وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رەزامەندیی سەرەتایی لەسەر گرێبەستێکی گەورەی ئەگەریی فرۆشتنی فڕۆکەی پێشکەوتووی جۆری (F-35 Lightning II)ی دروستکراوی کۆمپانیای لۆکهید مارتن بە عەرەبستانی سعودی دەربڕی، کە بەهاکەی بە نزیکەی 24.3 ملیار دۆلار دەخەمڵێندرێت. ئەم هەنگاوە گۆڕانکارییەکی بەرچاوە لە سیاسەتی واشنتندا و دەکرێت هاوسەنگیی هێز لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بگۆڕێت.
بەپێی راگەیەندراوەکەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، گرێبەستەکە — کە هێشتا پێویستی بە پەسەندکردنی کۆنگرێسی وڵاتەکە هەیە — 48 فڕۆکەی جەنگیی F-35 و 49 بزوێنەری جۆری (پرات ئەند ویتنی)، لەگەڵ سیستەمی پەیوەندییەکان، پارچەی یەدەگ و پێداویستییەکانی دیکەی پشتیوانیی لۆجستی لەخۆدەگرێت.
ئەم بڕیارە دەکرێت ببێتە تاقیکردنەوەیەک بۆ ئەو بەڵێنەی واشنتن کە پابەندە بە پاراستنی “باڵادەستیی سەربازیی جۆریی ئیسرائیل” (QME) لە ناوچەکەدا، کە بەپێی ئەو بنەمایە ئەمریکا دەستەبەری ئەوە دەکات کە ئیسرائیل هەمیشە چەکی پێشکەوتووتر لە دەوڵەتانی عەرەبیی ناوچەکە لەبەردەستدا بێت. تاوەکو ئێستا ئیسرائیل تاکە وڵاتە لە تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کە فڕۆکەی F-35ـی هەیە و بۆ ماوەی نزیکەی دە ساڵە لە هێزی ئاسمانییدا بەکاری دەهێنێت.
پێشوازیی سعودیە لە بڕیارەکە
لە بەرامبەردا، باڵیۆزخانەی سعودیە لە واشنتن پێشوازی لەم بڕیارە کرد و لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (X) رایگەیاند: «پێشنیازی فرۆشتنی F-35 رەنگدانەوەی بەهێزی و سروشتی بەردەوامی هاوبەشیی ستراتیژیی نێوان سعودیە و ئەمریکایە، هەروەها هەنگاوێکە بۆ بەردەوامبوونی بەرەوپێشچوونی هاوکارییە بەرگرییەکانمان.»
فڕۆکەی F-35 بە پێشکەوتووترین فڕۆکەی جەنگیی جیهان دادەنرێت و بە تەکنەلۆژیای “شاردنەوە لە رادار” (Stealth) دروستکراوە کە توانای هەیە لە چاوی رادارەکانی دوژمن خۆی بشارێتەوە.
سعودیە کە گەورەترین کڕیاری چەکی ئەمریکییە، ساڵانێکی زۆرە هەوڵی بەدەستهێنانی ئەم فڕۆکەیە دەدات تا هێزی ئاسمانیی خۆی مۆدێرن بکات و رووبەڕووی هەڕەشە ناوچەییەکان — بەتایبەت لەلایەن ئێرانەوە — ببێتەوە. لە ئێستادا هێزی ئاسمانیی شاهانەی سعودیە پشت بە فڕۆکەکانی F-15ـی ئەمریکی و تۆرنادۆ و تایفۆنی ئەوروپی دەبەستێت.
بەربەستە ئەگەرییەکانی کۆنگرێس
سەرەڕای رەزامەندیی وەزارەتی دەرەوە، فرۆشتنی ئەم فڕۆکە پێشکەوتووانە رەنگە لە ناو کۆنگرێسی ئەمریکادا رووبەڕووی چاودێریی ورد و رەخنەی یاسادانەران ببێتەوە؛ بەتایبەت کە لە رابردوودا بەشێک لە ئەندامانی کۆنگرێس بەهۆی دۆسیەی کوژرانی جەمال خاشقچی و نیگەرانییە مافپەروەرییەکان، دژایەتیی گرێبەستە سەربازییە گەورەکانیان لەگەڵ ریاز کردووە.
ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە شانشینی سعودیە لە چوارچێوەی کارنامەی “دیدگای 2030” بە سەرکردایەتیی شازادەی جێنشین محەمەد بن سەلمان، پلانێکی فراوانی بۆ نوێکردنەوەی ژێرخانی ئابووری و سەربازیی وڵاتەکەی گرتووەتەبەر.
رۆیتهرز