساڵی ۲۰۲۰ەوە بەرزبووەتەوە بۆ ۱۰٫۷ ملیۆن تۆن لە ساڵی ۲۰۲٦دا.
کەتان جۆشی، شیکەرەوەی کەشوهەوا و نووسەری سەرەکیی ڕاپۆرتەکە ڕایگەیاند: «گەورەترین قازانجکەری ژیریی دەستکرد خاوەنی یەکێک لە ناڕوونترین ڕەوتەکانی کاریگەریی کەشوهەوایە لە جیهاندا.»
ڕاپۆرتەکە لە لایەن ٨ گرووپی چالاکی کەشوهەوا و هەڵمەتی دیجیتاڵییەوە دەربڕدراوە، لەوانەش گرینپیسی نێودەوڵەتی، دۆستانی زەوی (Friends of the Earth)، سەرووتر لە سووتەمەنییە بەردینییەکان، و Stand.earth.
خاوێنیی کەشوهەوا و وەڵامی ئێنڤیدیا:
ئێنڤیدیا داوای کردووە کە ژیریی دەستکرد لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی گشتیی دەردانی گازە زیانبەخشەکان؛ جۆش پاركەر، بەرپرسی بەردەوامی لە ئێنڤیدیا ئاماژەی بەوە کردووە کە ژیریی دەستکرد لە ڕێگەی بەرزکردنەوەی کارایی وزەوە دەتوانێت دەردانی گازەکان لە کەرsectorsەکانی تردا کەم بکاتەوە.
بەڵام ڕاپۆرتەکە جەخت دەکاتەوە کە بەرزبوونەوەی کارایی بە تەنیا ناتوانێت ڕێگری لە تێکچوونی ژینگە بکات، کاتێک داواکاری بۆ توانای کۆمپیوتەری بە خێرایی لە گەشەکردندایە.
خەڵەتاندنی سەوز (Greenwashing) و داواکاریی حاسڵکردن:
جێڵ مەکارداڵ، چالاکوانی نێودەوڵەتی لە ڕێکخراوی «سەرووتر لە سووتەمەنییە بەردینییەکان» ڕایگەیاند کە ناوبردنی ئەم ڕەوتە بە «شۆڕشی تەکنەلۆژیی دۆستی کەشوهەوا» تەنها خەڵەتاندنی سەوزە (Greenwashing) بە مەبەستی زامنکردنی قازانجی زەبەلاحەکانی تەکنەلۆژیا و زیاتربوونی پشتبەستنی ئەوروپا بە گاز و وزە.
توێژەران داوای شەفافییەتی زیاتریان لە ئێنڤیدیا کردووە، لەوانەش ڕاگەیاندنی تەواوی دەردانی گازەکان بەهۆی بەکارهێنانی چیپەکانەوە، دانانی ئامانجی ڕوون بۆ کەمکردنەوەی دەردانەکانی زنجیرەی دابینکردن، و وەبەرهێنانی زیاتر لە وزەی نوێبووەوەدا.