توێژینەوەیەکی نوێ دەربارەی «زایلیتۆڵ» (Xylitol)، کە جۆرە شیرێنکەرێکە لە بەرئەنجامەکانی وەک بنێشت، هەویری ددان، مرەبا، ماست و ئایسکرێمدا بەکاردێت، نیگەرانیی گەورەی لەسەر ئاستی تەندروستیی دڵ و دەمار دروست کردووە. توێژەران لە گەورەترین لێکۆڵینەوەی ڕووپێویدا دۆزیویانەتەوە کە ئاستی بەرزی زایلیتۆڵ لە خوێندا پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە زیادبوونی مەترسیی جەڵتەی مێشک، جەڵتەی دڵ و گیانلەدەستدانەوە هەیە.
وردەکاریی زانستیی توێژینەوەکە
زایلیتۆڵ چییە و لە کوێدا هەیە؟
زایلیتۆڵ جۆرە کحولێکی شەکرە کە بە شێوەیەکی سروشتی لە هەندێک خۆراکدا بە بڕی زۆر کەم هەیە، بەڵام لە پیشەسازیی خۆراک و بەرهەمەکانی پاکوخاوێنیی دەم و دداندا بە ڕێژەیەک بەکاردێت کە دەکرێت هەزار هێندەی ئاستە سروشتییەکەی بێت.
ئەنجامە سەرەکییەکانی توێژینەوەکە:
توێژینەوەکە لەسەر ۱۷ هەزار و ۷۱۰ کەس ئەنجامدراوە و لە کۆنگرەی ساڵانەی کۆمەڵەی دڵ لە میونخ پێشکەش کراوە.
ئەو کەسانەی بەرزترین ئاستی زایلیتۆڵیان لە خوێندا بووە، لە ماوەی شەش ساڵدا ٥۷٪ زیاتر لە مەترسیی جەڵتەی دڵ، جەڵتەی مێشک یان گیانلەدەستدان بوون بە بەراورد بەوانەی کەمترین ئاستیان تێدا بووە.
تەنانەت دوای ۳۰ ساڵیش، مەترسیی ڕوودانی ئاڵۆزییەکانی دڵ لەم گرووپەدا ۱۸٪ بەرزتر بووە.
ئەم پەیوەندییە سەربەخۆ بووە لە تەمەن، ڕەگەز، پەستانی خوێن، شەکرە، قەڵەوی یان ئاستی چەوریی خوێن.
میکانیزمی کاریگەری لەسەر جەستە:
دکتۆر «مارکۆ ڤیتکۆڤسکی»، توێژەر لە نەخۆشخانەی زانکۆی شاریتێ لە بەرلین ڕوونیکردەوە کە توێژینەوەکانی پێشتریشیان دەریانخستووە کە زایلیتۆڵ توانای پەڕەکانی خوێن (Platelets) بۆ دروستکردنی مەینیی خوێن (لەمەکەر) زیاد دەکات، کە ئەمەش مەترسی جەڵتە بەرز دەکاتەوە.
ڕێنمایی و ئامۆژگاریی پسپۆڕان:
زایلیتۆڵ ڕاستەوخۆ بە شەکر جێگرەوە مەکەنەوە: دێل ستەنفۆرد، پسپۆڕی خۆراک لە دەزگای دڵی بەریتانی جەختی کردەوە کە ئەم ئەنجامانە بە مانای گەڕانەوە بۆ شەکر نییە، چونکە هێشتا کەمکردنەوەی شەکر زۆر گرنگە.
کەمکردنەوەی خۆراکی پڕۆسێسکراو: باشترین ڕێگە بۆ پاراستنی تەندروستیی دڵ، کەمکردنەوەی بەکارهێنانی ئەو خواردن و خواردنەوانەیە کە دەستکاری کراون و شەکری دەستکرد یان شیرێنکەری کیمیاییان تێدایە، لەگەڵ پەیڕەوکردنی ڕژێمێکی خۆراکیی هاوسەنگ.
