ئەوەی ئەمڕۆ ڕوویدا، لە هێرشکردنە سەر ئۆفیسی جەنابی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، ڕێزدار مەسرور بارزانی، و شوێنی پەیوەست بە دەزگای پاراستن و ئاسایش، تەنها هێرشێک نییە بۆ سەر شوێنێک یان کەسێک؛ بەڵکو پەیامێکی زۆر مەترسیدارە بۆ سەر ئاسایش، ئارامی و سەروەری هەرێمی کوردستان و عێراق بە گشتی.
لە دیدی منەوە، وەک کادیر و ئەندامێکی دڵسۆزی پارتی دیموکراتی کوردستان، هێرشکردنە سەر ئۆفیسی جەنابی کاک مەسرور بارزانی ــ کە جێگری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان و سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستانە ــ ڕووداوێکی ئاسایی نییە و نابێت تەنها بە بەیاننامەی مەحکومکردن کۆتایی پێبهێنرێت.
ئەم ڕووداوە پێویستە لە چوارچێوەی گۆڕانکاری و ئاڵۆزییە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکەدا بخوێندرێتەوە. ناوچەکە لە ژێر کاریگەری ملمـلانێی ئێران و ئەمریکا و دەرهاویشتەکانی شەڕ و گرژییە هەرێمایەتییەکاندا ماوەتەوە؛ لە هەمان کاتدا حکومەتی نوێی عێراق بە سەرۆکایەتی بەڕێز عەلی زەیدی هەوڵێکی نوێی دەستپێکردووە بۆ بەهێزکردنی دەوڵەت، حوکمی یاسا و حەسرکردنی چەک بە دەستی دامەزراوە دەستوورییەکان.
ئەم ئاراستەیە بۆ عێراق هەنگاوێکی مێژووییە. دەوڵەتێکی سەقامگیر ناتوانێت دوو سەرچاوەی بڕیار، دوو هێزی سەربازی و چەند ناوەندی بڕیاردانی چەکداری هەبێت. چەک دەبێت تەنها لەژێر فەرمانی دەوڵەتدا بێت و هیچ گروپ و لایەنێک نابێت بتوانێت بە بڕیاری خۆی عێراق بکاتە بەشێک لە ملمـلانێی دەوڵەتانی ناوچە.
لە هەمان کاتدا، پەیوەندییە سیاسییە نوێیەکان لەنێوان سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی بە سەرۆکایەتی عەلی زەیدی، هیوایەکی باشیان بۆ دروستکردنی قۆناغێکی نوێ لە پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا دروست کردووە. ئەگەر ئەم پەیوەندییە لەسەر بنەمای دەستور، هاوبەشی، ڕێزگرتن لە ئیرادەی سیاسی و چارەسەرکردنی کێشەکان بێت، ئەوا نەک تەنها بە قازانجی کوردستان، بەڵکو بە قازانجی سەرجەم عێراقە.
هەرێمی کوردستان لە ساڵانی ڕابردوودا، سەرەڕای هەموو فشار و هێرشەکان، هەوڵی داوە ببێتە ناوچەیەکی ئارام و سەقامگیر و خۆی لە شەڕ و ملمـلانێی هەرێمایەتی بەدوور بگرێت. ئەمە لاوازی نییە؛ بەڵکو سیاسەتێکی بەرپرسانەیە بۆ پاراستنی ژیان و بەرژەوەندیی خەڵک.
بۆیە پرسیاری سیاسیی گرنگ ئەوەیە: کێ لە سەقامگیری هەرێمی کوردستان و نزیکبوونەوەی هەولێر و بەغدا زیانمەند دەبێت؟ کێ لە دروستبوونی دەوڵەتێکی بەهێزی عێراقی کە چەک تەنها لە دەستی دامەزراوەکانی خۆیدا بێت، نیگەرانە؟
وەڵامی ئەم پرسیارانە پێویستی بە لێکۆڵینەوە و بەڵگە هەیە، بەڵام ئەوە ڕوونە کە هەر هەنگاوێک بۆ لاوازکردنی دەسەڵاتی دەوڵەت و تێکدانی ئارامی کوردستان، لە کۆتاییدا خزمەت بە ئاشتی و سەقامگیری عێراق ناکات.
لەبەر ئەوە، ئەرکی حکومەتی فیدراڵی لەم قۆناغەدا زۆر گەورەیە. پەیوەندیی بەغدا و هەولێر نابێت تەنها لە کاتی گفتوگۆ لەسەر نەوت، مووچە و داهاتدا بێت. کاتێک خاکی هەرێمی کوردستان و دامەزراوەکانی دەکرێنە ئامانج، ئەوە خاک و دامەزراوەی عێراقە کە دەکرێتە ئامانج. پاراستنی سەروەری هەرێمی کوردستان بەشێکە لە پاراستنی سەروەری کۆماری عێراق.
بۆیە تەنها مەحکومکردن بەس نییە. پێویستە لێکۆڵینەوەیەکی جدی و شەفاف بکرێت، ئەنجامەکانی بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکرێن، بەرپرسانی هێرشەکە دیاری بکرێن و هەنگاوی کرداری بگیرێتەبەر بۆ ئەوەی دووبارە نەبێتەوە.
خۆشحاڵکەرە کە زۆربەی هێز و لایەنە سیاسییەکان، بە جیاوازییە سیاسییەکانیانەوە، لە مەحکومکردنی ئەم هێرشە ناڕەوایەدا دەنگیان یەک بوو. ئەم یەکدەنگییە دەبێت بکرێتە دەرفەتێک بۆ پەیامێکی نیشتمانی: کێشە سیاسییەکان بە گفتوگۆ چارەسەر دەکرێن، نە بە درۆن و مووشەک.
ئێمە پێویستمان بە عێراقێکی بەهێز هەیە کە هەولێر تێیدا بە هەڕەشە نەڕوانرێتە بەغدا و بەغداش بە هەڕەشە نەڕوانرێتە هەولێر؛ بەڵکو هەردووکیان هاوبەشی یەکتر بن لە پاراستنی دەستور، سەروەری و ئاشتی.
لە قۆناغێکی هەستیار و پڕ لە گرژیی هەرێمایەتیدا، هیچ لایەنێک نابێت کوردستان و عێراق بکاتە مەیدانی حیساباتی شەڕی خۆی. ئێمە پێویستمان بە ساردکردنەوەی گرژی، بەهێزکردنی دەوڵەت و ڕێگرتن لە هەموو هەوڵێک هەیە کە عێراق بەرەو ملمـلانێیەکی نوێ ببات.
هێرشی ئەمڕۆ زەنگی مەترسییە. پەیامەکەش دەبێت ڕوون بێت:
کوردستان خوازیاری ئاشتییە، بەڵام ئاشتی واتای قبوڵکردنی دەستدرێژی نییە.
دەوڵەتی عێراق بەرپرسی پاراستنی هەموو خاک و هاووڵاتیانی عێراقە.
چەک دەبێت تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت.
و هیچ ناکۆکییەکی سیاسی یان هەرێمایەتی نابێت بە درۆن و مووشەک یەکلایی بکرێتەوە.
لەو ساتە هەستیارەدا، ژیری سیاسی، یەکڕیزی و پاراستنی سەقامگیری، بەهێزترین وەڵامن بەرامبەر هەر هەوڵێک بۆ تێکدانی ئارامی کوردستان و عێراق.
د. عەلی ڕەشید