زیاتر لە ٧٠ ئەندامی پەرلەمانی ئێران، لە نامەیەکدا بۆ ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی و سەرۆکی سێ دەسەڵاتەکەی وڵات، داوای “پیاچوونەوە بە دۆکترینی بەرگریی ئێران” و هەنگاونان بەرەو “دروستکردن و هەڵگرتنی چەکی ئەتۆمی” دەکەن.
ئەم نامەیە کە واژۆی ٧١ پەرلەمانتاری لەسەرە، فەتواکەی ڕێبەری کۆماری ئیسلامی سەبارەت بە حەرامبوونی چەکی ئەتۆمی، تەنها بە “بەکارهێنانی” ئەو چەکە دەزانێت، بەڵام “دروستکردن و هەڵگرتنی” بە مەبەستی بەرگری، بە جیاواز لەو یاسایە دادەنێت.
لە نامەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە کە فەتواکەی عەلی خامنەیی، ڕێبەری کۆماری ئیسلامی، لە ساڵی ٢٠١٠دا، جەختی لە “قەدەغەکردنی بەرهەمهێنان و بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی” کردووەتەوە، بەڵام “دروستکردن و هەڵگرتنی وەک هۆکارێکی بەرپەرچدانەوە، بابەتێکی دیکەیە.”
واژۆکارانی نامەکە گوتوویانە، فەتواکەی خامنەیی پەیوەست بووە بە کاتێکەوە کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی “توانایەکی کەمترین کۆنترۆڵی” ئیسرائیلی هەبووە، بەڵام بە گوتەی ئەوان، “گۆڕانی بابەت و جیاوازیی بارودۆخ لە فیقهی ئیمامیدا دەبێتە هۆی گۆڕینی حوکم، هەروەها پاراستنی بەرژەوەندیی ئیسلام کە ئەمڕۆ لەگەڵ پاراستنی نیزامی کۆماری ئیسلامی گرێ دراوە، یەکێکە لە ئەرکە گرنگەکان کە دەتوانێت حوکمی حەرامی سەرەتایی وەک حوکمێکی لاوەکی بگۆڕێت بۆ حوکمی ڕێپێدان.”
پێشتریش زۆرێک لە شیکاران، بە ئاماژەدان بەوەی فەتوا لە یاسا نێودەوڵەتییەکاندا جێگەی متمانە نییە، جەختیان لەوە کردبووەوە کە فەتواکەی خامنەیی دەتوانێت بە ئاسانی بکشێندرێتەوە و بە پاساوی شەرعی بگۆڕدرێت.
پێش ئەم نامەیەی پەرلەمانتاران، هەندێک لە بەرپرسانی دیکەی کۆماری ئیسلامی باسیان لە ئەگەری گۆڕینی دۆکترینی ئەتۆمیی تاران کردبوو. کەماڵ خەرازی، ڕاوێژکاری نێودەوڵەتیی خامنەیی، هەڕەشەی ئەوەی کردبوو “ئەگەر بوونی ئێران بکەوێتە مەترسییەوە،” تاران ناچار دەبێت “دۆکترینی ئەتۆمیی خۆی بگۆڕێت.”
هەواڵی پێشوو