زۆرێک لە خەڵکی کاتێک ڕووبەڕووی کێشە جیاوازەکانی ژیان دەبنەوە، جا دارایی بێت، تەندروستی، یاخود سۆزداری، هەوڵ دەدەن هەر کێشەیەک بە جیا چارەسەر بکەن، بەڵام زۆرجار خۆیان لەبەردەم هەمان بەربەستدا دەبیننەوە. دکتۆر کاڤیتا سەن، پزیشکی دەروونی لە زانکۆی هارڤارد، پێی وایە هۆکاری ئەمە سەرنجدانە لەسەر نیشانە دەرەکییەکان نەک چارەسەرکردنی هۆکارە ڕاستەقینە و قووڵەکانی پشت کێشەکان.
دکتۆر سەن لە ڕێگەی ڤیدیۆیەکەوە کە لە هەژماری فەرمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی “ئینستاگرام” بڵاوی کردووەتەوە، باسی لە داهێنانی شێوازێکی نوێ کردووە بە ناوی “شێوازی ڕەگەکان” (Roots Method). ئەم مێتۆدە ئامانجی یارمەتیدانی مرۆڤە بۆ گەیشتن بە سەرچاوە سۆزدارییەکانی ئەو کێشە بەردەوامانەی کە لە ژیانیدا دووبارە دەبنەوە، لەجیاتی ئەوەی تەنیا بە شێوەیەکی کاتی چارەسەری قەیرانەکان بکات.
شێوازی ڕەگەکان چییە؟
ئەم مێتۆدە پشت بە شێواندنی مێشک بە “دارێک” دەبەستێت؛ بەجۆرێک کە “گەڵاکان” نوێنەرایەتی کێشە ڕۆژانەکانی مرۆڤ دەکەن، وەک: تەنگژەی دارایی، ناکۆکی هاوسەرگیری، یان کێشەکانی کێش و لایەنی جەستەیی. لە بەرامبەردا *”قەد”*ی دارەکە هێمایە بۆ ڕەفتارە دووبارەبووەوەکان، لە کاتێکدا “ڕەگەکان” گوزارشت لەو هەستە قووڵ و سەرکوتکراوانە دەکەن کە بەردەوام کار دەکەنە سەر بڕیار و کاردانەوەکانمان.
دکتۆر سەن ڕوونکردنەوە دەدات و دەڵێت: “ئەگەر دارێکی باخچەکەمان نەخۆش بێت، عەقڵانی نییە تەنیا گەڵاکانی دەرمان بکەین، بەڵکو دەبێت لە قەد و ڕەگەکانی بکۆڵینەوە تا هۆکاری سەرەکی بدۆزینەوە؛ هەمان بنەماش بۆ تەندروستی دەروونی مرۆڤ ڕاستە.”
کارکردنی شێوازە نوێیەکە
ئەم پسپۆڕە دەروونییە ئاماژە بەوە دەکات کە سەرنجدانی بەردەوام لەسەر چارەسەرکردنی کێشە بەتاکەکان، مرۆڤ لە بازنەیەکی بەتاڵدا دەهێڵێتەوە. بەڵام ناسینی شێوازە ڕەفتارییەکان و هەستە پەنهانەکان یارمەتیدەرە بۆ شکاندنی ئەم بازنەیە.
دکتۆر سەن لە چوارچێوەی ئەم شێوازەدا، چەمکێک ڕوون دەکاتەوە کە پشت بە پیتەکانی وشەی (ROOT) دەبەستێت:
• پیتی (R): ئاماژەیە بۆ ناسینەوە و دەستنیشانکردنی پاڵنەرە دەروونییەکان (Recognize) پێش ئەوەی بگۆڕێن بۆ کاردانەوەی جەستەیی یان سۆزداری.
• پیتی (O): هێمایە بۆ کراوەیی بەرامبەر بە هەستە پەنهانەکان (Openness) و مامەڵەکردنی هۆشیارانە لەگەڵیاندا، لەجیاتی سەرکوتکردنیان یان ڕاکردن لێیان.
تەندروستی دەروونی و دانایی ناوەکی
بە بڕوای دکتۆر سەن، کاتێک مرۆڤ لە ڕاکردن لە هەستەکانی دەوەستێت، دەرفەتێکی بۆ دەڕەخسێت تا پەیوەندی لەگەڵ “دانایی ناوەکی” خۆیدا دروست بکات؛ کە توانایەکی سروشتییە و لای هەمووان هەیە، بەڵام بەهۆی کەڵەکەبوونی برینە دەروونییە چارەسەرنەکراوەکانەوە دوور کەوتووەتەوە. ئەم دانایییە کاتێک زیاتر دەردەکەوێت کە مرۆڤ بە هۆشیارییەوە ڕووبەڕووی هەستەکانی ببێتەوە.
پڕۆتۆکۆڵی خۆشەویستیی پارێزراو
جگە لەم شێوازە، دکتۆر کاڤیتا سەن مێتۆدی ئارامی ناوەکی و دەرەکی و پڕۆتۆکۆڵی خۆشەویستیی پارێزراوی پەرەپێداوە، کە ئامانجیان یارمەتیدانی کەسەکانە بۆ چارەسەرکردنی برینەکانی پەیوەندییە سۆزدارییەکان، ڕزگاربوون لە کاردانەوە خۆکارەکان و بنیاتنانی پەیوەندییەکی سەقامگیرتر و ئارامتر.
لە کۆتاییدا، شێوازی ڕەگەکان ئەوە دەسەلمێنێت کە گۆڕانی ڕاستەقینە تەنیا بە گۆڕینی ڕەفتاری دەرەکی بەدی نایەت، بەڵکو بە ناسینی برینە قووڵەکان دەست پێ دەکات. ئەمەش ڕێگە بۆ گۆڕانکارییەکی بەردەوام و گشتگیر لە سەرجەم لایەنەکانی ژیاندا خۆش دەکات.
