توێژینەوەیەکی نوێی پەیمانگای تەندروستیی نیشتمانیی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکات کە ئاستی بەرزی دوو جۆر لە ماددە کیمیایییەکانی PFAS لە خوێندا، پەیوەندیی بە زیادبوونی مەترسیی تووشبوون بە جۆرێکی توندی شێرپەنجەی مەمکی ER-negative هەیە.
پەیمانگای تەندروستیی نیشتمانیی ئەمریکا (NIH) ڕۆژی پێنجشەممە، ٥ی نۆڤەمبەری ٢٠٢٦، ئەنجامی توێژینەوەیەکی نوێی بڵاوکردەوە کە تێیدا دەرکەوتووە ژنانی خاوەن ئاستی بەرزی دوو ماددەی کیمیاییی PFAS لە خوێنیاندا، ڕێژەی تووشبوونیان بە شێرپەنجەی مەمکی ER-negative زیاتر بووە. ئەم جۆرە شێرپەنجەیە زۆرجار توندترە و وەڵامی کەمتر بە دەرمانە هۆرمۆنییە باوەکان دەداتەوە، ئەمەش سەرنجی زانایان بۆ کاریگەریی ژینگە لەسەر تەندروستیی ژنان ڕادەکێشێت.
PFAS کورتکراوەی کۆمەڵێک ماددەی کیمیایییە کە ساڵانێکە لە بەرهەمەکانی دژە ئاو، دژە چەوری و دژە گەرمیدا بەکاردێن، وەک هەندێک جلوبەرگ، کاغەزی خواردن، فۆمی کوژاندنەوەی ئاگر و بەرهەمە پیشەسازییەکان. بەهۆی ئەوەی بە ئاسانی لە ژینگەدا شی نابنەوە، زۆرجار بە “کیمیاوییە هەمیشەییەکان” ناسراون. هەندێکیان دەتوانن بۆ ماوەیەکی درێژ لە جەستەدا بمێننەوە.
لە توێژینەوەکەدا، زاناکان ١٧ جۆر PFASیان لە نموونەی خوێنی ژناندا پێوانە کرد. ئەم نموونانە چەندین ساڵ پێش ئەوە وەرگیرابوون کە ژنەکان تووشی شێرپەنجە ببن. لە ژنانی ئەو گروپەی کە ڕێژەی PFOAیان زۆرترین بوو، ڕێژەی شێرپەنجەی ER-negative ٦٧٪ بەرزتر بوو بەرانبەر بە گروپی کەمترین ڕێژە. بۆ PFOS، ئەم جیاوازییە گەیشتە ٩٣٪. بەڵام گرنگە بزانین ئەمانە جیاوازیی ڕێژەیین لەنێوان گروپەکاندا، نەک ئەوەی هەر ژنێک بە دڵنیایی تووش دەبێت.
توێژینەوەکە لە داتاکانی “Sister Study” وەرگیراوە کە لە سەرەتادا ٥٠,٨٨٤ ژنی تەمەن ٣٥ تا ٧٤ ساڵ بەشدارییان تێدا کردووە. هەموویان خوشکێکیان هەبووە کە پێشتر تووشی شێرپەنجەی مەمک بووە، بۆیە ئەنجامەکان نابێت بەبێ وردبینی بۆ هەموو ژنانی جیهان بگوازرێتەوە. پەیامی سەرەکیی توێژینەوەکە ئەوەیە کە پەیوەندیی نیشان دەدات، نەک هۆکارێتیی دڵنیایی. هیچ پشکنینێکی نوێی تایبەت یان دەرمانێکی تایبەتی بۆ تاکەکەس پێشنیار ناکرێت. بەڵام کەمکردنەوەی بەکارهێنانی بەرهەمە نادیارەکان، پەیڕەوکردنی ڕێنمایییە فەرمییەکانی ئاوی خواردن و سەردانی ڕێکخراوی پزیشکی بۆ پشکنینی مەمک، هەنگاوی هۆشیارانەن.