پزیشکێکی نەشتەرگەر و پسپۆڕی بەریتانی ئاشکرای دەکات کە هەندێک جۆری میوە و سەوزەی بەستوو یان قوتوو، بەهایەکی خۆراکیی وایان تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ جۆرە فرێشەکان و تەنانەت لە هەندێک دۆخدا لەوانەش زیاترە.
دەستەی گشتیی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکانی بەریتانیا (NHS) پێشنیاز دەکات کە رۆژانە 5 ژەم میوە و سەوزە بخورێت، بەهۆی ئەوەی ڤیتامین، کانزا و ڕیشاڵی پێویست بۆ پاراستنی تەندروستی جەستە و خۆپاراستن لە چەندین نەخۆشی دابین دەکەن. ئەمەش لە کاتێکدایە کە گرنگیدان بە خواردنی روەک بۆ کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییە درێژخایەنەکان، لەوانەش شێرپەنجەی ڕیخۆڵە، روو لە زیادبوونە.
سەرەڕای ئەو باوەڕە باوەی کە بەرهەمی فرێش هەمیشە باشترین بژاردەیە، دکتۆر کاران ڕاجان، پزیشکی نەشتەرگەر لە (NHS)، لە رێگەی ڤیدیۆیەکی بڵاوکراوەوە لە پلاتفۆڕمی “تیک تۆک” روونی کردەوە، هەندێک بەرهەمی بەستوو یان قوتوو ڕەنگە بڕێکی زیاتر لە توخمە خۆراکییە دیاریکراوەکان بپارێزن بەراورد بە جۆرە فرێشەکان، بەتایبەت ئەگەر جۆرە تەڕ و تازەکان بۆ چەندین رۆژ لە کاتی گواستنەوە یان لەسەر ڕەفەی فرۆشگاکان مابێتنەوە.
ڕاجان ئاماژەی بەوەدا کە تەماتەی قوتوو ئاستێکی بەرزتر لە دژەئۆکسانی “لیکۆپین”ی تێدایە بەراورد بە تەماتەی خاو، هەروەها بڕێکی زیاتر لە کالیسیۆم و ئاسن دابین دەکات. بەڵام جەختی لەوەش کردەوە کە ئەمە بەو مانایە نییە تەماتەی فرێش سوودی کەمترە، چونکە ئەویش بەوە جیادەکرێتەوە کە ئاستێکی بەرزتر لە ڤیتامین A تێدایە. لێدانی تەماتەش، چ فرێش بێت یان قوتوو، توانای جەستە بۆ مژینی “لیکۆپین” زیاد دەکات، چونکە گەرمی یارمەتی نەرمکردنی دیواری خانە روەکییەکان و دەردانی زیاتری ئەم پێکهاتەیە دەدات.
سەبارەت بە بلوبێری بەستوو، ڕاجان باسی لەوە کرد کە رەنگە بڕێکی زیاتر لە ڤیتامین C و پێکهاتەکانی پۆلیفینۆڵی دژەئۆکسان بپارێزێت، چونکە بەستن پرۆسەی لەدەستدانی توخمە خۆراکییەکان خاو دەکاتەوە. وتیشی، زۆربەی جۆرەکانی توو لە ماوەی 24 کاتژمێردا دوای لێکردنەوەیان دەبەسترێن، ئەمەش لە ڕووی خۆراکییەوە وایان لێدەکات بەهای خۆیان زیاتر بپارێزن وەک لەو جۆرە فرێشانەی کە چەندین رۆژ لە کۆگا و نمایشدا بەسەر دەبەن.
هەروەها ڕوونی کردەوە بەزالیای بەستوو بەهۆی ئەوەی دەستبەجێ دوای دروێنەکردنی دەبەسترێت، ئاستێکی بەرزتر لە هەندێک ڤیتامینی B و ڤیتامین E تێدایە. سەبارەت بە سپێناخی بەستووش، ڕەنگە ئاستێکی بەرزتر لە هەندێک جۆری ڤیتامین E لەخۆبگرێت و مژینی ئاسنیش تێیدا باشتر بێت لە سپێناخی فرێش؛ چونکە سپێناخی بەستوو زۆرجار پێش بەستنی دەکوڵێنرێت، ئەم پرۆسەیەش پێکهاتەکانی “ئۆکسالات” کەم دەکاتەوە کە ڕێگری لە مژینی ئاسن دەکەن، بەمەش سوودوەرگرتنی جەستە لێی زیاد دەکات.
