zagros news agency

کوێت و چەند وڵاتدی دیکە بڕیاری کۆلۆمبیا لەبارەی جۆلان شەرمەزار دەکەن

 

وەزارەتی دەرەوەی کوێت ڕۆژی سێشەممە ١١ی ئاوگوستی ٢٠٢٦ (٢٠ی گەلاوێژی ١٤٠٥)، بڕیاری حکوومەتی کۆلۆمبیا بۆ ناساندنی «سەروەریی ئیسرائیل» بەسەر بەرزاییە داگیرکراوەکانی جۆلاندا بە توندی شەرمەزار کرد. وەزارەتەکە لە ڕاگەیەنراوێکدا جەختی لەوە کردەوە جۆلان بەشێکە لە خاکی سووریا و هەر هەوڵێک بۆ یاسایی‌کردنی داگیرکاری، پێچەوانەی یاسای نێودەوڵەتی و بڕیارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکانە.

ئەم وەڵامدانەوەیە دوای ئەوە هات وەزارەتی دەرەوەی کۆلۆمبیا لە ١٠ی ئاوگوستی ٢٠٢٦ (١٩ی گەلاوێژ) ڕایگەیاند بوگۆتا سەروەریی ئیسرائیل بەسەر جۆلاندا دەناسێت. حکوومەتی نوێی کۆلۆمبیا، کە ئەبلاردۆ دێ لا ئیسپریا سەرۆکایەتی دەکات، ئەم هەنگاوەی بە ڕێککەوتنێک لەگەڵ ئیسرائیل لە ٨ی ئاوگوست پەیوەست کرد و هۆکاری بڕیارەکەی بۆ «گرنگیی ستراتیژیی جۆلان بۆ ئاسایشی ئیسرائیل» گەڕاندەوە.

کوێت لە ڕاگەیەنراوەکەیدا گوتی بەدەستهێنانی خاک بە هێز «هیچ بنەمایەکی یاسایی نییە» و داواکارییەکانی سەروەری بەسەر جۆلاندا نابێت بپەسێندرێت. ئەم وڵاتە بە تایبەتی ئاماژەی بە بڕیاری ژمارە ٤٩٧ی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد؛ ئەو بڕیارەی لە ١٧ی دیسەمبەری ١٩٨١ دەرچوو و بڕیاری ئیسرائیل بۆ لکاندنی جۆلان بە خاکی خۆی بە «پووچ و بێ کاریگەریی یاسایی» دانا.

عومانیش لە هەمان ڕۆژدا بە ڕاگەیەنراوێکی جیاواز بڕیاری کۆلۆمبیای شەرمەزار کرد و بەرزاییەکەی بە خاکی داگیرکراوی سووریا ناساند. پێشتر وەزارەتەکانی دەرەوەی تورکیا و سووریاش ناڕەزاییان دەربڕیبوو. ئەنقەرە ئەم هەنگاوەی بە «پێشێلکردنێکی گران»ی یاسای نێودەوڵەتی ناو برد و داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد هەوڵەکان بۆ کۆتاییهێنان بە داگیرکاریی ئیسرائیل بەهێز بکات.

ئیسرائیل لە جەنگی ٦ ڕۆژەی حوزەیرانی ١٩٦٧دا، بەرزاییەکانی جۆلانی لە سووریا داگیر کرد. ئەم نێوچەیە نزیکەی ١٬٢٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە ڕووبەری هەیە و بەھۆی شوێنی بەرز و سەرچاوەکانی ئاوەوە، گرنگییەکی سەربازی و ئابووریی هەیە. پەرلەمانی ئیسرائیل لە ١٩٨١دا یاسای جۆلانی پەسەند کرد و یاسا و بەڕێوەبردنی ئیسرائیلی بەسەر نێوچەکەدا جێبەجێ کرد؛ هەنگاوێک زۆربەی دەوڵەتان و نەتەوە یەکگرتووەکان بە لکاندنێکی نایاسایی دەیبینن.

تا ئێستا، ئەمریکا تەنیا وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان بوو بە فەرمی سەروەریی ئیسرائیل بەسەر جۆلاندا ناسیوە؛ بڕیارێک لە ساڵی ٢٠١٩دا لە لایەن حکوومەتی ئەمریکاییی ئەوکاتەوە درا. بە بڕیاری بوگۆتا، کۆلۆمبیا بووە دووەم وڵات هەمان ڕێبازی گرتووە. ئاژانسەکانی هەواڵ ئەم گۆڕانە لە سیاسەتی دەرەوەی کۆلۆمبیادا بە هەنگاوێکی بەرچاو و دژ بە ئاراستەی حکوومەتی پێشووی وڵاتەکە وەسف دەکەن.

گۆستاو پێترۆ، سەرۆکی پێشووی کۆلۆمبیا، لە ماوەی دەسەڵاتیدا ڕەخنەی توندی لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە غەززە گرتبوو. حکوومەتەکەی لە ٢٠٢٤دا پەیوەندیی دیپلۆماسی لەگەڵ ئیسرائیل بڕی و ڕێگریی لە هاوردەکردنی چەکی ئیسرائیلی بۆ کۆلۆمبیا کرد. بە پێچەوانەوە، دێ لا ئیسپریا لە کاتی بانگەشەی هەڵبژاردندا بەڵێنی دابوو پەیوەندییەکان لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل بەهێز بکات، بەتایبەتی لە چوارچێوەی بەرەنگاربوونەوەی گرووپە چەکدارەکان لە ناوخۆی کۆلۆمبیادا.

بڕیاری کۆلۆمبیا لە کاتێکدا دراوە دۆخی جۆلان هێشتا بە یاسای نێودەوڵەتی و بە بڕیارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان دیاری کراوە. لەڕووی یاساییەوە، ناساندنی تاکلایەنەی سەروەریی ئیسرائیل ڕێکخستنی دەوڵەتانی تر یان دۆخی یاسایی نێوچەکە ناگۆڕێت؛ بەڵام دەکرێت کاریگەرییەکی سیاسی هەبێت و فشار بخاتە سەر هەوڵەکانی چارەسەری دۆسیەی جۆلان لە داهاتوودا.

هەواڵی پەیوەندیدار

راگەیندراوێک لە فەرمانگەی میدیا و زانیاری

یاسین

کەشناسی: پلەکانی گەرما زیاتر بەرز دەبنەوە و شەپۆلێکی تۆزوخۆڵ هەرێم دەگرێتەوە

گوران

پێویستە بە زووترین کات ناوی دوکان و ڕێستۆرانتەکان بە کوردی بنوسرێن

یاسین