دوێنێ هەینی دۆنالد ترەمپ سهرۆكی ئهمهریكا، نامەی بۆ کۆنگرێس نارد و تێیدا باسی لەوە کرد، یاسایەکی سەردەمی ڤێتنام کە بۆ بەردەوامبوون لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لە ئێران پێویستی بە مۆڵەتی کۆنگرێس هەیە، بەسەر ئەودا جێبەجێ نابێت، چونکە ململانێکە لە دۆخی ئاگربەستدایە.
لە نامەکاندا — کە بۆ مایک جۆنسۆن، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران لە ویلایەتی لویسیانا و سیناتۆر چەک گراسلی لە ئایۆوا، سەرۆکی کاتیی ئەنجومەنی پیران نێردراون —ترەمپ وتی، بۆ ئەوە نامە دەنووسێت تا لە “گۆڕانکاری لە پێگەی هێزەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان” ئاگاداریان بکاتەوە و جەختی لە هەڵوێستی ئیدارەکەی کردەوە کە ئەو ئاگربەستەی لە ٧ی نیسان ڕایگەیاندبوو، کاتژمێری شەڕەکەی ڕاگرتووە.
بەپێی بڕیاری دەسەڵاتەکانی جەنگ (War Powers Resolution) لە ساڵی ١٩٧٣، ئەگەر سەرۆکەکان هێزەکانی ئەمریکا ڕەوانەی ناو دوژمنکارییەکان بکەن بەبێ مۆڵەتی کۆنگرێس، دەبێت دوای ٦٠ ڕۆژ کۆتایی بە ئۆپەراسیۆنەکە بهێنن ئەگەر دەسەڵاتی یاسادانان ڕەزامەندی لەسەر بەردەوامبوونی بەکارهێنانی هێزەکان نەدات. یاساکە ڕێگە بە سەرۆک دەدات بۆ ماوەی ٣٠ ڕۆژ درێژکردنەوە بکات، بەڵام تەنها بۆ گەڕاندنەوەی سەلامەتی سەربازەکان بۆ نیشتمان، نەک بۆ درێژکردنەوەی شەڕ.
بەڵام لە نامەکانی ترەمپدا هاتووە کە “هیچ ئاڵوگۆڕێکی تەقە لە نێوان هێزەکانی ئهمهریكا و ئێران لە ٧ی نیسانەوە ڕووی نەداوە” و ئەو دوژمنایەتییەی کە ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیل لە ٢٨ی شوبات دەستیان پێکردبوو “کۆتایی هاتووە”، ئەمەش وەک هەوڵێکی ئاشکرا بۆ خۆدزینەوە لە وەرگرتنی ڕەزامەندی کۆنگرێس. ئاماژەی بەوە نەکرد کە هێزەکانی ئەمریکا لە ١٩ی نیسان تەقەیان لە کەشتییەکی بارهەڵگری ئێرانی کردووە.
ترەمپ لە وتارێکدا لە فلۆریدا وتی: “دەزانن ئێمە لە شەڕداین. چونکە پێموایە ئێوەش هاوڕان کە ناتوانین ڕێگە بدەین کەسانی شێت چەکی ئەتۆمییان هەبێت.”
ترەمپ هەرگیز داوای مۆڵەتی کۆنگرێسی نەکرد بۆ ئەو هەڵمەتە سەربازییەی کە لە مانگی شوباتدا دەستیپێکرد، کاتێک ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیل دەستیان کرد بە بۆردومانکردنی ئێران. ئەو لە ٢ی ئازار بە فەرمی یاسادانەرانی لە ئۆپەراسیۆنەکە ئاگادارکردەوە، بەوەش کاتژمێری ٦٠ ڕۆژەکە دەستیپێکرد کە ڕۆژی هەینی کۆتایی هات.
