لەگەڵ بەردەوامبوونی ناکۆکی نێوان ئێران و ئەمریکا سەبارەت بە تەنگەی هورمز، وەزیری دەرەوەی ئێران، عەباس عێراقچی، دووبارە جەختی لەسەر مەرجەکانی تاران بۆ دەستپێکردنەوەی جوڵەی کەشتییە بازرگانییەکان کردەوە.
عێراقچی لە گفتوگۆیەکدا کە ڕۆژی شەممە بڵاوکرایەوە، وتی ئەمریکا دەبێت مەرجە پێویستەکان جێبەجێ بکات بۆ ئەوەی هاتوچۆی کەشتییەکان لە تەنگەی هورمز دەستپێبکاتەوە.
ئەو هەروەها بۆ ڕۆژنامەی ئێرانی «شەهرەئارا» ڕوونی کردەوە کە گفتوگۆ جیاوازەکان لەگەڵ عومان، زیاتر لەسەر دیاریکردنی ڕێڕەوی دەریایی بۆ تێپەڕینی کەشتییەکان لە تەنگەی هورمز بوون.
هیچ گفتوگۆیەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەمریکا نییە
عێراقچی سەبارەت بە پەیوەندییەکان لەگەڵ واشنگتنیش وتی ئێران هێشتا بڕیاری نەداوە گفتوگۆ لەگەڵ ئەمریکا دەستپێبکاتەوە.
بەپێی قسەکانی ئەو، ئەو پەیامانەی لە ڕێگەی قەتەر و پاکستانەوە لەنێوان دوو لایەن ئاڵوگۆڕ دەکرێن، بە مانای دەستپێکردنەوەی گفتوگۆی ڕاستەوخۆ نیین.
لە ماوەی ڕابردوودا پاکستان هەوڵەکانی بۆ نزیککردنەوەی دیدگای تاران و واشنگتن چڕتر کردووە. لە هەمان چوارچێوەدا، وەزیری دەرەوەی پاکستان، محەمەد ئیسحاق دار، ڕۆژی هەینی لەگەڵ ناتالی بێکەر، کاربەدەستی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە ئیسلاماباد، کۆبووەوە.
دار لەو دیدارەدا جەختی لەوە کردەوە کە گفتوگۆ تەنها ڕێگای بەرەوپێشچوون و دامەزراندنی ئاشتییە، و ڕێککەوتنی چوارچێوەیی نێوان ئێران و ئەمریکا کە لە مانگی حوزەیرانی ڕابردوودا واژۆ کراوە، دەتوانێت ڕێگایەکی گرنگ بۆ چارەسەر بێت.
کێ دەستەواژەی خۆی دەسەپێنێت؟
ئەم گۆڕانکارییە دیپلۆماسییەکان لە کاتێکدا ڕوودەدەن کە شەڕی وشەیی نێوان تاران و واشنگتن بەردەوامە و هەردوو لایەن بانگەشەی کۆنترۆڵکردنی تەنگەی هەرمز دەکەن.
هەندێک شارەزا و شیکەرەوە پێیان وایە تاران لە ئێستادا پشت بە کات دەبەستێت و سیاسەتی «کێ یەکەم جار دەنگی بەرز دەکاتەوە» پەیڕەو دەکات، بە هیوای ئەوەی فشاری سیاسی و ئابووری لەسەر دەسەڵاتی ئەمریکا زیاد ببێت.
بەپێی هەمان هەڵسەنگاندنەکان، نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنەکانی ناوەڕاستی ئەمریکا لە مانگی نۆڤەمبەر، لەگەڵ ناڕەزایی هەندێک دەنگدەری دونالد ترامپ لە گرانی و بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی، دەتوانێت کاریگەری لە سیاسەتی واشنگتن بەرامبەر ئێران دابنێت.
لە بەرامبەردا، دیموکراتەکان هەوڵ دەدەن کاریگەرییە ئابوورییەکانی شەڕ لەگەڵ ئێران بکەنە یەکێک لە بابەتە سەرەکییەکانی بانگەشەی هەڵبژاردنەکانی ناوەڕاست.
فشاری ئابووری لەسەر ئێران
لە لایەکی دیکەوە، ئەمریکا پشت بە زیادکردنی فشاری ئابووری لەسەر ئێران دەبەستێت، لەوانە بەردەوامکردنی گەمارۆ و کۆسپەکانی سەر هاتوچۆی دەریایی، کە دەتوانێت هەناردەکردنی نەوتی ئێران سنووردار بکات و بارودۆخی ئابووریی ئەو وڵاتە زیاتر قورس بکات.
تەنگەی هورمز یەکێکە لە گرنگترین ڕێڕەوە دەریاییەکانی جیهان بۆ گواستنەوەی وزە و نەوت، بۆیە هەر ئاڵۆزییەک لە ناوچەکەدا دەتوانێت کاریگەری لە بازاڕی وزە و نرخە جیهانییەکانی نەوت دابنێت.