zagros news agency

ئایا ژمارەی بوومەلەرزەکان لە جیهاندا ڕووی لە زیادبوون کردووە؟

 

ڕوودانی زنجیرەیەک بوومەلەرزەی یەک لەدوای یەک لە ماوەکانی ڕابردوودا لە ناوچە جیاوازەکانی جیهان وەک کۆڵۆمبیا، ژاپۆن و ڤەنزوێلا، لە نێو ڕای گشتیدا ئەم گومان و تێڕوانینەی دروست کردووە گوایە ژمارەی بوومەلەرزەکان لەم ساڵانەی دواییدا بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە. لەگەڵ ئەوەشدا، نێوەندە زانستی و زەویناسییە جیهانییەکان بە پشتبەستن بە داتاکان جەخت لەوە دەکەنەوە هیچ بەڵگەیەکی زانستی لە ئارادا نییە پشتڕاستی بکاتەوە ژمارەی ڕاستەقینەی ئەم ڕووداوە سروشتییانە ڕووی لە هەڵکشان کردبێت.
پسپۆڕانی بواری زەویناسی ڕوونی دەکەنەوە ئەوەی گۆڕانی بەسەردا هاتووە، توانای زانستی و تەکنەلۆژیی مرۆڤە لە ئاشکراکردن و تۆمارکردنی وردی هەژانەکان. لە سەردەمی ئێستادا، ئامێرەکانی پێوانەکردنی لەرزین لە هەموو کاتێک پێشکەوتووتر بوونە و لە ژمارەیەکی زۆر زیاتری ناوچەکانی سەر زەویدا جێگیر کراون. ئەم هەنگاوە وای کردووە زانایان تەنانەت بتوانن لاوازترین و کەممەترسیدارترین جووڵەکانی ناخی زەویش بە ئاسانی تۆمار بکەن، لە کاتێکدا لە دەیەکانی ڕابردوودا بەشێکی زۆری ئەم لەرزینە کەمئاستەکان هەر تۆمار نەدەکران.
هاوکات لەگەڵ پێشکەوتنی ئامێرەکان، شۆڕشی زانیاری و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوە دەگێڕن. ئەمڕۆ هەواڵ و زانیارییەکان بە خێراییەکی بێوێنە بە جیهاندا بڵاو دەبنەوە. تەنها چەند چرکە دوای ڕوودانی هەر بوومەلەرزەیەک لە هەر گۆشەیەکی ئەم هەسارەیە، دەنگوباس و گرتە ڤیدیۆییەکانی هاووڵاتییان و کامێراکانی چاودێری دەگەنە دەستی بەکارهێنەران لە سەرتاسەری دونیا. ئەم دەستڕاگەیشتنە دەستبەجێیە وای کردووە خەڵک هەست بکەن بوومەلەرزە لە جاران زۆرتر ڕوودەدات.
فاکتەرێکی دیکەی سەرەکی، گۆڕانی دیمۆگرافی و چڕبوونەوەی دانیشتووانە. ژمارەی دانیشتووانی جیهان بەردەوام لە زیادبووندایە و خەڵک زیاتر لە نێو شارە گەورەکان و پڕچڕییەکاندا کۆ دەبنەوە. بەم هۆیەوە کاتێک بوومەلەرزەیەک لە شوێنێکدا ڕوو دەدات، ژمارەیەکی زۆرتر لە هاووڵاتییان هەستی پێ دەکەن و کاریگەرییە مرۆیی و مادییەکانیشی زیاتر دەردەکەون.
سەبارەت بە ئاماری ساڵانەی ئەم دیاردەیە، نێوەندی نیشتمانیی زانیاریی بوومەلەرزەی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکات ساڵانە نزیکەی ٢٠ هەزار بوومەلەرزە لە سەرتاسەری زەویدا تۆمار دەکرێن، واتە ڕۆژانە بە تێکڕا نزیکەی ٥٥ بوومەلەرزە بە پلەی جیاواز ڕوو دەدەن. دەستەی زەویناسیی ئەمریکاش ڕایگەیاندووە ساڵانە بە شێوەیەکی نێونجی ١٦ بوومەلەرزەی بەهێز تۆمار دەکرێن کە بە گشتی ١٥ بوومەلەرزەیان پلەکەیان لە سەرووی ٧ پلەی ڕێختەرەوەیە و یەکێکیشیان دەگاتە سەرووی ٨ پلە.
ئەم ئامارە ساڵانە بە شێوەیەکی نەگۆڕ دووبارە نابێتەوە و کەموزۆری بەخۆوە دەبینێت. لە ماوەی پەنجا ساڵی ڕابردوودا، لانی کەم لە ماوەی دوازدە ساڵدا ژمارەی لەرزینە بەهێزەکان لەو تێکڕا پێشبینیکراوە لای داوە. بۆ نموونە لە ساڵی ٢٠١٠دا، ٢٣ بوومەلەرزەی بەهێز ڕوویان دا، لە کاتێکدا لە ساڵی ١٩٨٩دا تەنها شەش بوومەلەرزەی سەرووی ٧ پلە تۆمار کران.
گەورەترین ئاڵنگاری لەم پرسەدا ئەوەیە هیچ ئامێرێک توانای ئەوەی نییە پێشوەختە کات، شوێن و گوڕی وردی بوومەلەرزە دەستنیشان بکات. لەگەڵ ئەوەشدا، سیستەمە نوێیەکان دەتوانن تەنها چەند چرکەیەک دوای دەستپێکی لەرزینەکە زەنگی هۆشداری لێ بدەن و دەرفەتێکی کەم بەڵام پڕبایەخ بۆ پاراستنی گیانی مرۆڤەکان بڕەخسێنن.

هەواڵی پەیوەندیدار

سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى له‌گه‌ڵ فەرماندەی گشتیی هێزەكانی هاوپەیمانان كۆبووه‌وه‌

سەڵاح

وەزیری دارایی عێراق: مووچە بۆ ئەمساڵ زامنکراوە و بەپێی لیست مووچە خەرج دەکەن

سەڵاح

نرخی ئەمڕۆی زێڕ و دراوەكان

سەڵاح