لەژێر ڕۆشنایی ئەو پێشهاتە خێرا و ئاڵۆزییانەی ئەمڕۆ ناوچەکە بەخۆوە دەبینێت، و هێرشکردنە سەر سەروەریی وڵاتە خۆشەویستەکەمان، ئەو ڕووداوانەی دەگوزەرێن جێگەی نیگەرانییەکی قووڵن، بەتایبەت بەهۆی ئەو لێکەوتە مەترسیدارانەی کە دەبنە هەڕەشە بۆ سەر ئاسایش، سەقامگیری و ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە دوایینیان بۆردومانکردنی ماڵی بەڕێز “نێچیرڤان بارزانی” سەرۆکی هەرێمی کوردستان بوو. ئەم دەستدرێژییە بە پێشێلکارییەکی مەترسیداری ئاسایش و سەقامگیری و بەزاندنی هەموو نەریت و یاساکان دادەنرێت، لەوانەش پرەنسیپەکانی ڕێزگرتن لە سەروەریی وڵاتان و بەکارنەهێنانی هێز، بۆیە ئیدانەی دەکەین.
ئەم بارودۆخە وا دەخوازێت کە هەموو لایەک پابەند بین بەو پرەنسیپانەی لە یاسا نێودەوڵەتییەکاندا چەسپاون، لە سەرووی هەمووشیانەوە ئەوەی لە پەیمانی نەتەوە یەکگرتووەکاندا هاتووە، بەتایبەتی ماددەی (2/4) کە هەڕەشەی بەکارهێنانی هێز دژی سەلامەتیی خاک یان سەربەخۆیی سیاسیی هەر دەوڵەتێک قەدەغە دەکات، هەروەها ماددەی (33) کە لایەنە ناکۆکەکان پابەند دەکات “سەرەتا لە ڕێگەی وتووێژ، لێکۆڵینەوە، نێوەندگیری، ئاشتەوایی، ناوبژیوانی و یەکلاکردنەوەی دادوەرییەوە چارەسەر بگەڕێنن”. هەروەها یاسای نێودەوڵەتیی مرۆیی، بەتایبەتی ڕێککەوتننامەکانی جنێڤی ساڵی ١٩٤٩، جەخت لەسەر پێویستیی پاراستنی خەڵکی سڤیل و دوورخستنەوەیان لە کردە سەربازییەکان لە کاتی ململانێکاندا دەکاتەوە.
لەسەر ئاستی ناوخۆیی، عێراق و هەرێمی کوردستان بەشێکی زیندووی ئاشتیخوازە، نەک لایەنێک لە ململانێ هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان. هەوڵدان بۆ تێوەگلانی هەرێم لەم ململانێیانەدا، پێشێلکردنی ئەو پابەندییە دەستوورییانەیە کە پاراستنی عێراق و پێکهاتەکانی گەرەنتی دەکات. لەم چوارچێوەیەدا، دەستووری کۆماری عێراق ئەم پرەنسیپانەی چەسپاندووە، هەروەک لە ماددەی (٨)ی دەستووردا هاتووە کە “عێراق ڕەچاوی بنەمای هاوسێیەتیی وڵاتان دەکات و پابەند دەبێت بە دەستوەرنەدان لە کاروباری ناوخۆی وڵاتانی دیکە و چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان بە ڕێگەی ئاشتییانە”. هەروەها ماددەی (١٥) جەختی کردووەتەوە کە هەر تاکێک مافی ژیان، ئاسایش و ئازادیی هەیە، و دروست نییە لەم مافانە بێبەش بکرێت مەگەر بەپێی یاسا و لەسەر بنەمای بڕیارێکی لایەنی دادوەریی تایبەتمەند.
لەسەر ئەم بنەمایە، ئێمە داوای پاراستنی هەرێم دەکەین لە هەر لێکەوتەیەکی ململانێ دەرەکییەکان، و پێویستیی ڕێزگرتن لە تایبەتمەندییە دەستوورییەکانی وەک ناوچەیەکی ئارام و سەقامگیر، و پابەندبوون بە بڕیاری “دوورەپەرێزی” لە سیاسەتی جەمسەربەندییەکان. دووپاتی دەکەینەوە کە هەرێمی کوردستان هیچ کاتێک لایەنێک نەبووە لەم ململانێیانەدا، بەڵکو هەمیشە نموونەیەک بووە بۆ ئارامی و سەقامگیری؛ بۆیە جەخت دەکەینەوە لەسەر پێویستیی دوورخستنەوەی لە بازنەی ململانێ و کێشە هەرێمییەکان، لەپێناو پاراستنی ئاسایش و سەلامەتیی هاووڵاتییانیدا.
لەلایەکی دیکەوە، مافی ژیان یەکێکە لە باڵاترین و پیرۆزترین مافەکانی مرۆڤ؛ مافێکی ڕەسەنە کە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان گەرەنتییان کردووە، لە سەروو هەمووشیانەوە جاڕنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤ کە لە ماددەی سێیەمدا جەختی کردووەتەوە کە هەر تاکێک مافی ژیان، ئازادی و پارێزراویی کەسیی خۆی هەیە. بۆیە، داوا لە هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکەین ڕێز لەم مافە بگرن و بیپارێزن، و کار بکەن بۆ دوورکەوتنەوە لە هەر کارێک کە ژیانی خەڵکی سڤیل بخاتە مەترسییەوە.
لە کۆتاییدا، دووبارە داوا دەکەین زمانی گفتوگۆ و دایەلۆگ زاڵ بێت و پابەندبوون بە پرەنسیپەکانی یاسای نێودەوڵەتی هەبێت، بەجۆرێک کە پاراستنی مرۆڤ و پاراستنی شکۆیی مسۆگەر بکات و ئاسایش و سەقامگیری لە ناوچەکەدا بەدی بهێنێت.
جەخت دەکەینەوە کە بەردەوامیی سەقامگیری لە هەرێمی کوردستان، بەرژەوەندییەکی نیشتمانیی عێراقی و پێویستییەکی هەرێمییە، و پاراستنی گیانی هاووڵاتییان و ئاسایشیان تەنها بژاردەیەک نییە، بەڵکو پابەندییەکی یاسایی و ئەخلاقییە کە دەستوور و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان سەپاندوویانە.
درود بۆ شەهیدانی ئەم جەنگە نەخوازراوە و هیوای چاکبوونەوەی خێرا بۆ برینداران، ئاشتی بۆ گەل و خاکەکەی.
دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستان
٢٩ی نیسانی٢٠٢٦