لە کاتێکدا نەوەکانی پێشوو لە هەرێمی کوردستان خەونی گەورەیان دەستکەوتنی “دامەزراندن” بوو لە کەرتی حکوومی، نەوەی Z (ئەوانەی تەمەنیان لە نێوان ١٢ بۆ ٢٧ ساڵدایە) خەریکە ئەم هاوکێشەیە دەگۆڕن. ئەم نەوەیەی کوردستان، کە لەناو جەنجاڵی تەکنەلۆژیا و قەیرانە ئابوورییە یەکتری بڕەکاندا گەورە بوون، تێڕوانینێکی تەواو جیاوازیان بۆ بازرگانی و کار هەیە.
١. کۆتایی خەونی “دامەزراندن” و سەرهەڵدانی ستارتئەپ
نەوەی Z لە کوردستان باش تێگەیشتوون کە کەرتی گشتی بە تەنها بۆ بەرەوپێشچوونی ئابووری بەس نیە.بۆیە، ڕوویان کردووەتە کەرتی تایبەت و دروستکردنی کار بۆ خۆیان. ئێستا لە شارەکانی هەولێر، سلێمانی و دهۆک، دەبینین گەنجانی ئەم نەوەیە خاوەنی پڕۆژەی بچووکی خۆیانن؛ لە پڕۆژەی ئۆنلاینەوە بگرە تاوەکو کردنەوەی کافێ و براندە تایبەتەکانی جلوبەرگ.
٢. ئینستاگرام و تیک تۆک: بازاڕە ڕاستەقینەکەی کوردستان
بۆ نەوەی Z لە کوردستان، بازاڕ تەنها “بازاڕی تەلار” یان “شەقامی تووی مەلیک” و “ئیسکان” نییە. بازاڕی ڕاستەقینە لە ناو مۆبایلەکانیاندایە.
بازرگانی ئۆنلاین: زۆربەی بازرگانییە بچووکەکانی کوردستان کە نەوەی Z بەڕێوەی دەبەن، لەسەر ئینستاگرام دامەزراون. ئەوان پێویستیان بە دوکانێکی فیزیکی گرانبەها نییە؛ تەنها پەیجێکی ڕێکپۆش و سیستەمێکی گەیاندن (Delivery) بەسە بۆ دەستپێکردنی بزنس.
کاریگەری ئینفلۆنسەرەکان: نەوەی Z ی کوردی کەمتر بڕوا بە ڕیکلامی تەلەفزیۆنی دەکەن، بەڵکو بڕیاری کڕین لای ئەوان لەسەر بنەمای پێشنیاری ئەو بلۆگەر و ئینفلۆنسەرانەیە کە لە تەمەنی خۆیانن و بە زمانی ئەوان دەدوێن.
٣. گۆڕانکاری لە کلتووری کارکردن
نەوەی Z لە کوردستان دەیەوێت جیاواز بێت. ئەوان زیاتر بەدوای ئەو کارانەدا دەگەڕێن کە “داهێنان”ی تێدایە. کاری فریلانس لە بوارەکانی وەک دیزاین، مۆنتاژ، پرۆگرامسازی و دیجیتاڵ مارکێتینگ لەناو ئەم نەوەیەدا بە خێرایی گەشەی کردووە. ئەوان دەیانەوێت لە کافێیەکەوە کار بکەن نەک لەناو ژوورێکی فەرمانگەیەکدا.
٤. تەکنەلۆژیا وەک چارەسەر
نەوەی Z لە کوردستان پێشەنگن لە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا بۆ ئاسانکاری بازرگانی. ئەوان یەکەم کەسن کە پێشوازییان لە سیستەمی پارەدانی ئەلیکترۆنی (وەک FastPay, FIB, NassWallet) کرد. هەرچەندە هێشتا کلتووری “کاش” زاڵە، بەڵام ئەم نەوەیە فشار دەخاتە سەر بزنسەکان کە دەبێت سیستەمی دیجیتاڵی بەکاربهێنن.
٥. ئاڵێنگارییەکان (تەحەدییەکان)
سەرەڕای وزە و لێهاتووییان، نەوەی Z لە کوردستانیش ڕووبەڕووی بەربەستی گەورە دەبنەوە:
نەبوونی یاسای پشتگیری: یاساکانی کار و بازرگانی لە کوردستان هێشتا کۆنن و لەگەڵ بزنسی ئۆنلاین و ستارتئەپەکاندا ناگونجێن.
کێشەی دارایی: دەستکەوتنی سەرمایە بۆ دەستپێکردنی پڕۆژە لای ئەم گەنجانە قورسە، چونکە سیستەمی بانکی لە کوردستان هێشتا هاوکاری گەنجان نییە بۆ پێدانی قەرز.
نەوەی Z لە کوردستان خەریکە “کۆمەڵگەیەکی بەکاربەر” دەگۆڕن بۆ “کۆمەڵگەیەکی بەرهەمهێن و داهێنەر” ئەوان بە بەکارهێنانی سۆشیاڵ میدیا و تەکنەلۆژیا، سنوورە کلاسیکییەکانی بازرگانییان بەزاندووە. نەوەی Z دەتوانێت کوردستان بەرەو ئابوورییەکی مۆدێرن و سەربەخۆ بەرێت کە چیتر چاوی تەنها لە “پترۆدۆلار” و مووچەی میری نەبێت.
ئەم نەوەیە تەنها بەدوای کاردا ناگەڕێن، ئەوان خەریکە بازاڕێکی نوێ بۆ کوردستان دادەتاشن.
لیا سەیفەدین