ئۆکادیمیای حوکمرانیی ئەلیکترۆنیی ئەستۆنیا (eGA)، وڵاتانی ئالبانیا و کۆماری چیکی وەک ئارامترین و پارێزراوترین وڵاتانی جیهان لە جیهانی سایبەریدا دەستنیشان کرد. بەپێی پێوەرێکی جیهانی بۆ ساڵی ۲۰۲۶، ئالبانیا خاوەنی بەهێزترین بەرگریی سایبەرییە لە جیهاندا، بە شێوەیەک کە لە پێش هێزە گەورەکانی تەکنەلۆژیای وەک ئەڵمانیا، بەریتانیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە دێت.
وردەکاریی هەواڵەکە
پێوەر و پێگەی وڵاتان لە ڕیزبەندییەکەدا:
پێوەری نیشتمانیی ئاسایشی سایبەری (NCSI) ئامادەباشیی ۱۵۵ وڵات لەسەر بنەمای ۴۹ پێوەر هەڵدەسەنگێنێت.
لوتکەی لیستەکە: ئالبانیا و کۆماری چیک بە بەدەستهێنانی نمرەی ۹۸.۳۳ لەسەر لوتکەی خشتەکە جێگیر بوون، و کەنەدا و ئەستۆنیا بە نمرەی ۹۶.۶۷ لە پلەکانی دواتردا دێن.
پێگەی هێزە ئابوورییەکان: هەندێک لە ئابوورییە گەورەکانی جیهان پلەی نزم و سەرسوڕهێنەریان هەیە؛ ئەڵمانیا لە پلەی ۱۳، ئەمریکا لە پلەی ۳۱، و بەریتانیا لە پلەی ۴۲یەمدا دێن، کە زۆر لە دواوەی وڵاتانی وەک مۆڵدۆڤا، ئوردن و مەقدۆنیای باکوورن.
کۆتایی لیستەکە: وڵاتانی مایکرۆنیزیا، پالاو و تیمۆری ڕۆژهەڵات لە نزمترین ئاستەکاندان.
بۆچی ئالبانیا لە پێشەنگدایە؟
ئالبانیا لە سەرجەم پێوەرە ستراتیژی، پێشوەختە و وەڵامدەرەوەکاندا نمرەی تەواوی (۱۰۰) بەدەستهێناوە.
خاڵی لاواز: تەنها خاڵی لاوازی ئالبانیا نەبوونی دۆکتۆرینێکی بڵاوکراوەی فەرمییە بۆ بەرگریی سایبەریی سەربازی.
ماتۆڕی گۆڕانکاری: ئەم سەرکەوتنە گەورەیەی ئالبانیا دوای ئەوە هات کە لە ساڵی ۲۰۲۲دا ڕووبەڕووی هێرشێکی سایبەریی سەختی هاکەرانی سەر بە حکومەتی ئێران بووەوە؛ هێرشێک کە بووە هۆی پچڕانی پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانی لەگەڵ تاران و وایکرد تەواوی سیستمی یاسایی و بەرگریی سایبەری خۆی لەژێر چاودێری «ڕێکخراوی نیشتمانیی ئاسایشی سایبەری» نوێ بکاتەوە.
کۆماری چیک و کەنەدا و ئەستۆنیا:
کۆماری چیک: هاوشێوەی ئالبانیا تەنها کێشەی نەبوونی دۆکتۆرینی بەرگریی سەربازی هەیە، بەڵام خاوەنی ستراتیژییەتێکی ناوەندیی بەهێزە لە ڕێگەی «ئاژانسی نیشتمانیی ئاسایشی سایبەری و زانیاری» (NÚKIB) بە پاڵپشتیی ناتۆ و یەکێتیی ئەوروپا.
کەنەدا: لە پلەی سێیەمدایە، بەڵام کێشەی نەبوونی سیستمی ناسنامەی ئەلیکترۆنیی نیشتمانی (eID) بۆ هاووڵاتییان و نەبوونی هێزی یەدەگی سایبەری بۆ کاتی قەیرانەکانی هەیە.
ئەستۆنیا: هاوشانی کەنەدایە و دوای هێرشە سایبەرییەکەی ساڵی ۲۰۰۷ (کە خرایە پاڵ ڕووسیا)، مۆدێلێکی پێشکەوتووی ناوندە دابەشکراوەکان و پاراستنی داتاکانی پەرەپێداوە.
فینلاند؛ پێنجەمین وڵات:
فینلاند بە نمرەی ۹۵.۸۳ لە پلەی پێنجەمدایە. جیاوازیی فینلاند لەوەدایە کە لە بەشی بەرگریی سایبەریی سەربازیدا نمرەی تەواوی هەیە، بەڵام کێشەی نەبوونی دامەزراوەیەکی یەکگرتووی هەیە بۆ هەماهەنگیی کەمپینە نیشتمانییەکانی هۆشیاریی سایبەری. مۆدێلی فینلاند لەسەر بنەمای «ئاسایشی گشتگیر» و هاوکاریی ڕاستەوخۆی کەرتی تایبەت و گشتی دامەزراوە.