خواردنی ژەمێکی بەیانی کە لە دانەوێڵە و شەربەتی پرتەقاڵ پێکدێت، لەوانەیە بژاردەیەکی تەندروست بۆ دەستپێکی رۆژ دەربکەوێت، بەڵام ئەگەر دانەوێڵەکە شیرین کرابێت یان بڕێکی زۆر لە شەربەتەکە بخورێت، دەکرێت ببێتە سەرچاوەی بڕێکی زۆر لە شەکر.
شارەزایانی خۆراک جەختدەکەنەوە، کێشەکە لە تێکەڵکردنی دانەوێڵە و شەربەتدا نییە، بەڵکو پەیوەندی بە جۆری ئەو بەرهەمانە، قەبارەی ژەمەکان و کۆی گشتیی ئەو شەکرەی لەو ژەمەدا هەیە، هەیە. وەسفکردنی ئەم ژەمە بە “مەترسیدارترین ژەم لە جیهاندا” دەربڕینێکی هەڵە و زیادەڕۆییە کە پشت بە هیچ پۆلێنکردنێکی پزیشکیی پەسەندکراو نابەستێت، چونکە بەهای خۆراکیی ژەمەکە بۆ پێکهاتەکان و بڕەکەی دەگەڕێتەوە.
دەستپێکردن بەوەی لەناو قاپەکەدایە
هەموو دانەوێڵەکانی بەیانی وەک یەک نین، هەندێکیان بڕێکی زۆر شەکری زیادکراویان تێدایە، بەتایبەت ئەو بەرهەمانەی بە چینێک لە شەکر، شوکولاتە یان هەنگوین داپۆشراون. لە بەرامبەردا، دەستەی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکانی بەریتانیا دانەوێڵە تەواوەکانی کەمشەکر، لەگەڵ شیر و میوە، دەخاتە ناو بژاردەکانی ژەمێکی هاوسەنگی بەیانییەوە.
شێوەی پاکەتەکە یان بوونی وێنەی میوە لەسەری، بەس نییە بۆ هەڵسەنگاندنی ناوەڕۆکەکەی. پێویستە لیستی پێکهاتەکان بخوێنرێتەوە و بڕی شەکر و ریشاڵەکان لە نێوان بەرهەمەکاندا بەراورد بکرێن، لەگەڵ سەرنجدان بە قەبارەی ژەمەکە. بەراوردکردنی پێکهاتەکان بەپێی 100 گرام یارمەتیی هەڵسەنگاندنی بەرهەمەکان دەدات بە شێوازێکی یەکسان، لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئەو بڕە هەژمار بکرێت کە بە کردار لە قاپەکەدا دەیخۆیت، چونکە ئەو ژەمەی لەسەر پاکەتەکە نووسراوە، لەوانەیە لەو قاپەی دەیخۆیت بچووکتر بێت.
شەربەتی ماڵەوەش بەدەر نییە
لەوانەیە وا بیر بکەیتەوە ئەو شەربەتی پرتەقاڵەی لە ماڵەوە ئامادەت کردووە پێویستی بە هەژمارکردنی شەکر نییە، چونکە هیچ ماددەیەکت بۆ زیاد نەکردووە. بەڵام دەستەواژەی “بێ شەکری زیادکراو” بەو مانایە نییە کە شەربەتەکە شەکری کەمە. رێکخراوی تەندروستیی جیهانی ئەو شەکرەی بە سروشتی لە شەربەتی میوەدا هەیە، لەگەڵ شەکری زیادکراوی ناو خۆراک و خواردنەوەکان و هەنگوین، پۆلێنی دەکاتە ناو “شەکرە ئازادەکان”.
ئەمەش بەو مانایە نییە کە گوشینی میوەکە شەکری نوێ دروست دەکات یان پرتەقاڵەکە دەکاتە خۆراکێکی زیانبەخش، بەڵام ئەو وێنە خۆراکییە دەگۆڕێت کە لە کاتی خواردنی میوەکە بە تەواوی بە دەستت دەگات. شەربەتەکە بە گشتی ریشاڵی کەمتری تێدایە و لە رێنماییەکاندا وەک میوەی تەواو هەژمار ناکرێت.
150 مللیلیتر.. کۆی گشتیی رۆژ
رێنماییە بەریتانییەکان پێشنیار دەکەن کۆی گشتیی شەربەتی میوە، سەوزە و خواردنەوە تێکەڵکراوەکان لە 150 مللیلیتر لە رۆژێکدا تێپەڕ نەبێت. باشتر وایە ئەم بڕە لەگەڵ ژەمەکاندا بخورێت بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کلۆربوونی ددان. ئەم بڕەش دیاریکراوە بۆ کۆی گشتی، نەک ژەمێکی جیاواز بۆ هەر جۆرێک. ئەگەر پەرداخێک شەربەتی پرتەقاڵ و دواتر خواردنەوەیەکی تێکەڵکراوی میوەت خوارد، هەردوکیان لە هەمان هەژماردا دەڕۆن. ئەم سنوورە تەنیا رێنماییەکی خۆراکییە، نەک بڕێک کە دەبێت رۆژانە بخورێت، یان سنوورێک کە تێپەڕاندنی بە جارێک ببێتە هۆی نەخۆشی.
دوو گۆڕانکاریی سادە لە ژەمی بەیانیدا
دەکرێت رێژەی شەکر کەم بکرێتەوە بە هەڵبژاردنی دانەوێڵەی تەواوی شیرین نەکراو، زیادکردنی میوە بۆی لە جیاتی شەکر یان هەنگوین، هەروەها خواردنی پرتەقاڵەکە بە تەواوی لە جیاتی خواردنەوەی بڕێکی زۆر لە شەربەتەکەی. ئەگەر شەربەتت پێ باشترە، سەرنج بدە قەبارەی پەرداخەکە و وشەی “سروشتی” بە مۆڵەتێک مەزانە بۆ پڕکردنەوەی پەرداخەکە بەبێ هەژمارکردن. هەڵبژاردنی دانەوێڵەی تەواو، گرنگیی پێداچوونەوە بە شەکری زیادکراو و بڕەکان کەم ناکاتەوە.
دەربارەی کێشەی چەوریی جگەر چی؟
ئەم ژەمە بە تەنیا بەس نییە بۆ سەلماندنی هۆکاری تووشبوون بە چەوریی جگەر. پەیمانگەی ئەمریکی بۆ شەکرە، نەخۆشییەکانی کۆئەندامی هەرس و گورچیلە روونیکردەوە، ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشییەکە بە چەندین هۆکار کاریگەرە، لەوانە قەڵەوی، شەکرەی جۆری دووەم، هۆکارە خۆراکییەکان و بۆماوەییەکان.
هەڵسەنگاندنی شێوازی خواردن و بڕەکان بە تێپەڕبوونی کات، لەوەی تۆمەتبارکردنی ژەمێکی دیاریکراو دروستترە. بژاردەی کردارەکی دەستپێدەکات بە دەستکاریکردنی ئەوەی لەناو قاپ و پەرداخەکەدایە، بەبێ ئەوەی پێویست بکات لە هەموو ژەمی بەیانی بترسی.