هیزل تاهر هروری
د دەمەکێ دا کو جارەکا دی هندەک لایەن و نوینەرێن نێودەولەتی بەحسێ پرسا چەکدانانا هێزێن چەکدار ل عێراقێ دکەن، پێدڤییە جوداهییەکا بنیاتی و زانستی د ناڤبەرا “گرۆپێن چەکدار یێن دەرڤەی یاسایێ” و “هێزا پێشمەرگەیێ کوردستانێ” دا بهێتە کرن. تێکەڵکرنا ڤان هەردو مژاران، نیشانا کێماسیا خاندنەکا دروست و لایەنێ کێم تێگەهشتنێ یە ژ راستیێن سیاسی، یاسایی، دەستۆری و جڤاکی یێن قەوارێ هەرێما کوردستانێ.
بۆ رۆهنکرنا ڤێ راستیێ، فەرە ل سەر چەند بنەمایێن سەرەکی راوەستین:
🔸 بنەمایێ دەستۆری و یاسایی:
پێشمەرگە نە میلیشیا و نە گرۆپەکێ چەکدار یێ دەمکی یە؛ بەلکو هێزەکا فەرمی و دەستۆری یە. د پشکداریا نڤێسین و راپرسییا دەستۆرێ عێراقێ یێ سالا ٢٠٠٥ێ دا، ب دەنگێ زۆرینەیا گەلێ عێراقێ و ب تایبەتی گەلێ کوردستانێ، پێگەیێ یاسایی یێ هێزێن پێشمەرگەی وەک (درع) و پارێزەرێن قەوارێ هەرێمێ د دەستۆری دا هاتە چەسپاندن. لەوانە، هەر ئاخفتنەک ل سەر دەستکاریکرنا ڤێ هێزێ، بەزاندنا دەستۆرێ عێراقێ بخوەیە.
🔸 ئەزموونا مێژوویی و سەلماندنا شەرعیەتێ (سەرهاتییا ٢٠٠٣ێ):
ئەڤ پێکۆلێن ئەڤڕۆ دهێنە کرن نوو نینن. ل سالا ٢٠٠٣ێ، حاکمێ مەدەنی یێ ئەمریکی ل عێراقێ (پۆل برێمەر) هەمان ستراتیژیەت هەبوو و دخوازت هێزا پێشمەرگەی دگەل لەشکرێ عێراقێ یێ هەلوەشایی یەکسان بکەت. لێ بەرسڤا مێژوویی و توند یا سەرۆک مەسعود بارزانی د کۆمبوونا “مجلس الحکم” دا داڕێژەرێ وێ ڕاستیێ بوو کو پێشمەرگە هێزەک نینە ب بڕیارا بێگانەیا هاتبیتە ئاڤاکرن دا ب بڕیارەکا وان بهێتە هەلوەشاندن. بجێهێلانا کۆمبوونێ ژلایێ سەرۆک بارزانی ڤە، سەلماند کو هێزا مروڤی و سەربازی یا کوردستانێ هێلا سوورە.
🔸 لایەنێ ئابۆری، جڤاکی و ستراتیژی:
ئەڤڕۆ هێزا پێشمەرگەی نێزیکی نیڤ ملیۆن سەرباز و کادرێن مەشقپێکری پێکدهێت. ئەڤ هێزە ستوونا پاراستنا ئارامی و ئاسایشا دەڤەرێ یە. ژ لایێ جڤاکی و ئابۆری ڤە، پشکەکا مەزنە ژ پێکهاتەیا پاراستنا ژیانا خەلکێ کوردستانێ. ژ لایێ ستراتیژی ڤە ژی، ئەڤە ئەو هێزە بوو کو د شەرێ دژی مەزنترین ڕێکخراوا تیرۆرستی یا جیهانی (داعش) دا، ئەفسانەیا وان شکاند و پاراستنا ئاشتیێ نەک تنێ بۆ کوردستانێ، بەلکو بۆ هەمی جیهانێ دابین کر.
🔸پەیاما دوماهییێ:
حکومەتا ئەمریکا و نوینەرێن وێ پێدڤییە راستیێن سەر عەردی باش بخوینن. قەوارێ هەرێما کوردستانێ پێکهاتەیەکێ دەستۆری و سیاسی یێ سەقامگیرە. هێزا پێشمەرگەی نە ب بریارەکا سیاسی هاتیە و نە ب گڤاشتنێن دەرەکی دێ هێتە گۆهرین. پێشمەرگە ئیرادا مللەتەکی یە کو ب خوینا هزاران شەهیدا هاتیە نڤێسین، و ئەڤ ئیرادە یا بەردەوامە.