دکتۆر ناسیح غەفوور (یاساناس و سیاسهتمهداری دێرین) جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەنجامی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی گەلی کوردستان بەڵگەیەکی مێژوویی و یاسایی زیندووە.لە ڕوانگەی یاسایی و سیاسییەوە، ئەم نوسەر و یاساناسە چەند خاڵێکی سەرەکی لەسەر ئەم پرسە دەخاتە ڕوو:بەڵگەیەکی نیشتمانی هەمیشەیی: ئەنجامی ڕیفراندۆمەکە (کە تێیدا پتر لە %٩٢ی دەنگدەران دەنگیان بە “بەڵێ” دا) وەک ناسنامە و بەڵگەنامەیەکی مێژوویی دەمێنێتەوە کە ئیرادەی ڕاستەقینەی گەلی کوردستان بۆ سەربەخۆیی نیشان دەدات.
د.ناسیح غهفوور، بۆ زاگرۆس گوتی: “ڕیفراندۆم ئیرادهی گهلێك بوو نهخێری بۆ زوڵم و ستهم و ژێردهستهیی كرد ، ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان، کە لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ ئەنجام درا، یەکێکە لە وێستگە هەرە گرنگ و مێژووییەکانی خەباتی سیاسیی گەلی کوردستان. ئەم پرۆسەیە دوای دەیان ساڵ لە قوربانیدان، نەهامەتی و نامۆبوون لە پرۆسەی حوکمڕانیی عێراقدا هات، وەک دەربڕینێکی ڕاستەقینە بۆ ئیرادەی گەلێک کە دەیویست چارەنووسی خۆی دیاری بکات بۆیه لهو رۆژهدا خهڵكی كوردستان بهدل و بهگیان چونه سهر سندوقی دهنگدان و دهنگیان بهبهلی بۆ سهربهخۆی كوردستان دا ئهم پرۆسهیه بهسهرۆكایهتی سهرۆك مهسعود بارزانی بوو گهلی كوردستان بهتهواوهتی لهپشت ئهم ههنگاوه بوون هێزه سیاسییهكان پشتویانیان لێكرد.
ئهوهشی خستهروو: هۆكاری سهرهكی ئهنجامدانی ڕیفراندۆم پشتگوێخستنی دەستوور بوو پاش ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی ٢٠٠٣، کورد بە هیوا و نەفەسێکی نوێوە بەشداریی لە بونیاتنانەوەی عێراقی نوێ و نووسینەوەی دەستووردا کرد، بەڵام بە کردەوە زۆرینەی ماددە دەستوورییەکان (بەتایبەت ماددەی ١٤٠ و مافە دارایی و سیاسییەکانی هەرێم) پشتگوێ خران و پێشێل کران جیالهوهش بهناحهق بریار لهدژی خهڵكی كوردستان دهدرا وهك برینی بودجهو مووچه و بهردهوام پێشێلكردنی سنووری مادهی 140.
گوتیشێ: “سەرەڕای جیاوازییە سیاسییەکان، پرسی ڕیفراندۆم توانی کۆکەرەوەی دەنگ و ڕەنگی زۆرینەی پێکهاتەکان (کورد، تورکمان، مسیحی و ئەوانی تر) بێت، کە لە ڕێگەی ئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم و لێژنەکانەوە بەشدارییان تێدا کرد كه سهرۆك بارزانی سهرۆكایهتی دهكرد. و سەرەڕای هەڕەشە و گوشارە توندە نێودەوڵەتی و هەرێمییەکان، پرۆسەکە بەڕێوە چوو و ڕێژەیەکی بەرچاو لە هاووڵاتییان بەشدارییان تێدا کرد، کە تێیدا ڕێژەیەکی زۆر بە “بەڵێ” بۆ سەربەخۆیی دەنگیان دا. ئەمە پەیامێکی ڕوون بوو كه گهلی كوردستان خهڵكی كوردستان ئازادی و ئاشتی دهوێت.
ئهوهشی خستهروو: شەرعیەتی یاسایی و دیموکراسی: ڕیفراندۆم پەیڕوکردنی دیموکراسیی ڕاستەوخۆیە؛ بۆیە هیچ بڕیارێکی سیاسی یان سەربازی ناتوانێت شەرعیەتی دەنگی گەل هەڵبوەشێنێتەوە، چونکە ئیرادەی گەل لە سەرووی هەموو یاساکانەوەیە.مافی بڕیاردانی چارەی خۆنووسین: دکتۆر ناسیح غەفور پێش ئەنجامدانی پرۆسەکەش ئاماژەی بەوە کردبوو کە لە ڕووی یاسایی و واقیعییەوە کاتی ڕیفراندۆم هاتووە، چونکە حکوومەتی ناوەندیی بەغدا پابەندی دەستوور نەبووە و نەیویستووە کێشەی ناوچە دابڕێنراوەکان (ماددەی ١٤٠) چارەسەر بکات.کەواتە، لە ڕوانگەی ئەوەوە، ئەنجامی ڕیفراندۆمی ٢٠١٧ کارتێکی یاسایی و مێژوویی هەمیشەیییە لە دەستی گەلی کوردستاندا کە لە هەر کات و سەردەمێکی گونجاودا دەکرێت پشتی پێ ببەسترێت