دەواڵی قاچەکان کە بریتییە لە هەڵاوسان و پێچخواردنی دەمارە شین یان مۆرەکان لەژێر پێستی قاچدا، کێشەیەکی تەندروستی باوە و بەپێی ئامارە پزیشکییەکان نزیکەی %30ی کەسانی پێگەیشتوو بەدەستیەوە دەناڵێنن. زانایان ئاماژە بەوە دەکەن کە ژنان زیاتر لە پیاوان تووشی ئەم دۆخە دەبن.
هۆکاری دروستبوونی چییە؟
ئەرکی سەرەکی دەمارەکان گەڕاندنەوەی خوێنە لە بەشەکانی جەستەوە بۆ دڵ. لە قاچەکاندا، بەهۆی هێزی ڕاکێشانی زەوییەوە، ئەم پرۆسەیە قورسترە. کاتێک زمانە بچووکەکانی ناو دەمارەکان (کە ڕێگری لە گەڕانەوەی خوێن بۆ خوارەوە دەکەن) لاواز دەبن، خوێن لە ناو دەمارەکاندا کۆدەبێتەوە. ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی پەستان و دواجار دەمارەکان هەڵدەواسن و بە زەقی دەردەکەون.
کێ زیاتر ئەگەری توشبوونی هەیە؟
• بۆماوەیی: بوونی مێژووی ئەم کێشەیە لەناو خێزاندا.
• ڕەگەز: ژنان بەهۆی گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان، دووگیانی، یان وەرگرتنی چارەسەری هۆرمۆنی.
• تەمەن و کێش: چوونە تەمەن و زیادبوونی کێشی جەستە.
• سروشتی کار: دانیشتن یان وەستان بۆ ماوەیەکى زۆر و بێ جووڵە.
کەی دەواڵی دەبێتە کێشەیەکی مەترسیدار؟
پزیشکان ڕوونی دەکەنەوە ئەگەر دواڵی تەنها شێوازێکی دیار بێت و ئازاری لەگەڵدا نەبێت، مەترسیدار نییە. بەڵام پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت ئەگەر ئەم نیشانانەی لێ دەرکەوت:
1. هەستکردن بە قورسی، ئازار و خوران لە قاچەکاندا.
2. هەڵاوسانی بەردەوامی قاچ و گۆڕانی ڕەنگی پێستەکە.
3. دروستبوونی برینی قورس کە بە ئاسانی چاک نەبنەوە.
4. مەترسی گەورە: دروستبوونی مەیینی خوێن لە دەمارە قووڵەکاندا (DVT)، بەتایبەت ئەگەر قاچێک بە شێوەیەکی لەناکاو و دوای گەشتێکی درێژ هەڵاوسا و ئازاری توندی تێدا دروستبوو.
چۆن نیشانەکانی کەم بکەینەوە؟
هەرچەندە گۆڕینی شێوازی ژیان دواڵییە کۆنەکان بە تەواوی دانامڵێنێت، بەڵام ڕێگری لە خراپتربوونی دەکات:
• جووڵەی بەردەوام: بە لایەنی کەمەوە لە هەر کاتژمێرێکدا یەکجار قاچەکانت بجووڵێنە یان پیاسە بکە.
• بەرزکردنەوەی قاچ: ڕۆژانە بۆ ماوەی 15 خولەک قاچەکانت بەرز ڕاگرە بۆ ئەوەی خوێن ئاسانتر بگەڕێتەوە بۆ دڵ.
• کێشی تەندروست: پارێزگاری لە کێشێکی گونجاو بکە.
• گۆرەوی گوشەر (Compression Stockings): بەکارهێنانی ئەم گۆرەوییە تایبەتانە یارمەتی کەمکردنەوەی پەستانی سەر دەمارەکان و نیشتنی هەڵاوسانەکە دەدات.