لە ٣٠ هەزارەوە بۆ ٣٥٠ هەزار چەکدار؛ چۆن حوسییەکان لەژێر گەمارۆدا بوونە زلهێزێکی ناوچەیی؟
بە درێژایی دەیەی ڕابردوو، هاوپەیمانییەک بە سەرۆکایەتیی عەرەبستانی سعوودیە، بە هاوکاریی ئیمارات، و دواتریش هێرشە ئاسمانییە چڕەکانی ئەمریکا، بەریتانیا و ئیسرائیل نەیانتوانیوە باڵی حوسییەکانی یەمەن لاواز بکەن؛ بەپێچەوانەوە، ئەم گرووپە چەکدارە نەک هەر لەناو نەچووە، بەڵکوو بووەتە هێزێکی سەربازیی گەورەتر و لە ئێستادا هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر کێڵگە نەوتییەکانی ناوچەکە و ڕێڕەوە گرنگەکانی کەشتیوانیی جیهانی.
شارەزایانی سەربازی و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هۆکاری بەهێزبوونی بەردەوامی حوسییەکان بۆ چەند فاکتەرێکی سەرەکی دەگەڕێننەوە:
١. جوگرافیای سەخت و پشتیوانیی خێرای تاران
حوسییەکان لە ناوچەیەکی شاخاوی و فراواندا جێگیرن کە ڕێگەیان پێدەدات چەکدار و کۆگا سەربازییەکانیان بە ئاسانی لە هێرشە ئاسمانییەکان بشارنەوە. هاوکات لەگەڵ ئایدۆلۆژیا توندەکەیان، سوودێکی زۆریان لە پشتیوانی، مەشق و چەکی پێشکەوتووی ئێران و هاوپەیمانەکانی لە ناوچەکە وەرگرتووە.
مایکل نایتس، توێژەر لە پەیمانگای ستراتیژیی (Horizon Engage) دەڵێت: “ئێران بە شێوازێکی خێرا حوسییەکانی پێشخست؛ ئەو شتانەی کە بۆ حزبوڵڵای لوبنان ٢٠ ساڵی پێچوو تا پەرەی پێبدات، حوسییەکان تەنیا لە ماوەی ٥ ساڵدا بەدەستیانهێنا.”
٢. گەشەسەندنی سەربازی و باڵادەستیی چەکی هەرزانبەها
بەپێی ڕاپۆرتێکی نەتەوە یەکگرتووەکان، ژمارەی چەکدارانی حوسی لە ٣٠ هەزار کەسەوە لە ساڵی ٢٠١٥، بۆ نزیکەی ٣٥٠ هەزار چەکدار لە ساڵی ٢٠٢٤ بەرزبووەتەوە.
هەروەها حوسییەکان فێربوون بە بەکارهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) و مووشەکی هەرزانبەها زیانی گەورە لە ژێرخانی نەوتی سعوودیە و کەشتییە بازرگانییەکان لە دەریای سوور بدەن. ئەمەش وایکردووە تێچووی بەرپەرچدانەوەیان بۆ سعوودیە و هاوپەیمانەکانی زۆر قورس بێت، چونکە سیستەمە بەرگرییە پێشکەوتووەکانی ئەمریکا مووشەکی زۆر گرانبەها بەکاردەهێنن کە بەردەوام لە کەمبوونەوەدان.
٣. بێسوودیی هێرشی ئاسمانی بەبێ هێزی زەمینی
مێژووی جەنگەکان دەریخستووە کە بۆردومانی ئاسمانی بەبێ بوونی هێزێکی زەمینیی بەهێز ناتوانێت ناوچەکان کۆنترۆڵ بکات. هێرشەکانی ئەمریکا، بەریتانیا و سعوودیە سەدان ملیۆن دۆلاری تێچووە و تەنانەت فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی پێشکەوتووی جۆری (MQ-9)ی ئەمریکیش خراونەتە خوارەوە، بەڵام حوسییەکان پاشەکشەیان نەکردووە.
٤. پەرتەوازەیی و لاوازیی نەیارە ناوخۆییەکانی حوسی
تۆماس ژونۆ، پرۆفیسۆر لە زانکۆی ئۆتاوا و شارەزای کاروباری ئێران و یەمەن، ئاماژە بەوە دەکات: “نیوەی چیرۆکەکە پشتیوانیی ئێرانە، بەڵام نیوەکەی دیکەی لاوازیی نەیارەکانیانە. حکومەتی دانپێدانراوی یەمەن و جوداخوازانی باشوور (کە ئیمارات پشتیوانییان دەکات) پەرتەوازە، گەندەڵ و لاوازن و زۆرجار لە نێوان خۆیاندا شەڕیان کردووە، حوسییەکانیش بە تەواوی سوودیان لەم کەلێنە وەرگرتووە.”
ئاسۆی داهاتوو
لە ئێستادا حوسییەکان بەرەو گەرووی ستراتیژیی “بابولمەندەب” پێشڕەوی دەکەن و ئامادەی هیچ سازشێک نین تا گەمارۆکانی سەر یەمەن لانەبرێت. لە بەرامبەردا، سعوودیە نایەوێت جارێکی دیکە بچێتە ناو شەڕێکی زەمینیی خوێناوی و درێژخایەن، ئەمریکاش لە هەوڵی ئەوەدایە لە ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ دوور بکەوێتەوە. بە بڕوای چاودێران، هەتا گرژییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران بە چارەسەرنەکراوی بمێننەوە، ئەستەمە پێشڕەوی و دەسەڵاتی حوسییەکان لە ناوچەکەدا ڕابگیرێت.