ترەمپ چەندین جار جەختی لەوە کردەوە کە ئەو هێرشانەی لە سەرەتای ئەمساڵدا فەرمانی پێکردبوو، وەک “جەنگ” هەژمار ناکرێن، بەڵکو “ئۆپەراسیۆنی سەربازی” بوون، و بە ئاشکرا دانی بەوەدا ناوە کە خۆی لە بەکارهێنانی وشەی “جەنگ” بەدوور گرتووە چونکە داوای ڕەزامەندی کۆنگرێسی نەکردووە. لەگەڵ ئەوەشدا، زۆرجار وشەی جەنگ هەر بەکاردەهێنێت.
ڕۆژی هەینی، لە کاتی قسەکردن بۆ ڕۆژنامەنووسان لەبەردەم کۆشکی سپی، بەڕێز ترەمپ وتی پێویست ناکات داوا لە کۆنگرێس بکات بۆ درێژکردنەوەی شەڕەکە “چونکە پێشتر هەرگیز داوا نەکراوە” و ئیدیعای کرد کە ئەو مەرجە “دژی دەستوورە”.
ئەو وتی: “ئێمە هەمیشە لە پەیوەندیداین لەگەڵ کۆنگرێس. بەڵام پێشتر کەس داوای نەکردووە. هەرگیز بەکارنەهێنراوە. بۆچی دەبێت ئێمە جیاواز بین؟”
لە ڕاستیدا کۆنگرێس مۆڵەتی بە بڵاوکردنەوەی هێزەکان داوە لە کاتی دوژمنکارییە گەورەکاندا کە زیاتر لە ٦٠ ڕۆژی خایاندووە، لەوانە ئۆپەراسیۆنە گەورەکانی وەک جەنگی کەنداو و شەڕەکانی عێراق و ئەفغانستان، هەروەها ئۆپەراسیۆنە بچووکترەکانی وەک ئەرکی ئاشتی پارێزی ساڵی ١٩٨٣ لە لوبنان.
دیموکراتەکان دەڵێن ئیدارەکە ڕاستی بارودۆخەکە نیشان نادات، لە کاتێکدا دەیان هەزار سەربازی ئەمریکی هێشتا لە ناوچەکەدان و گەمارۆی گەرووی هورمز لەلایەن سەرۆکەوە — کە بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان بە کارێکی جەنگی دادەنرێت — هێشتا بەردەوامە.
سیناتۆر جین شاهین، دیموکراتی پلە باڵا لە لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوە، لە بەیاننامەیەکدا وتی: “سەرۆک ترەمپ بەبێ ستراتیژ و بەبێ مۆڵەتی یاسایی چووە ناو ئەم شەڕەوە، و ڕاگەیەندراوەکەی ئەمڕۆش هیچ کامیان ناگۆڕێت.”
سیناتۆر چەک شومەر، سەرۆکی کەمینەکان، وشەیەکی توندی بەکارهێنا بۆ سەرکۆنەکردنی ڕاگەیەندراوەکەی سەرۆک و بە “پڕوپووچ” وەسفی کرد. وتیشی: “ئەمە شەڕێکی نایاساییە و هەموو ڕۆژێک کە کۆمارییەکان بێدەنگ دەبن و ڕێگە دەدەن بەردەوام بێت، ڕۆژێکی ترە کە ژیانی خەڵک دەخرێتە مەترسییەوە، پشێوی سەرهەڵدەدات و نرخەکان بەرز دەبنەوە، لە کاتێکدا ئەمریکییەکان باجەکەی دەدەن.”
ئەم نامانە لە کاتێکدایە کە بەڕێز ترەمپ هێشتا هەڕەشەی دەستپێکردنەوەی ململانێکان لەگەڵ ئێران دەکات ئەگەر ڕێگە بە هاتوچۆی کەشتییەکان لە گەرووەکە نەدات و دەستبەرداری بەرنامە ئەتۆمییەکەی نەبێت.
ترەمپ نووسیویەتی، سەرەڕای سەرکەوتنە سەربازییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئێران، “ئەو هەڕەشەیەی کە ئێران بۆ سەر ویلایەتە یەکگرتووەکان و هێزە چەکدارەکانمان دروستی دەکات، هێشتا بەرچاوە” و وەزارەتی بەرگری “بەردەوامە لە نوێکردنەوەی پێگەی هێزەکانی” لە ناوچەکەدا.
The New Tork Times