جۆزێف عون، سەرۆک کۆماری لوبنان، ئەم هەفتەیە یەکەم سەردانی فەرمی خۆی بۆ کۆشکی سپی ئەنجام دەدات. ئامانجی سەردانەکە پێشکەشکردنی پلانێکی تایبەتە بە دۆناڵد ترهمپ، سەرۆکی ئەمریکا، سەبارەت بە چۆنیەتی داماڵینی چەکی گرووپی حیزبوڵڵای پشتگیریکراو لەلایەن ئێران و مسۆگەرکردنی کشانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە خاکی لوبنان.
عون کە پێشتر فەرماندەی سوپای لوبنان بووە، یەکەم سەرۆکی ئەو وڵاتەیە لە ماوەی ٢٠ ساڵی ڕابردوودا سەردانی واشنتن بکات و بڕیارە ڕۆژی سێشەممە ڕووبەڕوو لەگەڵ ترهمپ کۆببێتەوە.
ئەم کۆبوونەوەیە لە ساتەوەختێکی یەکلاکەرەوەدا دێت؛ لە کاتێکدا هێزەکانی ئیسرائیل ڕووبەرێکی فراوانی باشووری لوبنانیان داگیرکردووە و سەدان هەزار هاووڵاتی لوبنانی ئاوارە بوون. هاوکات، حیزبوڵڵا بە توندی دژی هەر دانوستانێکی ڕاستەوخۆی حکومەتە لەگەڵ ئیسرائیل و هەوڵەکانی دەوڵەت بۆ داماڵینی چەکەکەی ڕەتدەکاتەوە.
نووسینگەی سەرۆکایەتی لوبنان ڕایگەیاند، عون داوا لە ترهمپ دەکات “فشاری پێویست بخاتە سەر ئیسرائیل” بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ٢٦ی حوزەیران، کە بە نێوەندگیری ئەمریکا واژۆ کراوە. ئەو ڕێککەوتنە ئامانجی داماڵینی چەکی حیزبوڵڵا و کشانەوەی قۆناغ بە قۆناغی سوپای ئیسرائیلە، تاوەکو ڕێگە بۆ پەیوەندییەکی ئاشتییانە لەنێوان هەردوو وڵاتدا خۆش بێت.
بەرپرسێکی لوبنانی ئاشکرای کرد کە عون پێشنیازێکی نووسراو دەداتە ترهمپ دەربارەی تێکدانی بنکە و جبەخانە گەورەکانی حیزبوڵڵا. عون پێیوایە تەنها ترهمپ خاوەنی ئەو کاریگەرییە هێزەیە کە بتوانێت فشار لە ئیسرائیل بکات بۆ کشانەوە و یارمەتیدانی لوبنان بۆ گەڕاندنەوەی سەروەرییەکەی.
هەڵبژاردنی جۆزێف عون (تەمەن ٦٢ ساڵ) وەک سەرۆکێکی مەسیحی مارۆنی، گۆڕانکارییەکی گەورەی لە هاوسەنگی هێزی لوبناندا دروست کرد. ئەمەش دوای ئەو هێرشە توندانەی ئیسرائیل بۆ سەر حیزبوڵڵا لە ساڵی ٢٠٢٤ و ڕووخانی ڕژێمی بەشار ئەسەد لە سووریا هات، کە هەردوو ڕووداوەکە بوونە هۆی لاوازبوونی پێگەی حیزبوڵڵا لە ناوخۆی وڵاتدا.
عون لە مەراسیمی دەستبەکاربوونیدا بەڵێنی دا کە تەنها دەوڵەت خاوەنی چەک بێت. لە ساڵی یەکەمی سەرۆکایەتییدا، سوپای لوبنان لە باشووری وڵات بڵاوەی پێکرا بۆ دەستبەسەرداگرتنی کۆگاکانی چەکی حیزبوڵڵا، ئەوەش بەپێی ڕێککەوتنی ئاگربەستی دوای جەنگی ٢٠٢٤، کە حیزبوڵڵا بەهۆی لاوازییەوە نەیتوانی دژایەتی بکات.
بەڵام لە سەرەتای ساڵی دووەمی سەرۆکایەتی عوندا، جەنگێکی نوێ هەڵگیرسا کاتێک حیزبوڵڵا لە ٢ی ئازاردا هێرشی کردە سەر ئیسرائیل، وەک پاڵپشتییەک بۆ ئێران کە ڕووبەڕووی هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیل ببووەوە. ئیسرائیل بە هەڵمەتێکی ئاسمانی و زەمینی توند وەڵامی دایەوە، کە بەپێی ئاماری وەزارەتی تەندروستی لوبنان بووەتە هۆی کوژرانی زیاتر لە ٤٣٠٠ کەس.
سەرۆک عون دوای هەڵگیرسانی جەنگەکە، داوای گفتوگۆی ڕاستەوخۆی لەگەڵ ئیسرائیل کرد، ئەمەش گۆڕانکارییەکی مێژوویی بوو لە سیاسەتی لوبناندا، بەڵام بەو هۆیەوە ڕووبەڕووی ڕەخنەی توندی حیزبوڵڵا و لایەنگرانی بووەوە. عون حیزبوڵڵای تۆمەتبار کرد بەوەی “لوبنان لەپێناو ئێراندا وێران دەکات”.
جۆزێف عون کە خەڵکی ناوچەی (سن الفيل)ە لە ڕۆژهەڵاتی بەیرووت، مێژوویەکی سەربازی درێژی هەیە. ئەو لە ساڵی ٢٠١٩دا و لە کاتی داڕمانی دارایی لوبناندا، هۆشداری دابوو لەوەی سوپا کە “ستوونی دەوڵەتە” بەرەو هەڵوەشاندنەوە دەچێت و ڕەخنەی توندی لە سیاسییە گەندەڵەکان گرتبوو.
هەڵبژاردنی عون کۆتایی بە بۆشاییەکی سەرۆکایەتی دوو ساڵە هێنا و ئێستاش بەڵێنی داوە چاکسازی ئابووری بکات و دادپەروەری بۆ قوربانیانی تەقینەوەی بەندەری بەیرووت لە ساڵی ٢٠٢٠دا بەدی بهێنێت.
ڕۆیتەرز